шуметь, рокотать; уу барылыы турар вода течёт с шумом, рокотом.

греметь, грохотать; рокотать; ыраах этиҥ ньиргийэр вдали гремит гром; самолёт тыаһа ньиргийэр рокочет самолёт.

тыаһы үт. туохт. Биир күдьүстүк, тохтообокко араастаан хоһуласпыт тыаста таһаар (хол., уу дохсун сүүрүгэ). ☉ Непрерывно громко рокотать (напр., о течении реки)
Эбэ хотун уута, атыыр үөрэ өрө сүүрэн иһэрин курдук, барылыы-күрүлүү, куугунуу-хааҕыныы ахан сытар эбит. Суорун Омоллоон
[Өрүһүм] Барылыыр-күрүлүүр, ытыллар бэйэҕин Ахтаммын мин бүгүн ырыабын ыллыыбын. Чэчир-76

тыаһы үт. туохт.
1. Ыраахтан ньириһийэн иһилин (күүстээх, улахан тыас туһунан). ☉ Рокотать, грохотать
Этиҥ суостаахтык күһүгүрээтэ, ити этиҥ төлө тарпытын курдук, күһүҥҥү ардах хойуутук саккыраата. Н. Габышев
Борокуот дьаакырын түһэрэр, оскуонньа быраҕар тыаһа кылыгыраан, күһүгүрээн иһилиннэ. И. Никифоров
Хааннаах сэрии бүппүтэ хас да хонно. Ол да буоллар дэлби тэбиилэр син биир ньиргиһэллэр, арыт аптамаат уонна бүлүмүөт уочарата күһүгүрүүр. ДАЛ УуУоО
2. Кылгас соҕустук эрээри биир тэҥ сэниэлээхтик күл (бөдөҥ-садаҥ киһи күлэрин туһунан). ☉ Смеяться дробно, энергично, утробным, слегка приглушенным смехом (о человеке крепкого, крупного телосложения)
Истиэнэ нөҥүө Баланцев тугу-тугу эрэ кэпсээн, киҥинэйэр, сотору-сотору күлэн күһүгүрүүр. Амма Аччыгыйа
Кулубалара, кырдьык, бу күннэргэ хаамардыын эрчимирдэ. Былыргытын курдук көрдөөҕү кэпсии-кэпсии күлэн күһүгүрүүр. И. Гоголев
«Өлбүт киһини тыынын иһиллээн көрбүт диэбиккэ дылы, бу уол туой биһигиттэн ырыа эрэйэр буоллаҕа», — диэн баран дьиэлээх оҕонньор күлэн күһүгүрээтэ. Эрилик Эристиин

тыаһы үт. туохт.
1. Ырдьыгынас хойуу саҥата таһаар (хол., ыт). ☉ Издавать лающие звуки низкого тона (напр., о собаке)
Нууччалыы ампаар дьиэҕэ тиийэн эрдэхпитинэ, күөрт ыт баргыйа түһэн баран, утары сүүрэн кэлбитэ. И. Гоголев
Арай икки ытым иннибэр иһирик ойуурга сүр күүскэ үрэн баргыйдылар. В. Протодьяконов
Ити икки ардыгар Ураанньык, эһэни эргийэ көтө сылдьан, суостаахтык үрэн баргыйда. А. Кривошапкин (тылб.)
2. Куоласкын сонотон, көбүөлээн саҥар; дьаҕырый, мөх. ☉ Бранить, ругать кого-л. на повышенных тонах, распекать, разбранить
Оҕонньор, утары баргыйа түһүөх курдук, бытыгын адаарыҥнаппахтаан баран, тугу да саҥарбата. Амма Аччыгыйа
Анарааҥыта, истиэм диэбэтэҕин истэн, эһэлии баргыйан турбута. Күннүк Уурастыырап
Мин аҕабын, ийэбин көрдөһөн көөртүм – баргыйан кэбиспиттэрэ. Н. Габышев
3. Күүскэ долгуннуран барылаа, харылаа (хол., муора). ☉ Шумно бурлить, клокотать (напр., о морских волнах)
Баараҕай баалынан баргыйбыт улуу муора киэҥ куйаара дьалкылдьыйан көһүннэ. Амма Аччыгыйа
Ити дохсун Буурҕаһыт чаҕылҕан быыһынан, муора барылыы баргыйар уутун үрдүнэн дохсуннук элэҥнээн барыҥныы тэлээрэр. П. Ойуунускай
4. Сатарыйан иһиллэр гына күүскэ тыаһаа, бирилээ-барылаа (хол., массыына). ☉ Издавать однообразный раскатистый звук, рокотать (напр., о моторе тяжелой техники)
Бааһына, Тыраахтар сир тиэрэн баргыйар. С. Данилов
Бардам массыына сэптэр Бааралаан баргыйаллар, Күүстээх көлөһө сэптэр Күллүгүрүү сырсаллар. С. Зверев
Муҥхааллары соһутан, Барабаан бөҕө баргыйда, Горн бөҕө чоргуйда. С. Данилов

тыаһы үт. туохт.
1. Биир күдьүс уһун, тохтоло суох күүстээх, улахан тыаһы-ууһу таһаар (хол., уу тыаһа). ☉ Производить слитный глухой раскатистый звук, рокотать (о воде)
Хайаттан түһэн барылыыр үрэх Тааһынан тамнанар идэлээх. Күннүк Уурастыырап
Күүстээх күрүлгэн өрө барылаан, тохтообокко киэҥ байҕал диэки эҥсиллэн барар сүдү күүстээх айылҕа биир кэрэ айыыта эбит. П. Чуукаар
Өрүс үрдэ, тугу барытын тоҕута солуох айылаахтык халҕаһалыы анньан, аллара диэки ахсымнык барылыы устан барда. П. Филиппов
2. Айаҕыҥ муҥунан улаханнык хаһыытаа, ытаа. ☉ Кричать во весь голос; громко плакать
Натааһа хаһата халыйан, Көбүөхтээн, күөрт курдук аҕылыыр. Хамначчыт Маайаны балыйан, «Уллуҥу уордуҥ» диэн барылыыр. Эрилик Эристиин
Эмискэ, таһырдьа Уллуҥаҕы аннынан ньириһийэр, Ууну, тыаны улаҕатынан уораһыйар Кыһыл оҕо саҥата ытаата, Баччыр оҕо саҥата барылаата. С. Васильев
3. Тыастаахтык тыбыыран муннугун тыаһат (ат туһунан). ☉ Громко фыркать (о лошади)
Массыына аттара барылаат, айаҥҥа дыыгыныы тыҥыыллар. Р. Баҕатаайыскай
Атыыр барылыыра, оҕус мөҥүрүүрэ, – Мин хоһооммор олох тойуга буолан …… кутулунна. «ХС»
4. көсп. Элбэх буолан кэккэлээ, хойдон көһүн (ахсаан өттүнэн). ☉ Выстроиться в ряд, собираться во множестве
Күөл кытыытыгар барылаан турар үөр сылгы ортотуттан хойуу уһун сиэллээх кутуруктаах сур атыыр утары ыстанан таҕыста. В. Протодьяконов
Эмискэ моонньоҕон үөрэ кырылаан, Элбэхтик тула элиэтээн, Ыраах, уу ортотугар барылаан түстэ, Ыһыллан кытыы диэки уһунна. С. Васильев
Биир аһылыктаах ахан күөл кытыытыгар түһэргэ бэрт тоҕоостоох сиргэ, араас кус бииһин уустара барылаан олороллор эбит. Р. Кулаковскай