сов. разг. (располнеть) соноо, уой.

образн. полнеть, толстеть; уойан күскэй = располнеть.

нареч. от килэй=; бөлүүн уу килэччи тоҥмут ночью вода замёрзла; килэччи көр = глядеть ничего не понимающим взглядом; таращить глаза; килэччи уой = разжиреть, располнеть.

дьүһ. туохт., кэпс. Сиэри таһынан соноон, кэтирээн таҕыс (хол., аһара уойбут киһи туһунан). ☉ Располнеть, расплываться вширь (напр., о разжиревшем человеке)
Уойан-уойан баран, суолла быһыытыйбыт, куҥа-таһа барыта босхо салыбырыы сылдьар балҕайбыт киһиэхэ тиийэн сүгүрүс гынна. Болот Боотур
п.-монг. балхайи

дьүһ. туохт. Олус уойан онон-манан сымнаҕастык үтэн тахсыбыт курдук суон көрүҥнэн. ☉ Чрезмерно располнеть, выпирать мясистой массой (о лице, жирном теле и пр.)
Көхсүн этитэ-этитэ, Сабардам оҕонньор аантан иһэ урут былҕайан тахсан кэллэ. Болот Боотур
Дьиэлээх хотун Ылдьаана, мылтаҕар сирэйдээх, былҕайбыт суон дьахтар. Н. Якутскай
Бу кулуба тойон хотун ойоҕо Байбаралаах Балбаара былҕайан турар. И. Гоголев

дьүһ. туохт. Олус уой, соноо, үллэ уой (кыра уҥуохтаах киһи туһунан). ☉ Чрезмерно располнеть, ожиреть (о человеке небольшого роста)
Эмээхсиэн, Аны мантан антах Бэлэми аһаан, Айахпытын атан, Бэлэспитин тоҥсуйан, Бэскэйэ уойан, Оҕолорбут сылаас уоттарын кытыытыгар Сынньанан сытаа инибит! Саха нар. ыр. II

сыһ. Суп-суон, бөп-бөкүнүк буола (уой). ☉ До дебелости, округлости (располнеть)
[Бурҕаллай] Тутан көрбүтэ — Тордохтоох чохчойун сыыһын Тобус-толору Күскэччи уойбут Күһүҥҥү күөнэҕи Күөстэммит эбит! П. Тобуруокап
△ Иһиҥ төгүрүйэн тахсыар дылы (тот). ☉ Очень плотно, так, чтобы живот выпятился (наедаться)
Остуолга аата-ахса суох лэппиэскэ, арыы, баахыла элбэх эбит. Онтон иһэ ыларынан симиннэ, күскэччи тотто. Н. Түгүнүүрэп

туохт. Харахха быраҕыллар, биллэр-көстөр гына уой. ☉ Располнеть, поправиться, отъесться
Кыыл-сүөл эмиэ барыта сайыны быһа күөххэ көҥүл көччүйэн өҥүн-дьүһүнүн сүтэриэр диэри уойбут-топпут. Далан
Дэлиһиэй кинээс уруккутунааҕар эрэ арыый кырдьыбыт уонна эбии уойбут-топпут. Эрилик Эристиин
[Хобороос] быйыл ордук уойда-тотто, бөлөнүйэн хаалла. А. Сыромятникова

туохт.
1. Нүөлсүйэн, ууланан өлгөм үүнүүнү биэрэр кыахтан. ☉ Стать плодородной, урожайной (вследствие обильных дождей или половодья — о почве)
Ийэ буорбут өҥсүйэ Илгэ уутун иһиэҕэ. Ньиргийэ, лүҥсүйэ, Дириҥ этиҥ этиэҕэ. Күннүк Уурастыырап
Мэндээрики эмиэ өҥсүйэн, Биэртэ өлгөм быйаҥын, Хотоолугар күөл дэбилийэн, Хостуохпут эмис балыгын! М. Хара
2. кэпс. Үп-харчы, баай-дуол өттүнэн тубус; уой-тот. ☉ Поправить своё материальное положение; располнеть, раздобреть
Кэпсэппит ыалларым, Үүнүүнү хомуйар өҥсүйбүт кэмҥитин Суруйар, хоһуйар соруктаах кэлбитим. Дьуон Дьаҥылы. Чыыбаайыга сылгы ордук дөбөҥнүк өҥсүйэр. Сылгыһыт с.

I
дьүһ. туохт. Аһара уой; сирэйдиин, моонньулуун сыанан бүрүлүн, сыа буол. ☉ Сильно располнеть; заплыть жиром (о лице и шее)
Ыҕайа сытыйан, саатар, олбуорун иһин охсубат, наар күлүккэ сытан тахсар. «ХС»
II
даҕ. Саамай улахан суолталаах. ☉ Имеющий большое значение, важный
Аан ийэ дайды сырдык ыҕай киинигэр. ПЭК СЯЯ
Түөрт мэндиэмэннээх Кинигэ дьиэтэ диэн биһиэхэ баар буолла. Дьокуускай ыҕай киинигэр, Ленин болуоссатыттан адьас биэс хаамыылаах сиргэ дьиэ барахсан сандаарыйа дьэндэйэн турар. «Чолбон»