умный, благоразумный, рассудительный; чөмчөкөлөөх киһи благоразумный человек.

прил. 1. (подробный) сиһилии; обстоятельное описание сиһилии ойуулааһын; 2. разг. (рассудительный) олохтоох, олохтоох өйдөөх, дьоһуннаах; обстоятельный человек олохтоох өйдөөх киһи.

прил. 1. өлүөр өйдөөх, итиригэ суох; арыгыны испэт; 2. перен. (разумный, рассудительный) долоҕойдоох; человек трезвого ума долоҕойдоох өйдөөх киһи.

1) серьёзность, толковость, деловитость || серьёзный, толковый, деловой, деловитый; боччум уол рассудительный, серьёзный парень; 2) солидность || солидный; боччум бэлэх солидный подарок.

прил. 1. (обладающий разумом) өйдөөх, өйдүүр өйдөөх; разумное существо өйдүүр өйдөөх харамай; 2. (рассудительный) өйдөөх, толкуйдаах; разумный ребёнок өйдөөх оҕо; 3. (логичный) өйдөөх, толкуйдаах; разумный поступок өйдөөх быһыы.

степенный, рассудительно-серьёзный; түс-бас киһи степенный человек; түс-бас кэпсэтии рассудительно-серьёзный разговор.

даҕ.
1. Оҥхойон көстөр. ☉ Имеющий углубление, вдавленный, продавленный
Чогдоон тыабыт толуу тиитин Тобуллаҕас көҥдөйүгэр [Тоҥсоҕойбут торулаата]. Күннүк Уурастыырап
Иэдэһигэр омурдун туһунан тобуллаҕас баас оннун өйдөөн көрбүтүм. Далан
Тоҕус уон Тобуллаҕас чуолҕан хайаҕастаах [Туруук таас хайа]. Д. Говоров
2. көсп. Сытыы өйдөөх, толкуйдаах. ☉ С острым умом, толковый, рассудительный
Арыый тобуллаҕас хамначчыт хантан эрэ хатыс быаны булан аҕалла. И. Гоголев
[Чугунуоп] тыллаах-өстөөх, тобуллаҕас киһи эбит. В. Титов
Дьөгүөркэ тобуллаҕас баҕайы уол, үчүгэйдик үөрэнэр. «ХС»

даҕ. Сынньалаҥ, сүпсүлгэнэ суох, нус-хас (хол., олох). ☉ Спокойный, размеренный, без суеты и тревог (напр., о жизни)
Куппуу Ньукулай кэлиэҕиттэн ыла биһиэхэ түптээх олох мэлийдэ. Софр. Данилов
Кинилэр түптээх олоҕу билбэккэ, наар бүппэт күрэххэ сылдьар курдуктар. Н. Лугинов
△ Боччумнаах, дьоһуннаах (хол., кэпсэтии). ☉ Серьёзный, основательный (напр., разговор). Түптээх кэпсэтии тахсыа суох
□ Арай эн түптээх дьарыгыҥ суох. В. Миронов
ср. др.-тюрк. түплүх ‘имеющий основу, лежащий в основе’, казах. төплө ‘основательный, рассудительный’