свирепость; гнев, ярость.

и. д. от сырҕаннаа = свирепость, лютость.

несов. 1. (проявлять свирепость) дьулааннык быһыылан, ынырыктык дьүһүлэн; 2. сүрдэн, дьулаан буол (о буре, ветре); өрө тур, сүрдэн (о болезни); в городе свирепствовала эпидемия гриппа куоракка грипп өрө турбута.

аат. Ким, туох эмэ уора, суоһа. ☉ Ярость, свирепость, пыл
Миха кавказтардыы эрчимнээхтик этэн-тыынан дабдыгыраабыт, уох-кылын бөҕөлөөх, эрилкэй харахтаах, саар тэгил уҥуохтаах киппэ киһи. Н. Кондаков
Икки улахан оҕус уох-кылын бөҕө буоллаҕа, бачыгыраччы харсан киирэн бардылар. «ХС»
Куорат өссө да хойуу туманынан бүрүллэн турара, тымныы уоҕа-кылына намырыы илигэ. «Кыым»

I
аат. Сүөһү, кыыл эбэтэр киһи бэйэтиттэн атыҥҥа суоһа-суодала. ☉ Злость, жестокость, свирепость
Өстөөх кыыл биллин, ньургун дьоруойдар, Кырдьыкпыт иһин кырыкпыт бэрдин! Эллэй
Ыгым сордоохпун. Кыайардыы төрөппүт оҕобор кырыгым киирэр. Сэмээр Баһылай
Ыраахтааҕы ыар кырыгын Ыама-дьаама туолла. «ХС»
Сүлүөммүн кэттим, үҥүүбүн ылан туттум мин ыга, Сүрэҕим, хапса охсоору, сүрдээх этэ кырыга. Ш. Руставели (тылб.)
ср. др.-тюрк. хырук ‘погромщик, разрушитель’
II
көр кырлык. Күһүн. Оттон-мастан сэбирдэх Күрүлүү тохтор. Оо, элбэх! Ити кэмҥэ биир кэрэ кыталык Иннибэр ыллыыр: «Кырык!», «Кырык!» С. Дадаскинов

аат.
1. Ис-иһиттэн уохтаах кыыһырыы, абарыы, киҥнэнии. ☉ Ярость, сильный гнев
Билбэт мааны кыыһа сорунуулаахтык туттуммутуттан уонна баһыйа саҥарбытыттан Доргуулап уора-кылына уоһунна. Л. Попов
Оҕонньор эмискэ үлүгэр туохтан итинник уора-кылына ыгыллан кэлбитин Сергей да, сиэнэ даҕаны кыайан өйдөөбөтөхтөрө. В. Яковлев
Үнүр планёркаҕа бэрэссэдээтэл уора-кылына сүрдээх этэ. С. Юмшанов
2. көсп. Туох эмэ баламат күүһэ, суоһа. ☉ Свирепость, жестокость (напр., стужи)
Кыһын уора-кылына арыый уҕараан, күн уһаан, дьыл сааскы диэки салаллыбыта кэм биллэн барбыт. Софр. Данилов

аат.
1. Киһиэхэ суоһуур улахан куттал, алдьархай. ☉ Большая опасность, беда, грозящая человеку
Сэрии суоһа-суодала күн-түүн улаатар. И. Никифоров
Тымныы кутталын, айдаанын оннугар аны тутааччылары сааскы халаан уутун суоһа-суодала ыган киирэн барбыта. В. Яковлев
Сэрии буораҕын сытын, кини суоһунсуодалын кинигэни ааҕан, киинэни көрөн …… билэр саҥа көлүөнэ ыччат үүннэ. «Кыым»
2. Киһи кутун-сүрүн баттыыр уор, кырык. ☉ Жестокость, свирепость
Оҕонньор тугу даҕаны булан хардарбата. Эчи дьүһүнэ-бодото, суоһа-суодала да сүрдээх. Болот Боотур
Бу кыыс аҕата Дохсун кинээс соччо улахан да баай буолбатар, суоһа-суодала бэрт буолан киһи куттанар, дьулайар киһитэ этэ. Эрилик Эристиин
«Эһиги дьоннор суоскут-суодалгыт бэрт, Атын сирдэ ыйан абыраа, Онно аспын бэлэмнэтэн көр!» — диэн, Улуу-дьаалы көрдөһө турда. ТТИГ КХКК

