сандаарыччы диэн курдук
Кыыһар сырдыгым барахсан …… Сандалыччы тыган Күлүмүрдээн көстөрө Күүһүрэн истэ! С. Зверев
Кыыс миигин уун-утары сандалыччы көрөн олорор эбит. Н. Габышев

сыһ., поэт. Ньургуһун курдук кэрэтик, үчүгэйдик. ☉ Как прекрасный цветок, как подснежник
[Таптыыр кыыһым] Саҥа аппыт ньургуһуннуу Сандаарыччы көрдөҕүнэ, Сананарым уол оҕо ньургунунуу Саамай дьоллоохпун дэнэ. И. Федосеев. Саҥа аппыт ньургуһуннуу Сандаарыйар эдэр уоллуун Киэһэ аайы көрсүһэрим, Сиэттиһэммин һээдьэлиирим. Эвен фольк.

I
тык I диэнтэн төхт
көрүҥ. Коля доҕотторун сүүскэ тыгыталаабыта, хайдах эрэ «хоҥ мэйиилэр, ону өйдүүгүт дуо?» диирдии. И. Федосеев
II
тык II диэнтэн төхт
көрүҥ. Массыыналар сандаарыччы тыгыталаан ылаллар. Н. Габышев

чаҕылый диэнтэн холб. туһ. Саҥа тахсыбыт күн сандаарыччы тыган ыраас да ыраас хаарга көмүс кыырпахтарын ыспыта кылабачыйа чаҕылыспыттар. Болот Боотур
Таня уоһун кырыытынан мичик гынна, тоҥ, тымныы харахтара күн уотугар чаҕылыһан, хайдах эрэ ирэн ыллылар. Н. Заболоцкай

туохт. Эмискэ сандаарыччы күлүм гына умайан ыл. ☉ Вдруг, неожиданно ярко вспыхнуть, полыхнуть
Баттаҕыттан үс сүүмэх кылы абааһы кыыһа туура тардан ылла, уокка бырахта да, уот төлөнүн устун буруо буолан күлүбүр гынан хаалла. ПЭК ОНЛЯ III
Кыыс Ньургун бухатыыр обургу — Кымньыы быһаҕаһын саҕа Кыһыл уот буолан, Аллара диэки күлүбүр гынан хаалла. ТТИГ КХКК

сыһ. Ыраахха дылы сандаарар гына, сандаарыччы (тык: уот, сырдык туһунан). ☉ Светло, ярко, ослепительно. Хаҥас илиитигэр Аҥаардас сырдыгынан Аан дойду урсунун Күнүскү курдук Күлүгэ суох гына Күндэлэччи сырдатар Күүстээх уоттаах Баһаам улахан Банаар тутуурдаах. А. Софронов
Уот дьиэ иһин күндэлэччи сырдатта. С. Никифоров
Түннүгүнэн сааскы күн чаҕылхай уота тыкпыт. Бэйэтэ да муус маҥан дьүһүннээх палаатабыт иһэ күндэлэччи сырдаабыт. С. Никифоров

дьүһ. туохт. Чаҕылыччы сырдаан, дьиримнээн көһүн. ☉ Ярко блестеть, сиять, сверкать
Арҕаа саҕах түгэҕин диэки күөл кутуу дуйунан кылабачыйа оонньуур. Күннүк Уурастыырап
Ирина хараҕын уута, кырыылаах муннун устун сүүрэн, сыттыкка кылабачыйан түстэ. Л. Попов
Саҥа тахсыбыт күн сандаарыччы тыган, ыраас да ыраас хаарга көмүс кыырпахтарын ыспыта, кылабачыйа чаҕылыспыттар. Болот Боотур

саккыраа диэнтэн дьаһ. туһ. Ууну тоҕон саккырат
□ Үрүҥ күммүт, үөһэ ыттан, Үрдүк халлаан уорҕатыттан, …… Сарпа кыырпах саһарҕатын Сандаарыччы саккыратта. Күннүк Уурастыырап
Маҥнайгы эһиилэригэр күрдьэхтээх буорун кыайан үөһэ бырахпакка, иһирдьэ саккыратта. Д. Таас
Элбэх баҕайы соломону көтөҕөн иһэн, мэкиинэни, туорааҕы саккыратта. Ч. Айтматов (тылб.)

дьүһ. туохт. Сандааран, сандаарыччы сырдаан көһүн. ☉ Испускать, излучать, распространять яркий свет; выделяться светлым ярким цветом
Сааскы тахсар саһарҕа сандаарыйда бу сиргэ, Сарпах кыымнаах күн уота Алаас күөлгэ сыдьаайда. С. Зверев
Кыыстыы көнө, дьып-дьылыгыр, Кыыс маарына туртаҕар Саамай таптыыр хатыҥым Сандаарыйан бу турар. Р. Баҕатаайыскай
Уһуннук таптаабыппын санаатахпына, кутум-сүрүм сырдыыр, санаам сандаарыйан кэлэр: үчүгэй, ыраас таптал этэ. Н. Габышев

дьүһ. туохт.
1. Эмискэ кылгас кэмҥэ сандаарыччы умайан ыл (уот төлөнүн туһунан). ☉ Вспыхнуть ярким пламенем на мгновение
Лааһар арыытын уокка таҥнары кутта, күөх төлөн күлүпүс гынна. Далан
Күлүпүс гынар күүстээх чаҕылҕаны Көрүөх түгэнэ тутан ылабын. Н. Босиков
Кыһыл уоттар онно-манна күлүпүс гына умайталыыллара. М. Горькай (тылб.)
2. Эмискэ суох буолан хаал (улахан уҥуохтаах, бөдөҥ-садаҥ киһи туһунан). ☉ Внезапно исчезнуть (о рослом, крупном человеке)
« …… Куттанным-хоргуттум!» — диэн баран соҕотохто күлүпүс гынан хаалла. Ньургун Боотур
«Хомойдум куттанным …… хоргуттум-дьулайдым!» — диэн …… Күтүр өстөөҕүм Күлүпүс гынан хааллаҕа. П. Ойуунускай