туохт.
1. Силис ас, силистээх буол. ☉ Дать корни, укорениться
Ийэ буордарыгар Энчирээбэт силистэнэн, Киил мастар Кэккэлэһэн тураллар. Л. Попов
Обургу кумааҕыга фломастерынан туох эрэ сурааһыннары тардыалыыр. Кэнникинэн онто мас курдук силистэнэн, умнастанан, лабааланан таҕыста. «ХС»
2. көсп. Төрүттэн, олоҕур. ☉ Уходить корнями, брать начало
Уус-уран айымньылар норуот бүгүҥҥү олоҕуттан, үлэтиттэн силистэнэн үүнэллэрэ чахчы. «ХС»
Сатира олоххо дириҥник силистэммит омсолоох быһыыны-майгыны …… күлэр. ВГМ НСПТ

аат.
1. Үүнээйи буор анныгар баар тирэнэр, аһыыр биир эбэтэр элбэх утахтаах салаата. ☉ Корень (растения)
Силиһэ суох мас үүммэт (өс хоһ.). Мас тирэнэр силиһигэр, Киһи — бар дьонугар. «ХС»
Үүнээйи силиһинэн тыынар буолан олус сииктээх кырыс буорга тумнастан өлөр. ФНС ОС
2. көсп. Ким-туох эмэ төрдө, саҕаланыыта. ☉ Основа, начало, истоки, корни кого-чего-л.
Таптааҥ, төрөөбүт норуоту, Кини силиспит буолар дии. П. Тобуруокап
Биһиги онно тойоттор силистэрин туһунан кэпсэппиттээх этибит эбээт. Амма Аччыгыйа
Саха литературатын фольклорнай силистэрэ — атын бөдөҥ чинчийиилэр тиэмэлэрэ. СГС СЛКСБ
♦ Силис (силис-мутук) тардар — төрүттэнэн, үөскээн, сайдан, олохсуйан барар. ☉ Пускать корни
Ханнык баҕарар суруйааччы айымньыта тустаах кэмтэн силис тардан үөскүүр. Софр. Данилов
Улам-улам кини дууһатыгар бэйэ кыаҕар эрэмньи үөскээн, силис тардан испитэ. Н. Лугинов
Саха үгүс топонимическай тиэрминнэрэ монгуол, бүрээт тылларыттан силис тардаллара үчүгэйдик биллэр. «ХС»
Үчүгэй даҕаны, куһаҕан даҕаны кыраттан силис-мутук тардан барар. «ХС». Силиһиттэн (силистэри) түөр — төрдүттэн, бүтэһиктээхтик суох оҥор. ☉ соотв. вырвать с корнем
Биир кинээс тыына быһыннаҕына, атын кинээс туруоҕа. Онтон олох уларыйбат. Силиһиттэн түөрүөххэ наада. Амма Аччыгыйа
[Киирик:] Сир түҥэтигэ буолбута, кулаактары силистэри түөрэр күн кэлбитэ. С. Ефремов
◊ Силис астаахтар — аһылык буолар суон киин силистээх үүнээйилэр (моркуоп, сүбүөкүлэ уо. д. а.). ☉ Корнеплоды
Силис астаахтар тымныы хаарыйан буорту буолбут уонна сытыйбыт уктарын сиилэстиэххэ сатаммат. САС
Силис астаахтар сибиинньэ хамаҕатык сиир сиэдэрэй аһылыгынан буолаллар. КПИ СИиУо
Глоксиния — баархаттыҥы ньуурдаах улахан сэбирдэхтэрдээх силис астаах үүнээйи. Дьиэ к. Силис мундута түөлбэ. — күлгэри. ☉ Ящерица
— Куһаҕаны ол мутукпутун кытта аҕалбыппыт, тыаттан. Мин билэбин дуо? — Ол дуо? Силис мундута. А. Сыромятникова. Силис сыарҕа — тиит мас силистэри ылыллыбыт умнаһыттан оҥоһуллар ыллыктаах сыарҕа (силиһэ сыарҕа сыҥааҕа буолар). ☉ Сани, полозья которых сделаны из ствола лиственницы, взятой вместе с корнем (корень используется для передней дугообразной части полозьев)
Утуйар таҥастарын, оҕолорун уйатын, иһиттэрин-хомуостарын дуомун бука барытын силис сыарҕаҕа өрөһөлүү тиэйэн кэбистилэр. Күннүк Уурастыырап
Оҕуһун силис сыарҕаҕа көлүммүтэ, таһаҕаһын тиэммитэ. И. Находкин
Оҕус көрөөччү В. Максимов бэйэтиттэн сыҥаахтаах силис сыарҕаны оҥорбута. «ХС». Силис уута — тыа хаара-мууһа ууллан үөскүүр уу (саас хонууга, алааска хаар ууллан бүппүтүн кэннэ). ☉ Талая вода в лесу, на полях
Сырдык үрүччэ, Ардах түспүччэ, Силис уутуттан силбэнэн, Сир тымырыттан эбинэн …… Куугунуур айаннанан Аатыраҕын, алыстыыгын. Күннүк Уурастыырап
Силис уута дьигиһийдэ, амах уута асхарыйда, мутук уута чорулаата. Ньургун Боотур
Бүгүн бэҕэһээҥҥитээҕэр ордук күүскэ ириэрдэ — хаар уута халыйа, силис уута сиккирии түһэргэ дылы буолла. А. Бэрияк. Силис ыамата — тутаах силистэн тахсар эдэр салаа. ☉ Отпрыск корневой
Сыыс от сиэмэтинэн эрэ тарҕанар буолбатах. Кинилэр силиргэхтэринэн уонна силис ыамаларынан эмиэ тарҕанар идэлэммиттэр. ЛИК СОТҮҮүТ
ср. др.-тюрк. йылдыз ‘корень, основание’

