побуд. от көҥүллээ = получать разрешение, позволение; көҥүллэтэн кэллим я пришёл по разрешению, получив разрешение.

с. 1. (предположение) дии санааһын, сабаҕалааһын, сэрэйии; 2. (разрешение) көҥүллээһин.

имеющий разрешение, позволение; с... разрешением, позволением; көҥүллээх кэлбит он пришёл с чьего-л. разрешения; көҥүлэ суох тугу да тыытымаҥ ничего не трогайте без разрешения.

согласие, разрешение; кини сөбүлэҥин биэрдэ он дал своё согласие; киниттэн сөбүлэҥэ суох оҥорума не делай этого без его разрешения.

сов. что 1. (дать разрешение) көҥүллээ; 2. (найти правильный ответ) быһаар; разрешить проблему проблеманы быһаар; 3. разреши, разрешите повел, көҥүллээ, көҥүллээҥ.

1) свобода, воля, независимость || свободный, вольный, независимый || свободно, вольно, независимо; көҥүл олох свободная, вольная, независимая жизнь; көҥүллэ биэр = давать свободу, волю, независимость; кеҥүл сырыт = ходить свободно, вольно (без нужды и забот); күөххэ көттө , кеҥүл барда погов. вылетел на зелень, вышел на волю; 2) воля, желание; бэйэм көҥүлбүнэн кэллим я пришёл по своему желанию; 3) позволение, разрешение; көҥүллэ ыл = получить разрешение.

туохт. Тугу эмэ гынарга көҥүллэ ыл. ☉ Получить разрешение, позволение на что-л. Билигин, көҥүллэтэн тахсан, оҕоҕун киллэр. Эрилик Эристиин
Эн мин дойдум иитигэр кимтэн көҥүллэтэн дьиэ туттан эрэҕин? М. Доҕордуурап
Майор Романы төлөпүөҥҥэ ыҥыран ылан кэпсэттэ уонна, үлэтиттэн көҥүллэтэн, сотору дьиэтигэр кэлэрин эттэ. Ф. Софронов

аат. Тугу эмэ гынарга көҥүлү биэрии. ☉ Разрешение, предоставление права кому-л. сделать, совершить что-л. Кини, көҥүллээһини күүтэн, ачыкытын көннөрүнэ-көннөрүнэ, кип-киэҥинэн саһарчы көрөн турда. Амма Аччыгыйа
Дьиэтээҕи үлэни үллэрии, бытархай иирсээннэри дьүүллэһии, оонньуу барарга көҥүллээһин курдук дьыалалары Даша, оҕолор эдьиийдэрэ, быһаарара. Н. Лугинов

несов. муҥнан, сордон, эрэйдэн; больной долго мучился ыарыһах өр эрэйдэннэ; мучиться над разрешением вопроса боппуруоһу быһаараары муҥнан.

сыһыан т. Араас дэгэттээх (көҥүллээн туран соруйуу, тиэтэтии, ирдэбил, хайааһыны бииргэ оҥорорго ыҥырыы, сорунуулаахтык эбэтэр булгуччулаахтык этии, сөбүлэһии о. д. а.) соруйар модальноһы көрдөрөр (чэ, чэй). ☉ Выражает побуждение с различными оттенками (разрешение, понуждение к быстрому действию, требование, приглашение к совместному действию, решительное или категорическое требование, согласие и т. п. - ну, давай)
Дойдум суругун, дабаай, аҕала оҕус! Амма Аччыгыйа
Дабаай, ытан куттуох! Н. Якутскай
Дабаай, сарсыҥҥыттан ыла мин эйигин туспа үөрэппитинэн барыым. Болот Боотур
Дабаай, үс биэрэстэ сыыһын тулутуохпут дуо? М. Доҕордуурап