уст. привидение, призрак.
Якутский → Русский
сибиэн
Якутский → Якутский
сибиэн
аат.
1. Итэҕэл өйдөбүлүнэн, абааһы, иччи тугунан эмэ киһиэхэ, дьоҥҥо биллиитэ. ☉ По суеверным представлениям, знак, подаваемый злым духом, чёртом людям о своём присутствии, тени злого духа, чёрта
Эйээндьэ эмээхсин киирэ сылдьан: «Дьиэҥ сибиэнэ суох дуу? Мотуоһа өлөр буолан дуу, дьоннор бу дьиэ туһунан куһаҕаннык кэпсиир этилэр ээ!» — диэбитэ. Болот Боотур
[Ыттар] аанньаҕа үрүөхтэрэ дуо, сибиэни билэн кыыллара турдаҕа. Далан
[Хаппытыан] Бүөтүр оҕонньор көнньүөрдэҕинэ: «Сэриигэ өлбүттэр таҥараҕа быһа көтөллөр, сибиэн буолбаттар үһү!» — диэн этэр тылын өйдөөн кэллэ. А. Сыромятникова
2. көсп. Туох эмэ буолар илэ бэлиэтэ, чинчитэ, куттала. ☉ Явный признак, примета наступления чего-л. (обычно о чём-л. бедственном, грозном), призрак чего-л.
Үүннэ саҥа көлүөнэ, Саҥа эрэл, саҥа таптал, Арай сэрии сибиэнэ сүтэ илик саҕахтан. И. Гоголев
Силлиэ тоҥ туундараҕа Хас күн уһуо биллибэт, Эйигин тибии, буурҕа Ханна тиэрдиэ биллибэт. Онон силлиэ сибиэнэ Миигин олус куттаата. С. Данилов
Киһи аймах дьиксинэр Өлүү тымныы сибиэниттэн, Акыйаан уҥуор иһиллэр Ядернай сэрииттэн. В. Сивцев
Кинилэр иннилэригэр сутааһын сибиэнэ саба барыйан турара, оттон ыамалара им балайга өй-мэйдээҕи тулуппакка ытаһаллара. М. Горькай (тылб.)
3. кэпс., көр сибики. Майаҕатта бэйэтэ атын улуустар дьоһуннаах бөҕөлөрүгэр ааттаан бардаҕына, иһэр сибиэнин билээт, атахтара тиийиэҕинэн куотан эрэ биэрэллэрэ үһү. Саха сэһ
1977
Күһүн сибиэнэ биллэн барбыта. Атырдьах ыйын ортотуттан хаһыҥнаабыта. И. Федосеев
Иннибин-кэннибин кэтиибин — Кыыһым баар сибиэнэ биллибэт. Н. Габышев
4. Үөхсүүгэ «илэ абааһы» диэн суолталаах. ☉ Как бранное слово имеет значение «сущий чёрт, дьявол». [Бааһырбыт үрүҥ саллаат:] «Ити кыһыл сибиэни ким кыайыан! Ким кыайан тохтотуой! Оо, кытаанах дьүһүн! Оо, кыырыктаах дьүһүн!» П. Ойуунускай. Бандьыыт кыһыл сирэйэ Былыттыы баланыйда: «Чэйиҥ, кыһыл сибиэннэри Уоттуу тардыҥ, бырааттар!» И. Гоголев
ср. эвенк. сэвэн ‘деревянный идол, изображавший духа-помощника шамана’
Еще переводы: