и. д. л. от саҕалаа = II зачинатель; зачинщик; бастыҥ ньыманы саҕалааччы зачинатель передового метода; мөккүһүүнү саҕалааччы зачинщик спора.

придавать определённую форму, очертания чему-л.

I I) пришивать воротник к чему-л.; шить воротник; 2) подгребать кругом (скошенное сено); 3) приподнимать крылья невода за верхние подборы (отвесно над уровнем воды, чтобы рыба, перебрасываясь через крыло, не уплывала).
II начинать; үлэбин сарсыҥҥытган саҕалыам свою работу я начну завтра.

1. саҕалаа II диэнтэн х-ччы аата. Өрүһү туорааһыны саҕалааччы. Мөккүөрү саҕалааччы
2. Туохха эмэ төрүт уурааччы, төрүттээччи. ☉ Зачинатель, основоположник. И.А. Худяков — саха норуотун тылынан айымньытын үөрэтиини биир бастакы саҕалааччы

туохт.
1. Чопчулаа, бэрээдэктээ, биир сүрүн хайысхалаа. ☉ Придавать определенную форму, очертание чему-л., упорядочивать что-л. Билгэһит даҕаны иилээн-саҕалаан билгэлээбэтэх уратылаах тымныы кыһына быйыл саба сатыылаабыта. В. Яковлев
Аны туран уһуннук эн-мин дэһэн сылдьыбыт буоллаххына хантан иилээн-саҕалаан, хайдах сүрүннээх суруйуоххун тобулбакка эрэйдэнэллэрин туһунан улахан суруйааччылар билиниилэрэ эмиэ баар. ФЕВ УТУ
2. көсп. Тугу эмэ дьаһай, салай. ☉ Управлять, руководить, править
Үөрэппит оҕолорум билигин, киһиргии таарыйа эттэхпинэ, биһиги оройуоммут чиэппэрин үлэтин-хамнаһын иилээн-саҕалаан олороллор. Н. Кондаков
Бу үлүгэр улахан хаһаайыстыбаны иилээн-саҕалаан олорор киһи барытыгар ханан бириэмэ булан сылдьыаҕай, итини баҕас таах айдаараллар. «Кыым»
Өрөспүүбүлүкэҕэ киэҥник биллибит отчуттар бэйэ-бэйэлэрин уруккуттан билсэллэр, убаастаһаллар уонна сыл ахсын куоталаһыыны иккиэн көҕүлээн, иилээнсаҕалаан ыыталлар. «ЭК»

аат. Тугу, кими эмэ дьаһайааччы. ☉ Лицо, руководящее или распоряжающееся кем-чем-л.
Магнитофону холбоотулар. Иилээччилэрэ-саҕалааччылара Артур: «Үҥкүүлээн, билсиҥ-көрсүҥ, мин сотору кэлиэм», - диэт мэлис гынан хаалла. «ХС»

I
туохт.
1. Таҥаска саҕата тик. ☉ Пришивать воротник к одежде. Соҥҥун кырсанан саҕалаа
2. Туох эмэ саҕа, кытыы өттүн бэрий, кытыы өттүнэн бар, сырыт. ☉ Идти, ходить по краю, держаться края чего-л.
□ Хайаан да манна Күһүн булт саҕана, Саҕалаан саһан, куобах сытыа. Болот Боотур
◊ Муҥханы саҕалаа балык. — балык куоппатын диэн муҥха кынаттарын ууттан сыыйа өрө көтөҕөн таһааран ис. ☉ Приподнимать крылья невода над уровнем воды, чтобы рыба не могла уплыть. Ньукулай, үөрүйэхтээх киһи, муҥханы саҕалыаҥ. Хадьымалла саҕалаа кэпс. — охсуллубут от кытыытын харбаан иһин диэки тарт эбэтэр хадьымал, ходуһа кытыы-быстах отун оҕус. ☉ Подгребать сено или скашивать траву по краям покоса
Оҕом хадьымал саҕалыырыгар бу ийэтин хотуурун оҥорон биэриэҕим. Биһиги, эр дьоннор, күөҕү былдьаһа от охсон куһуйуохпут. В. Иванов
II
туохт. Туохха эмэ бастакы хайааһыны оҥор, хайааһыны төрүттээ. ☉ Приступать к какому-л. действию, начинать делать что-л. Үлэни саҕалаа. Уруогу саҕалаа. Этиигин саҕалаа
□ Өстөөх саҕалаабыт сэриитэ кинилэри араартаабыта уон ый буолла. Суорун Омоллоон
Дьиэлэри ситэриэх баар этэ. Саҕалаан баран хааллараары гынныбыт. М. Доҕордуурап
△ Хайааһыны хантан, туохтан эмэ бастатан оҥор. ☉ Начинать действие с кого-чего-л. или откуда-л. Кыра ыйааһынтан саҕалаан боксуордар ириингэҕэ киирэн истилэр. Н. Лугинов
Оһох чанчыгыттан саҕалаан, киһини түөһүн тылынан бадахтаах титирик быыс дьиэни хотонтон араарбыт. Р. Кулаковскай

v. to begin