побуд. от сайын = развивать; оҕо дьоҕурун сайыннар = развивать способности ребёнка.

сатира; сатира жанрын сайыннар= развивать жанр сатиры.

частица формообразующая, образует долженствовательное накл. от прич. на =ыах : талаанын сайыннарыах тустаах он должен развивать свой талант.

I талант; музыкальнай талаан музыкальный талант; талааны сайыннар= развивать талант.
II удача, счастье, везение (обычно в охоте); тарбах талаана билиэҕэ (всё) решит удачливая рука (говорится, когда что-л. делается на авось).

II несов. 1. чем (иметь в своём распоряжении) лаах буол; располагать свободным временем иллэҥ бириэмэлээх буол; 2. *к чему (развивать склонность к чему-л.) дьүөрэлээх буол, оҥор, тарт; обстановка располагает ко сну быһыы-майгы утуйарга дьүөрэлээх.

несов. 1. кого (обучать) үөрэт; учить русскому языку нуучча тылыгар үөрэт; 2. кого (поучать) үөрэт, өйдөт; 3. с союзом "что" (развивать мысль, теорию и т. п.) үөрэт; 4. что (усваивать) үөрзт, үерэтэн бил; учить стихотворение хоһоону үөрзт; учить историю историяны үөрэт.

туохт. Ким эмэ дьоҕурун сайыннар, оннук кыаҕы биэр, оннук иит, такай. ☉ Развивать чьи-л. способности, создавать для этого условия, учить, просвещать кого-л.
Олохтоох сахалары кытта ол үүнээйилэрин эккэ, үрүҥ аска тиийэ атастаһан, сахалары үүнээйини дэлэччи үүннэрэргэ уһуйаллара-үөрэтэллэрэ. ФГЕ СТС

1) поднимать, приподнимать; куулу көтөх = поднять куль; 2) сажать себе на колени; оҕону көтөх посади ребёнка себе на колени; 3) брать на руки, носить на руках; көтөҕөн илт = унести на руках кого-что-л.; 4) помогать при родах, быть повитухой; оҕото көтөх = принимать ребёнка; 5) перен. поднимать, развивать; колхоһу ерө көтөх = поднять хозяйство колхоза; 6) перен. переоценивать; завышать (оценку); сыананы көтөх = завысить оценку; 7) перен. поднимать чей-л. дух, чьё-л. настроение.

туохт.
1. Күөх дьүһүннээх гын; күөх дьүһүннээн биэр. ☉ Подсинить, сделать синим, голубым; сделать зеленым, подзеленить. Бу оҕо уруһуйугар халлаанын көҕөрдөн биэрдэ
2. Маһы олордон, үүннэрэн тулаҕын күөх оҥор. ☉ Озеленить (местность посадками)
Дархан куораты Хайы-үйэҕэ көҕөрдүбүттэр. Хантан эрэ ыраахтан аҕалан тирэхтэри олордубуттар. А. Федоров. Соҕуруу дойдуга маһы үүннэрэн бүтүн куйаар хонуулары, куораттары, дэриэбинэлэри көҕөрдөллөр. М. Доҕордуурап
3. Үүнээйини тылыннар. ☉ Способствовать росту (растений)
Үүнүүбүтүн …… көҕөрдөр быйаҥнаах сааскы ардах этиҥэ. Т. Сметанин
Көлөһүммүт таммаҕын Хара буорга түһэрэн Көмүллүбүт сиэмэни Көҕөрдүөҕүҥ, доҕоттоор! «ХС»
4. көсп. (үксүн поэзияҕа). Тупсар, сайыннар, чэлгит. ☉ Развивать, улучшать, способствовать расцвету, процветанию
Дойдуну көҕөрпүт Норуот куолаһа — Мин улуу ийэ сирим Үрдүкү Сэбиэтэ Туругурдун! А. Абаҕыыныскай
[Саҥа олох] Хоту кыраайга Көҕөртүҥ саха алааһын... И. Эртюков

туохт.
1. Ханнык эмэ үүнээйини көрөн-харайан улаатыннар. ☉ Ухаживая, выращивать, взращивать, вырастить какое-л. растение
[Баһылай:] Бэйэҕит да үүннэрбит бурдуктаах этигит. А. Софронов
Лаҥханы өрт уотунан куугуначчы салатан, ыраастаанчэбдигирдэн баран, бурдугу, оҕуруот аһын үүннэриэххэ. Амма Аччыгыйа
[Мэхээлэ Дьөгүөрэп] Кыһын да ичигэс теплица иһигэр Оҕуруот астарын үүннэртиир. Эллэй
2. көсп. Кими эмэ иитэн-үөрэтэн таһаар, үлэһит киһи оҥор. ☉ Воспитывать, выводить кого-л. в люди
Халдьаайыга — күөх ойууру, Хатыҥы, титириги, Оскуолаҕа — оҕолору Үүннэрэҕит эһиги. Эллэй
Ол иһин кинини хомсомуол ыытара Саамай ыар үлэҕэ, инники өрүүтүн, Ол модун охсуһуу, тиллии сыллара Бүөбэйдээн үүннэрбит чулуу киһитин. С. Данилов
3. көсп. Салгыы сайыннар, барҕардыыга тиэрт. ☉ Развивать, возрождать что-л. Холкуоһу үүннэрэр барҕардар туһугар харыстаммакка үлэлиир санаалааҕым. М. Доҕордуурап
Өргөннөөх былаахпытын Өрө көтөҕөммүт, Үлэ кыһыл сойууһун Үүннэрэ туруоҕуҥ! Эллэй
♦ Кынат үүннэр көр кынат
Аны күһүн механизацияламмыт хотоннонор санаа Таняҕа кынат үүннэрбитэ. М. Доҕордуурап
Кинилэр эйигин өрүү ыҥыра, алҕыы, күүскэр күүс эбэ, көтөргөр кынат үүннэрэ тураллар. С. Васильев