свирепый, страшный, ужасный; амырыын кыыл свирепый зверь.

1) хищный; адьырҕа кыыллар хищные звери, хищники; 2) злой, свирепый; адьырҕа эһэ свирепый медведь.

свирепый, лютый; сырҕан эһэ свирепый медведь # сырҕан баас а) большая рана (застарелая); б) живая рана.

даҕ. Олус өһүөннээх. ☉ Весьма свирепый, чересчур мстительный
Омоллоон кыргыс үйэтигэр үөскээбит буолан, бэрт өһүөмтэҕэй киһи эбит. Саха сэһ. I

даҕ. Олус киҥнээх, суостаах. ☉ Гневный, свирепый, грозный
Кыдан кыыстаах, уодан уоллаах суон эмээхсин баар (тааб.: оһох, буруо, кыым). [Аттар] оройунан харахтаах Уодан хаан уустарын Уҥуо өттүлэринэн Тиҥилэхтэрин тыаһа Тибигирээн аастаҕа... П. Ойуунускай

даҕ. Уордаах, суостаах-суодаллаах. ☉ Злобный, грозный, свирепый
Киил оҕонньор ааҥҥа көхсүнэн олорон кырыктаах куолаһынан сөҥөдүйэн уолун ыҥырда. Н. Лугинов
Кырыктаах тыл киһини охтооҕор ордук өлөрөр-алдьатар. И. Данилов
Кырыктаах оҕус муоһун сарбыйаллар, туора тотон суоһурҕаабыкка ол тэҥинэн, тоһун биэрэн суолун буллараллар. А. Абаҕыыныскай
Кырыктаах киһи кылгас үйэлээх, үтүө санаалаах киһи үчүгэй, үгүс кэнчээрилээх. А. Кривошапкин (тылб.)

даҕ. Уҕараабат, мөлтөөбөт суостаах, дьулаан. ☉ Неукротимо свирепый, грозный, яростный
Муора кыырыктаах даланын үрдүнэн Силлиэ тыал былыты хомуйар. П. Ойуунускай
Платон Ойуунускай саха поэзиятыгар кыырыктаах революционнай охсуһуу силлиэтин-буурҕатын, уотун-төлөнүн, модун күүрээнин киллэрбитэ. Софр. Данилов
Сталинград аттыгар саамай кыырыктаах кыргыһыы бара турдаҕына Ксенофонтовы Армия политотделыгар ыҥыран ылбыттара. П. Филиппов. Тэҥн. кырыктаах

даҕ.
1. Олус киҥнээх, кыыһырдаҕына суостаах. ☉ Свирепый, грозный в гневе
Эһэ уордаах да, арҕахха сытар (өс хоһ.). Улуу дьаалы уордаах ыраахтааҕы Сүрдээх дьүүлүгэр, ынырыктаах ыйааҕар …… мин түбэстим. Саха фольк. Илья Иванович кыыһырдаҕына уордаах даҕаны. А. Сыромятникова
2. көсп. Киһини дьулатар, салыннарар, оннук күүстээх, улахан. ☉ Суровый, жестокий, лютый (о чём-л.)
Биһигини …… Уордаах тымныы Мускуйан-мускуйан Уһаарыылаах уҥуохтаабыта. Өксөкүлээх Өлөксөй
Уордаах суос дьылларбыт аастылар... Эллэй
Уордаах этиҥ дэлбэритэ барда. М. Доҕордуурап

1. даҕ. Туманынан оргуйбут бытарҕан, түптэлэс (тымныы). ☉ Лютый, свирепый, студеный (эпитет зимней стужи)
   Луохтууру ханнык да аам-даам тымныы хаайбат, хаһан наада буолла да, кини баар. А. Сыромятникова
   Ахсынньы аам-даам, тохсунньу тоһуттар тымныыта кинилэри [эргэ балаҕаннары] хаарынан көмүөҕэ, кулун тутар кубулҕаттаах тыала-кууһа ситэри сиҥнэриэҕэ. В. Гаврильева
   Хара тыа аам-даам туманынан бүрүллэн турара. И. Данилов
2. аат суолт. Бытарҕан тымныы. ☉ Зимняя стужа
   Оҕонньоттор аам-даам ааһан, тоҥсоҕой торулуур буолбут, ол аата үтүө сааска үктэнэн эрдэхпит дэһэн, үөрэ-көтө кэпсэтэллэр. «Кыым»
   ♦ Аамындаамын (аам-даамын) биэрбэт (биллэрбэт) — муҥурун-кыаҕын булларбат, кимиэхэ да бэриммэт. ☉ Непобедимый, непостижимый
   Аам-даамын биэрбэтэх, Аар-саарга аатырбыт Ала Дьаргыстай бухатыыр Аартык аанын аста. П. Ойуунускай

I
көр сууһар
Булчут киһи начаас үөрэниэҕиҥ. Үөрэннэргин эрэ дьэ булт бөҕөнү суоһарыаҥ. Болот Боотур
Бигэ Мээчик күҥҥэ биэстии, алталыы көс сиринэн эргийэн бултуур, тайах, эһэ бөҕөнү суоһарар, быһаччы эттэххэ, олоҥхо бухатыырын курдук киһи эбит. Н. Босиков
ср. кирг. жоосут ‘усмирять, укрощать’
II
даҕ. Суостаах, дьулаан. ☉ Страшный, жуткий; грозный, свирепый
Эмээхсин саҥата иччитин! Дьиппиэнин! Сирэйэ таас төрөөн, суоһарын! П. Тобуруокап
Урукку үчүгэй саа-сэп суох үйэтигэр булчут үгүстүк араас суоһар быһыыларга түбэһэрэ. М. Чооруоһап
Амма дэриэбинэтин ылбыттар диэн суоһар солун куоракка туола түстэ. «ХС»