жаловаться, сетовать; элбэхтик үлэлиибин диэн үҥсэргиир он сетует, что много работает.

несчастный, горемычный; уһун сордоох горемыка несчастный; хара сордоох злосчастный; сордоох суланарын таптыыр погов. горемыка любит сетовать.

горевать, сокрушаться, сетовать, жаловаться на свою судьбу; онно олус муҥатыйара тогда он сильно сетовал на свою судьбу.

туохт., сөбүлээб. Үҥсэргээн айаҕалан, айдаар. ☉ Жаловаться, сетовать (ворчливо, навязчиво)
— Тарбахтарым ыалдьаллар, уҥуохтарым хайытталлар, барым барыта эргэ тэрэпиискэлии ибилитэ барыах курдук, — Бурҕаачай Боскуо энэлийэ-сыналыйа аҕылайданна. В. Протодьяконов

туохт., түөлбэ. Үҥсэргээ. ☉ Жаловаться, сетовать
Сааһыҥ төһөлөөтө, кырдьаҕаас? — диэн ыйыттым мин. — Сүүс иккис хаарым буолла, тукаам, — диэтэ онуоха оҕонньор. — Таҥараҕа үҥсэлээбэппин. И. Данилов

мучение, страдание, мука; муҥун-таҥын этэр он сетует на свой страдания.

туохт., кэпс. Эрэйгин, кыһалҕаҕын аһыныы эрэйэр курдук арахпакка кэпсээ. ☉ Плакаться, роптать, сетовать на невзгоды, рассчитывая на понимание, жалость. Онтон ордук уйадыйа Онолуйан суланна: «Аны кэлэн кимнээх буолан, Кимим миигин быыһыаҕай?» Күннүк Уурастыырап
Уулаах атаҕын үлүтэн, быйыл кыһыны быһа лип сыппытын туһунан сулана кэпсээтэ. Эрилик Эристиин
Быйыл ардахтаах буолан, ходуһалара ууга хаалбытын суланан туран кэпсээтилэр. «ЭК»
ср. ДТС, тюрк. йыҕла, йыҕлан ‘плакать, рыдать’

туохт., кэпс. Эрэйгин-кыһалҕаҕын аһара айманан, иэйэн-куойан кэмсинэн кэпсээ. ☉ Сильно расстраиваться, плакаться, сетовать, жаловаться
«Томторук кумалаан уола Уйбаан Дууһа бэйэм аспар борбуйа соноон баран, түөспүн дьөлө анньан кэбистэ, бар дьон көрүҥ», — диэн түөһүн сыгынньахтанан көрдөрө-көрдөрө суланна-кэлэннэ. Эрилик Эристиин
«Эстибит-быстыбыт хара сордоох мин баарбын», — диэн сулана-кэлэнэ сылдьааччы. М. Доҕордуурап
[Дьоно] бары өлбүттэр. Гавриил суланна-кэлэннэ, Ытаата-соҥоото. А. Данилов

туохт. Туох эмэ кыһалҕаҕын, эрэйгин кэпсэн, муҥатыйан, суҥхаран саҥар. ☉ Жаловаться, сетовать по поводу каких-л. своих проблем, неприятностей, страданий
«Дьэ, итинник гынан эрэйдииллэр», — көлөһүнүн сиэҕинэн сотто-сотто, таайым миэхэ үҥсэргиир. Далан
Ийэбит төһө эрэ илистэн, сылайан-сындалыйан эрэр. Ол эрээри үҥсэргээбэт. И. Федосеев
Үҥсэргиири, кыайбат-хоппот аатырары сөбүлээбэт буолан, ыарырҕатарын туһунан кыргыттарга биир да тылы быктарбат этэ. В. Яковлев

I
туохт. Туохха эрэ эрэнэн, наҕылыйан хаал. ☉ Быть спокойным, уверенным в положительном исходе какого-л. дела, поступка
Бэйэлэрин тустарыттан дьахханан, кинилэри (Тэмичиин дьонун, сэриитин) хам баттыы сатыахтарын сөп. Онон эрэхсийэр, наҕылыйар эрдэ. Н. Лугинов
II
туохт. Кими эрэ кытта тапсыма, сөбүлээбэт сыһыаннаах буол, кыыһыр, кыйахан. ☉ Находиться в натянутых отношениях с кем-л., сетовать на кого-что-л.