сов. и несов. ассимиляция-лан, симэлий.

симэлий диэнтэн хай
аата. Монгуол тыллаахтар симэлийиилэрэ, сахатыйыылара ХVII үйэ отутус сылларын иннинэ түмүктэммит. Багдарыын Сүлбэ
[О. Бётлингк] икки аһаҕас дорҕоон икки ардыгар турар бүтэй дорҕоон симэлийиититтэн уһатыы үөскүүрүн эмиэ бэлиэтээбитэ. СПА СТИ

туохт. Мөлтөөн, устунан уостан, намтаан симэлий (туох эрэ дьайар күүһүн туһунан). ☉ Затухать, постепенно ослабевая (о действии, силе чего-л.). Этиҥнээх ардах аҕырыйда
□ Түүн биир чааска дьэ тыал аҕырыйан, умайа сытар мастары быыһынан ыстаҥаластыбыт. П. Егоров
«Оҕуруос» үрэх ыалларыгар тахсыбыт аймалҕан уламулам аҕырыйан нам-нум буолан баарта. Дьүөгэ Ааныстыырап
Хаххалыыр хараҥа халбарыйда, Хабараан да тымныы аҕырыйда. Болот Боотур

симэлий диэнтэн дьаһ
туһ. Сарсыарда «Тараҕай кийиит» хайатын кэтэҕиттэн ыстанан тахсан иһэр күн уота хаһыҥ кырыатын симэлитэн барбыта. Эрилик Эристиин
Ийэлэр, бары ийэлэр Эйэни көмүскүүр күүскүт Сэрии уотун симэлитэр Ардах буолан кутулуннун. И. Эртюков
Кылаабынай инженер, тоҕо эрэ, алҕас ыйыппытын өйдөөн, этиитин бүтүүтүн симэлитэн кэбистэ. В. Яковлев

аат. Уурулла сытар баай, харчы, ас-үөл. ☉ Хранящиеся про запас деньги, продукты, другие ценности, сбережения
Оо, толорон ахан [ампаары]. Кыһын эти, арыыны симэллэр. Онтон сорох ампаардарга таҥас-сап, түүлээх, сыаналаах уурумньу буолуо. М. Доҕордуурап
[Эмээхсин] уурумньу дуомнааҕа эстибитэ ыраатта. И. Аргунов
Гражданнар үбүнэн уурумньуларын тус бэйэлэрэ бас билэр бырааптара биһиги дойдубут Төрүт сокуонунан харыстанар. СКТ

туохт., фольк.
1. Күүһэ суох бытааннык, аргыыйдык сүүрт (хол., үрүйэ). ☉ Течь, струиться медленно (напр., о речке)
Улуу үрэхтэр иччилэрэ, Хотун эбэлэрим! Үккүрүүр үрэхтэргит, Тыккырыыр тымырдаргыт, Саккырыыр салааларгыт …… бастарыттан Айа-кэрдэ, ыыта-кыйдыы олоруҥ! Өксөкүлээх Өлөксөй
2. Бытааннык тарҕанан симэлий (хол., буруо). ☉ Медленно распространяясь, исчезнуть, сойти на нет (напр., о дыме)
Тараан буолан тарҕаммыт, үрээн буолан үккүрээбит. «ХС»

даҕ. Ырааҕа суох, чугас эргин баар (хол., дэриэбинэ). ☉ Ближний, близлежащий (напр., о деревне)
Киини пиэрмэлэр чугастааҕы бааһыналарга эрэ симэллэр. Амма Аччыгыйа
Чугастааҕы сайылык ыалын түптэлэрин буруота, күһүҥҥү күөл туманын курдук, сири сабардаан көстөр. Эрилик Эристиин
Чугастааҕы чараҥныын, кэтэх мыраанныын, барыта биир буола ыаһыран, улаатан, үллэн, эн билбэтэх таас эркиннэриҥ дуу, таас очуостарыҥ дуу буола эмискэ үүнэн чампарыктаһан, суоруһан турбуттара. Н. Заболоцкай

II сов. 1. (образовать смесь, раствор) сууралын; 2. перен. (стать незаметным) сүт, симэлий.

сов., стушёвываться несов. 1. (сгладиться, стать незаметным) симэлий; 2. (оробеть) симитин.

иссякать, исчезать бесследно, пропадать; сиик буолан симэлий = исчезнуть как утренняя роса (незаметно и бесследно). симэлит = побуд. от симэлий=. симэн = возвр. от симээ = наряжаться, украшаться; сир ийэ сибэккинэн симэммит мать-земля украшена цветами.