II с. (селение) сэлиэнньэ.

диал. заимка (рыболовецкое селение).

с. 1. (по гл. поселить) олохтооһун, олордуу; 2. (по гл. поселиться) олохсуйуу; 3. (селение) сэлиэнньэ; 4. уст. (ссылка) песке ыытыы.

ж. 1. (селение) дэриэбинэ; 2. (жители) дэриэбинэ, ыаллар; 3. (сельская местность) тыа; город и деревня куорат уонна тыа.

аат. Тыа сиригэр нэһилиэнньэлээх пуун (хол., нэһилиэк, улуус киинэ). ☉ Селение, село
Олорор сирбит быыкаа сэлиэнньэ туома этэ. Н. Заболоцкай
Сэлиэнньэлэр киһи билбэт гына уларыйдылар. «Кыым»
Тайахсыттар түүн үөһэ ааһыыта сэлиэнньэттэн хоҥуннубут. Кэпсээннэр

и. д. от көһөр = 1) переселение, перекочёвка, выселение; ферманы көһөрүү переселение фермы; 2) перенос (строки); көһөрүү бэлиэтэ знак переноса.

сов. I. (буолан) көһүн, санааҕа буол, дылы гын; день ожидания показался мне годом күүппүт күнүм сыл буолан көһүн-^э; показалось, что кто-то позвал меня санаабар миигин ким эрэ ыҥырарга дылы гын-па; 2. (появиться) кеһүн, таҕыс; вдали показалось селение ыраах сэлиэнньэ кеһүннэ; на глазах показались слёзы хараҕын уута таҕыста; 3. (прийти, явиться) кердер, кеһүн; показаться врачу врачка кердер; показаться на глаза харахха кеһүн.

ж. 1. (переселение) эмиграннааһын, омук сиригэр көһүү; 2. (пребывание в эмиграции) эмиграция; жить в эмиграции эмиграцияҕа олор; 3. собир. эмиграннар; русская эмиграция нуучча эмиграннара.

и. д. от көс = кочёвка; переселение; сайылыкка көһүү откочёвка на летнее пастбище; сайылыктан оторго көһүү перекочёвка с летнего пастбища на осеннее; отортон кыстыкка көһүү перекочёвка с осеннего пастбища в зимовье.

I
аат.
1. Оройуоҥҥа тэҥнээх Саха сиригэр административнай үллэһик. ☉ Административная единица Якутии, улус, район. Мэҥэ-Хаҥалас улууһа
□ Улуус харчытын биир тыһыынчаны уордьан, наҕараада ылаары сиэртибэлээтэ диир. Н. Неустроев
Саҥа олоҕу тэрийсэ Улуус аайы ананан, Уолаттар, кыргыттар таҕыстылар. С. Васильев
Мииринэй куоракка Өлөөн улууһун күннэрин ыытарга былааннаабыттара. «Кыым»
2. эргэр., фольк. Дьон-сэргэ; биис. ☉ Весь народ; племя
Айыы улууһа. Абааһы улууһа. Халлаан улууһа. ПЭК СЯЯ
Уһун таҥастаах улууһугар умсугутан Улахан муҥҥа угаҕын. Өксөкүлээх Өлөксөй
♦ Аҕыс улууһу аймаан көр аймаа
Аҕыс улууһу аймаан туран, Араас өҥнөөхтөн талан ылан [Халҕан дьиэли аспыттар эбит]. С. Зверев
◊ Айыы аймаҕа (күн улууһа) көр айыы I. Ол эрээри айыы аймаҕын, күн улууһун үтүө өрөгөйдөөх аатын түһэн биэримэ. Саха фольк. Көр бу, Ньургун Боотур обургу, айыы аймахтарын, күн улуустарын быыһаатыҥ! Ньургун Боотур
Күн өркөн улууһа (дьоно) көр өркөн. Ити кэннэ хойутун хойукка диэри айыы аймаҕын, күн өркөн улууһун өлөрө-алдьата, ытата-соҥото, иэтэ-туота сылдьар буолаайаҕын. Ньургун Боотур
Кэтэ бараан улууһа көр кэтэ II. Кэтэ бараан улууһа, …… Бэттэх буолуҥ эрэ! ТТИГ КХКК. Нэһилиэк (улуус) төбөлөөхтөрө көр төбөлөөх. Биир баайга бары улуус төбөлөөхтөрө мустан хоно сыппыттар. Саха сэһ
1977
ср. др.-тюрк. улуш ‘селение’, тюрк. улус ‘улус, народ’
II
аат. Оонньуур хаарты хараҕын ойуута, мааһа (эбиэн, туора, буугунай, чиэрбэ). ☉ Масть игральных карт (пики, трефы, бубны, черви). Хаарты түөрт улуустаах: эбиэн, туора, буугунай, чиэрбэ