I
туохт. Бэйэҥ киэнэ буолбатаҕы ким да көрбөтүгэр, кимтэн да ыйыппакка эрэ кистии-саба ыл. ☉ Совершать кражу, воровать, красть
Маҥан Киргиэлэй биэтин хара Киргиэлэй уоран сиэбит үһү (тааб.: тоҥсоҕой үөннээн сиирэ). Биир уол биэстээх алтан харчыны уоран баран, амтаһыйан уордар-уоран испит. Амма Аччыгыйа
Ол киһи бу сиргэ үктэммит Бардамнык байаары, Былыргы оҥоһук дьиктитин Уораары, талаары. С. Данилов
Саха уорарын саатыргыыр, Суобаһа буолбат, айыыргыыр. Дьуон Дьаҥылы
ср. др.-тюрк. оҕурла, тюрк. оҕур, оор, урла ‘воровать, грабить’
II
1. аат.
1. Ким эмэ кыыһырар уоҕа, киҥэ. ☉ Гнев, ярость, негодование
Кыра аайыттан Кыыһыран тымтан барар, Утаабакка уора ааһан, Оонньоон-күлэн турар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Лурье кыыһырбыт уоругар илиитин мускуна-мускуна, бүөлүүрдүү ааны туора турда. Болот Боотур
Көмүө суоҕа ким да өһө, Уйуом ааргы хобун, Уйуом суоҕа арай өһөс, Хорсун бэйэм норуот уорун. И. Гоголев
Ураты күүскэ таптыыр буолан, Оҕонньор сиэнин таһыйбыт, Уора ааһаат, улам уйадыйан, Устунан бэйэтэ ытамньыйбыт. П. Тобуруокап
2. көсп. Туох эмэ дохсун, дьулусхан, киһини дьулатар күүһэ (хол., тымныыны этэргэ). ☉ Сила, крепость, свирепость, жестокость чего-л. (напр., холодов, морозов)
Амма куурбут долгуна тохтоон, Уора уостан, оргууй уста, Күөх урсуна күлүмнүү оонньоон, Биэрэктэрин бигии сытта. Дьуон Дьаҥылы
Олох тыллар ыйааҕынан Одун тымныы уорун кыйдаан …… Сандал сааспыт кэлэ турдун! Д. Апросимов
[Үрүҥ эһэ оҕото] Буурҕа, силлиэ уоруттан Букатын да толлубат. А. Кондратьев
Кэлэн иһэр кыһын уоруттан күрэнэн, төннүгэс көтөрдөр тохтоло суох соҕуруу субуһаллара. «ХС»
2. даҕ. суолт. Киһини дьулатар, салыннарар. ☉ Суровый, жестокий, лютый
Тээгэл тымныы тэйдэ, Уор дьыбар уларыйда, Хатан дьыбар халтарыйда. Саха фольк. Уот баар буолан, саха дьоно Уор тымныы тыынын уйаллар. Эллэй
Муора уор долгуна эҥсэрэ Хахаарар хаһыыттан уһуктан. Р. Гамзатов (тылб.)
♦ Уорда намырый, уоһахта салаа, уҥуохта көмүллээ көр салаа I
[Сабыйа Баай хотун:] Улуу күтүөр, тохтоо — болҕой! Уорда намырыйа түс. Омук үтүөтэ баарына Ол-бу буола олорума. П. Ойуунускай
[Өлүөнэ — Муустаах муораҕа:] Уорда намырый даа, Улуу муора хотуон, Уһугар диэри иһит! Өксөкүлээх Өлөксөй
ср. п.-монг. агур, калм., бур. уур ‘гнев, ярость’