свадьба || свадебный; үрүҥ көмүс сыбаайба серебряная свадьба; кыһыл көмүс сыбаайба золотая свадьба; сыбаайба остуола свадебный стол; сыбаайба бэлэмэ свадебные приготовления; сыбаайба бэлэҕэ свадебные подарки; сыбаайбаҕа ыҥыр = приглашать на свадьбу.

справлять свадьбу.

возвр. от сыбаайбалаа = справлять свадьбу.

сов. что, разг. (отпраздновать) ыл, атаар; справить свадьбу сыбаайбата атаар, сыбаайбалаа.

аат. Кэргэннии буолууну бэлиэтиир уруу (элбэх дьону ыҥыран, остуол тардан аһаталлар). ☉ Свадьба
Сыбаайбаҕар миигин ыҥыраар эрэ, доҕор. Амма Аччыгыйа
[Барахсаанап:] Архыып Уйбаанабыс, хата, сарсын биһиги сыбаайбабытыгар сырыт. С. Ефремов
Аныгы олох сиэринэн уруу-тарыы тардыһан сыбаайба оҥордулар. Н. Кондаков
◊ Кыһыл көмүс сыбаайба көр комүс II
Бу сохсоллубут хара биэни икки сыллаахха Лэгиэн сэттэ уонун туолуутугар, кыһыл көмүс сыбаайбатыгар, сопхуоһа бэлэхтээбитэ. Н. Босиков
Сэлиэнньэ общественноһа Иннокентий Николаевич уонна Анна Николаевна Скрябиннар олохторун биир кэрэ-бэлиэ түгэнин, кыһыл көмүс сыбаайбаларын, үөрүүлээхтик бэлиэтээн аһардылар. «Кыым». Үрүҥ көмүс сы- баайба калька. — сүүрбэ биэс сыл кэргэннии буолан олорууну бэлиэтээһин. ☉ Серебряная свадьба. Петровтар үрүҥ көмүс сыбаайбаларын оҥордулар

прил. 1. үрүҥ көмүс; серебряный портсигар үрүҥ көмүс портси гар; 2. (блестяще белый) үрүҥ көмүс дьүһүннээх, чаҕылыҥнас; серебряный йней чаҕылыҥнас кырыа; серебряная седина үрүҥ көмүс дьүһүннээх кырымах; 3. перен. лыҥкынас, хатан; серебряный звон лыҥкынас тыас; # серебряная свадьба үрүҥ көмүс сыбаайба (эройох буолан сүүрбэ биэс сыл олорбуту бэлиэтээһин).

особый, специальный; самый лучший; предпочтительный; биһирэм ас особый ужин (для родственников на свадьбе).

частица усил. 1) усиливает количественный и качественный признак действия: сылайдым ахан я очень устал; көрөн ахан я очень много видел; салайар үлэҕэ үлэлээбит ахан киһи человек, работавший очень долго на руководящей работе; 2) усиливает признак, качество предмета, иногда с оттенком восхищения: күүстээх ахан очень сильный; дьэ , куорат ахан ! ну, городище!; сыбаайба ахан буолла состоялась такая большая, хорошая свадьба # манан ахан буолбатах в сочет. с сущ. а) непросто, нелегко; не шутка; кыһын сиргэ хонор манан ахан буолбатах не шутка зимой ночевать под открытым нёбом; б) из ряда вон выходящий, незаурядный; манан ахан киһи буолбатах он незаурядный человек.

аат., эргэр.
1. Уруу, уруу аһа-үөлэ, малааһына. ☉ Свадьба, свадебный пир
Улахан уруум курумун Умсугуйа көрөммүн Одуулардыы турбутум. С. Зверев
Ыһыахтарыгар, урууларын курумнарыгар …… баҕабынан сылдьарым. УАЯ А
2. Малааһыннааһын, малааһын аһаүөлэ (хол., эһэни өлөрдөххө). ☉ Пиршество (напр., по поводу добычи медведя)
Ленскэй нөөрүктээйилэрэ — удьуор булчут дьон. Кинилэргэ булт үгэстэрэ күн бүгүҥҥэ диэри туттулла сылдьаллар. Холобур, эһэни өлөрдөхтөрүнэ, курум тэрийэллэр. Багдарыын Сүлбэ
Уйбаанчалааҕы курумҥа — эһэ бултаммыт малааһыныгар — ыҥырда. «Кыым»
3. эргэр. Халыым сорҕото: сүөһүнэн эбэтэр этинэн бэриллэр. ☉ Часть калыма, которая выдается рогатым скотом или говядиной. Алчах баай уолун уруутун курумугар тоҕус сүөһүнү биэрбит
монг. хурим, с.-юг. курум

аат.
1. Туох эмэ тохтуутохтуу салҕанан барыытын биир төгүлэ, олуга. ☉ Этап чего-л.
Дьон ситэ окко киирэ иликтэринэ, икки түһүмэхтээх улахан күүлэйи тэрийбитэ. Болот Боотур
Уйан-хатан дьиҥнээхтик биллэр үһүс түһүмэҕэ саҕаланна. Н. Лугинов
Киирии эксээмэннэр икки түһүмэҕинэн ыытыллыахтара. «Кыым»
Биһиги быыбар биир түһүмэҕинэн быһаарыллыан баҕарабыт. «Чолбон»
Үрдүк халлаан үрүмэ долгунун иһигэр күөрэгэй биир кэм түһүмэх-түһүмэх күүстээх дорҕооннору кутар. М. Доҕордуурап
△ Туох эмэ уларыйыытын кэрдиис кэмэ. ☉ Отдельная фаза, этап, стадия какого-л. процесса
Үөн-көйүүр сайдарыгар ити курдук түөрт түһүмэҕи ааһарын толору кубулуйуулаах сайдыы диэн ааттыыллар. ББЕ З
2. Туох эмэ туспа ылыллыбыт олуга (хол., литератураҕа, ускуустубаҕа). ☉ Раздел, часть произведения (напр., литературного, музыкального)
Айымньы хас да түһүмэхтэрдээх үс сүрүн олуктан таҥыллыбыт. «ХС». С. Зверев үҥкүүтүн түһүлгэтин түһүмэхтэрэ былыр-былыргыттан чочуллан-тупсарыллан олохтоммут үҥкүү сиппит-хоппут, биһирэммит сиэрин тутуһуу буолар. «Сахаада»
Айымньы хас да чаастаах, онтон бастакы түһүмэҕин ааҕааччылар дьүүллэригэр таһаарабыт. «Чолбон»
◊ Түһүмэхтээх уруу — хас да күннээх улахан уруу. ☉ Большая свадьба в несколько дней
Былыр улуу баайдар түһүмэхтээх уруу диэн тэрийэллэрэ үһү. ФГЕ СТС
Саамай түһүмэхтээх бөдөҥ урууга икки сүүс кэриҥэ киһи барар, онон икки өттүттэн холбоон түөрт сүүс киһи мустуохтаах. «ХС»