побуд. от силигирээ = трясти, шевелить (сильно, энергично); маһы силигирэт = трясти дерево.

силигирээ диэн курдук
Сиимэр ардах түһэн Сэбирдэҕи быыһынан Сип-сап силигирэйдэ. С. Васильев

силигирээ диэнтэн көстө түһүү. Уйаандьын иэйиитэ киирэн, айбыт хоһооннорун ааҕан төбөтүн дьигиҥнэтэр, ол аайы өһөс, будьурхай баттаҕа силигир гынар. В. Бочкарёв

I
силигирээ диэнтэн холб. туһ. Намчы титирик мастар силигирэһэн тахсыбыттарын кини сэлиик соноҕос сиэлигэр маарынната көрбүтэ. Амма Аччыгыйа
Барбахтыылларын кытта улардар көтөн силигирэстилэр. Далан
Тэтиҥнэр, сэргэх тэтиҥнэр, Силигирэһэ түстүлэр. Саһарҕа
II
даҕ. Силигирээн иһиллэр (тыас). ☉ Издающий шорох, шелестящий, шуршащий
Ол дьоллоох туналыйар хатыҥым …… Силигирэс ирбэнньик сэбирдэҕэр …… Ырыаһыт ымыы чыычааҕым Ыллаан дьырылата олоорто. С. Зверев
[Ыттар сүүрбүттэриттэн] хомус сип-силигирэс буолбута. Х. Андерсен (тылб.)

күндээриҥнээ диэнтэн дьаһ
туһ. Аттар кырдалга батыччахтаан тахсаннар, ууларын дьигиһийэн күндээриҥнэтээт, кырдал кыраай отун тардыаласпытынан бардылар. Амма Аччыгыйа
Аламаҕай маҥан күн ачалаан айгырыыр, силигириир күөх отун-маһын кэрэхсээн, чугаһаан көрөөрү гыммыттыы намтаан, сыралҕан уотун күндээриҥнэтэ ыһыахтыыр. «ХС»

сыһ., поэт. Тыалга силигирии-будьуруҥнуу охсуллан (хамсаа — хол., хойуу сибэккини этэргэ). ☉ Тяжёлыми волнами, неторопливо (колыхаться — о густых пышных растениях)
[Бурдук үүнэн] Сирин-буорун сабыа, Сидьир-будьур хамсыа, Онтон уһаан тахсыа, Ото сүһүөх анньыа. Күннүк Уурастыырап
Ирим-дьирим үлүгэр Иннибэр биирдэ Сидьир-будьур өрүкүйэр Сибэккинэн сириэдийдэ! С. Тимофеев

I
силигирээ диэнтэн дьаһ
туһ. Арай тыал сэбирдэҕи силигирэтэринии, дьоннор аргыый, сэрэммиттии суугунаһар тыастара эрэ иһиллэр. А. Бэрияк
[Тыал] баран иһэр суолугар оттору силигирэтэр. И. Сосин
II
дьүһ. туохт. Кыайа-хото тутан, сэниэлээхтик, эрчимнээхтик тугу эмэ гын, оҥор, хамсан. ☉ Делать что-л., двигаясь очень энергично, решительно, без усилий
Чэ-чэ, кытаат, аһыы-сии охсон баран, үлэлээн-хамсаан силигирэппитинэн барыах. Далан
Тустан хачыгыраһан иһэн биирдэрэ утарылаһааччытын атаҕыттан ылан өрө көтөҕөн силигирэтэн таһааран тас иэнинэн бырахта. НЕ ТАО
[Биригэдьиир:] Бу арыы сыаҕар кыракый булуус оҕото наада буолсук. Умуһахта хаһан силигирэтэн кэбис. ПП ЭЭД