аат.
1. Мас лабаата, силиһэ барыта (хом. суолт.). ☉ Ветки, корни дерева все вместе (собир.)
Тоҥ харыйаны Логлу тардан ылан, Силистэри-мутуктары Силикиччитэн киллэрдэ. П. Ойуунускай
Логлоруттаҕас хатырыктаах баараҕай тиит куоҕалдьыйан хамсаата, силиһэ-мутуга адаарыйа, өрө бачыгырыы оҕутта. М. Доҕордуурап
Кинилэр үһүөн силлиэ охторбут, силистиин-мутуктуун адаарыйа сытар баараҕай маһын үрдүгэр олорон кылгастык сынньанан ылбыттара. С. Никифоров
2
силис 2 диэн курдук. Киһи олоҕун төрдүн-төбөтүн, силиһин-мутугун, сигилитин-майгытын ааҕан үөрэтэр — ол эбит наадалаах билии-көрүү диэн. П. Ойуунускай. Ханнык да ситиһии, үтүө дьыала силиһэ-мутуга суох буолбат, төрүттээх-уустаах. Биэс т.
♦ Силиһэ-мутуга суох (киһи) — төрдө-ууһа, уруута-аймаҕа, чугас дьоно суох, ханнык да өйөбүлэ, тирэҕэ суох (киһи). ☉ соотв. без роду и племени
Абыраамаптаах туох да силиһэ-мутуга суох быстах симиэртэр эбит. Л. Попов

туохт.
1. Сүтэн-оһон, симэлийэн хаалбат курдук кытаанахтык, бөҕөтүк олоҕур, бөҕөргөө. ☉ Укрепиться, прочно установиться, укорениться
Дьэ, балтыбыт Наташа, доҕорбут Онуфрий, бу бастакы туоһу мин саҥа билсиһии-көрсүһүү силистэнэн-мутуктанан, дириҥээн, сууллубат күөх унаар маска кубулуйарын туһугар көтөҕөргө этии киллэрэбин. Р. Баҕатаайыскай
Быстах чугасаһыылара дириҥээн, силистэнэн-мутуктанан эрэрин кини тута өйдөөтө. «ХС»
Үгүс үйэлэргэ дириҥник силистэммит-мутуктаммыт бэрээдэги, өйү-санааны хайдах эмискэ уларытыаҥый. «Кыым»
2. Тэний-ууһаа, кэҥээ, дириҥээ. ☉ Расширяться, разрастаться, раздуваться (напр., о деле)
Итинтэн дьыала силистэнэн-мутуктанан барарыгар тиийдэ. Д. Таас
Биһиги, сахалар, испитигэр үҥсүү содула олус дириҥ силистэнэр-мутуктанар түбэлтэлэрэ бааллар. Күн т. Сулбугур соҕус кэпсээннэрэ улам силистэнэн-мутуктанан истэ. «ХС»

көр төрүт-төбө
Оҕо тугу да оҥорбутун иһин, онтон кэлэйэн кыыһыран түптэлэммэккэ, итэҕэс үөскээбит биричиинэтин, төрдүн-силиһин хасыһыахха наада. Н. Лугинов
Эргэ олох төрдө-силиһэ даҕаны оччо модун буолбата чахчы. «ХС»

корень || корневой; үүнээйи силиһин системата корневая система растений; силистзри туура тарт = вырвать с корнем (растение); силис тарт = пустить корни.

пускать корни; үүнээйи силистэммит растение пустило корни.