туохт., кэпс. Эрэйгин, кыһалҕаҕын аһыныы эрэйэр курдук арахпакка кэпсээ. ☉ Плакаться, роптать, сетовать на невзгоды, рассчитывая на понимание, жалость. Онтон ордук уйадыйа Онолуйан суланна: «Аны кэлэн кимнээх буолан, Кимим миигин быыһыаҕай?» Күннүк Уурастыырап
Уулаах атаҕын үлүтэн, быйыл кыһыны быһа лип сыппытын туһунан сулана кэпсээтэ. Эрилик Эристиин
Быйыл ардахтаах буолан, ходуһалара ууга хаалбытын суланан туран кэпсээтилэр. «ЭК»
ср. ДТС, тюрк. йыҕла, йыҕлан ‘плакать, рыдать’

I
туохт. Сайын буолуута ирэн, ууланан хоҥун, босхотуй (хол., муус, туос). ☉ Освобождаться, очищаться (напр., озеро ото льда); налившись соком, стать легко отделимым (напр., о бересте)
Хатыҥ туоһа сула илик буолан, бэрт эрэйинэн туос хастаан аҕалар. Н. Якутскай
Күөл чараас мууһа сулан, сиккиэр тыалтан үрүмэтийэ дьирибиниир. В. Титов
Былырыыҥҥы улахан булпут этэ муус суларыгар да тиийбэтэҕэ. ХКК
II
даҕ.
1. Сулбут, сулан хастаммыт, хоҥнубут (хол., туос); сулбут кэмигэр хатырыктаммыт, ыраастаммыт. ☉ Отделившийся, отошедший, содранный (напр., о бересте); очищенный от коры (напр., о лиственнице)
«Тохтоо! Бу маны ыл», — Кыһалҕа [киһи аата] сул туоска сууламмыт тугу эрэ уунна. И. Гоголев
[Балаҕан] ортотугар икки эргэ сул мас тирээбиллээх. А. Сыромятникова
Бүөккэ уол уолҕамчы, …… туохтан да иҥнэн-толлон туруо суоҕа, сул да тиити миинэн устан кэлиэҕэ. А. Сыромятникова
Маҥан хаар үллүктэнэн Сул муус суорҕаннанан. С. Зверев
2. Сорох даҕааһыннар суолталарын күүһүрдэн биэрэр суолтаҕа туттуллар. ☉ Употребляется для усиления значения некоторых прилагательных: совершенно
Киэҥ халлаан икки хос бастаах кэй кыыла буолан суллаабытынан тиит курдук сул маҥан аартыгы өрө көтөн тахсыбытым. ПЭК ОНЛЯ I
[Маанньа:] Оҕолорбут сул сыгынньах буоллулар, оскуолаҕа сылдьар оҕобутун арыычча сэнэхтик таҥыннардарбыт үчүгэй буолуо этэ. А. Софронов
Сул маҥан чүөсэҥкэлээх атаҕын Сото кэбиһэн, сонньуйбута буола турааччы. С. Васильев
ср. кирг. сулп ‘чистый, без примеси’, монг. сул ‘пустой, свободный; слабый, вялый’

туохт., кэпс. Эрэйгин-кыһалҕаҕын аһара айманан, иэйэн-куойан кэмсинэн кэпсээ. ☉ Сильно расстраиваться, плакаться, сетовать, жаловаться
«Томторук кумалаан уола Уйбаан Дууһа бэйэм аспар борбуйа соноон баран, түөспүн дьөлө анньан кэбистэ, бар дьон көрүҥ», — диэн түөһүн сыгынньахтанан көрдөрө-көрдөрө суланна-кэлэннэ. Эрилик Эристиин
«Эстибит-быстыбыт хара сордоох мин баарбын», — диэн сулана-кэлэнэ сылдьааччы. М. Доҕордуурап
[Дьоно] бары өлбүттэр. Гавриил суланна-кэлэннэ, Ытаата-соҥоото. А. Данилов

сул күөл освободившееся ото льда озеро; сул маҥан совершенно белый; сул сыгынньах совершенно голый; сул тиит ободранное дерево; сул хатырык отошедшая от ствола кора; сул хара буолбут земля освободилась от снежного покрова.

очищаться (ото льда); өрүс сулбут река очистилась ото льда.

1) каяться, раскаиваться; плакаться; причитать; буруйу оҥорон баран суланар он горько раскаивается в совершённом поступке; 2) постоянно выражать недовольство (своим положением, тем что имеешь).

a. ragged, naked, bare; lonely