туохт., кэпс.
1. Айгыраа-сайгыраа, хамсаа, өһүлүн. ☉ Расшатываться, разбалтываться
Айгыраабат, хамсаабат, Иэҕэлдьийбэт, сиэкэнийбэт Кремль кириэппэс барахсан. С. Зверев
Силигирии сиэттиспит Силик күөх сиэллээх Сис тыабыт сиэкэнийбит. С. Зверев
2. көсп. Туохтан эмэ искэр айман, дьик-дьах буол. ☉ Тревожиться, пугаться, беспокоиться в душе из-за чего-л. [Ааптар] уһуннук отуора хамсаан өйөсанаата алдьанан сиэкэнийэн сылдьыбыт киһи бэйэтин дууһатын муннугун-ханныгын хасыһан тахсар адьынатын мындырдык арыйар. Эрчимэн
[Оҕолор] дьэлликтиир үгэһигэр үөрэнэн эрэллэр буолан баран, бу сырыыга уһуннук сүппүтүттэн лаппа сиэкэнийдилэр. Р. Баҕатаайыскай
Ити курдук түүлүттэн сиэкэнийэн син өр утуйбакка сытан баран, …… туран, таһырдьа таҕыста. ЕАИ СА

I
субул. тыас туохт. Биир кэм түргэнник хатыланар «сып-сып» гынар тыаһы таһаар. ☉ Производить быстрое чередование шелестящих звуков (напр., о шуме мелкого, частого дождя). Самыыр тыаһа сыбыгырыыр
□ Тиэтэл бөҕөнөн тэбигирээн, Тыынын муҥунан сыбыгыраан, Атыллаан иһэн аһа охсор. А. Софронов
Сэтиэнэххэ, хадьымалга ороҕуран Силигирии, сыбыгырыы сүүрэн, Хороҥ отунан хорҕолонон Хорооҥҥо кутуйах түһэр. К. Туйаарыскай
Көйүүр Үҥээлэбис Көбүөхтүүрүн көрөн кэбис, Сыт-сымар ылаат өрүсүһэн Сыбыгырыы сүүрбүтэ сүрүн! Кыраһа к.
ср. хак. сыбдыра ‘шелестеть’
II
дьүһ. туохт. Чэпчэкитик уонна түргэн-түргэнник үктэнэн хаамп (хол., атах сыгынньах). ☉ Легко и быстро двигаться
[Уолчаан] иирэ быыһынан барар сөрүүн суолга сыгынньах атаҕынан бытыгыраччы үктэтэлээн олус түргэнник сыбыгыраан истэ. А. Сыромятникова
Илиитигэр ньургуһун тутуурдаах атах сыгынньах кыыс ыллык устун хааман сыбыгыраан иһэрэ. ПП Дь

I
тылыбырай диэнтэн холб. туһ. Тыа саҕатыгар, синньигэскээн тэтиҥнэр салгына да суохха сапсына, тыала да суохха тылыбыраһа турар сирдэригэр, тиийдилэр. Софр. Данилов
Хас да холууптар хайыы үйэ ол аһаҕаһы тула тылыбыраһа сылдьаллара. Ж. Верн (тылб.)
II
даҕ., кэпс.
1. Элбэх, түргэн саҥалаах. ☉ Быстро и много говорящий
Тылыбырас бэйэтэ Тыллыын-өстүүн мэлийбит, Сүүрэр-көтөр да этэ — Сөҥнүк хаамар, дьиппиэрбит. С. Руфов
△ Чэпчэки тыастаах. ☉ Производящий лёгкий шум
Дыргыл тирэхтэриҥ Тылыбырас тыастарынан, Кылбаҥ хоптолоруҥ Кыҥкыл саҥаларынан Эҕэрдэлии көрсөөр, Эбэм, Алланым! Урсун
2. Тохтоло суох тылыбырайа мөхсөр. ☉ Лихорадочно, безостановочно бьющийся, трепещущий
Бып-бырылас, тып-тылыбырас мундулары хаайбыт бастакы туутун төкүнүтэн таһаарда. Н. Босиков
Тыалы кытта тылыбырас, Сиккиэргэ эмиэ тэлибирэс Силигириир сириттэн быраҕыллыбыт Сэбирдэх хачыгырыы куура-хаппыт. П. Дмитриев