туохт. Хас эмэ уруоктаах буол. ☉ Иметь сколько-то уроков. Саха тылын учуутала быйылгы үөрэх дьылыгар нэдиэлэҕэ биэс уруоктанар буолла
□ Уол лэппиэскэтин халыҥ гына арыылана олорон, ийэтэ ыйыппытыгар бүгүн биэс уруоктаммыттарын туһунан муннун анныгар киҥинэйдэ. «Чолбон»

туохт. Хас эмэ араҥалаах, дьапталҕалаах буол. ☉ Иметь сколько-то слоёв, ступеней, ярусов
Кэнникинэн ол таастар үрдээтэр-үрдээн, …… сүүнэ очумаас-чочумаас очуостар буолан, хос-хос хаттыгастанан бардылар. «ХС»
Халлааммыт сороҕор үс, сороҕор сэттэ, аҕыс, тоҕус хаттыгастанан хаалааччы. «ХС»

даҕ.
1. Биир хонуктаах, биир (эбэтэр хас да) күн ааспыта, биир суукка буолар. ☉ Охватывающий одни сутки или сколько-то суток, суточный. Хонуктааҕы ас
2. Хас да хонук анараа өттүнээҕи эбэтэр чопчу хаһыс эрэ хонукка буолбут. ☉ Произошедший в какой-л. день, сколько-то суток тому назад
Аҕыйах хонуктааҕыта биэс таба ааспыт. Амма Аччыгыйа
Үс хонуктааҕыта атах сыгынньах, сирэй-харах бүттэтэ суох киһи кэллэ. Эрилик Эристиин
Хас да хонуктааҕыта тахсыбыт, билигин эргэрбитэ ырааппыт хаһыат кинилэр санааларын өрө көтөхтө. Амма Аччыгыйа

даҕ. Төгүрүк сылга сыһыаннаах эбэтэр хас эрэ сыл устата барар. ☉ Годовой или продолжающийся сколько-то лет
Биир сыллаах уоппуска. Биир сыллаах үлэ. Биир да сыллаах таһаҕаспыт эрэйинэн кэлэрэ, икки сыллаахпыт хайаһар. П. Егоров
[Тиит Арыыга] тоҕус сыллаах тостор кураан буолар. И. Данилов

быһ. суох солб. аат. Аҕыйаҕа суохтук (хом. суолт.). ☉ Сколько-то раз, несколько раз
Дьиэлэригэр тиийиэхтэригэр диэри эмээхсин хаста да олорон сынньанна. Амма Аччыгыйа
[Саҥа бурильщик] хаста даҕаны үрдүк көрдөрүүнү ситиспитэ. И. Данилов
Ол истэхтэринэ биэрэккэ хаста да саа тыаһаабыта. И. Бочкарёв

I мест. 1) вопр. сколько; хас киһи кэллэ? сколько человек пришло?; сааһа хаһый? или хаһа буолла? сколько ему лет?; хастарый? сколько их?; хас киһини билиэмий? откуда мне его знать?; могу ли я каждого знать?; хастара хаһынан до единого; 2) неопр., употр. с частицами эмэ , эрэ , даҕаны , да сколько-то, несколько; хас эрэ киһи баара сколько-то людей было ; манна хас да хонно он ночевал здесь несколько дней.
II частица формообразующая, образует прибл. числ.: биэс хас солкуобай сеп буолуо приблизительно пяти рублей хватит; алталыы хастыы куобахтанныбыт быһыылаах видимо, убили по пять-шесть зайцев на каждого; аҕыста хаста ыттым я стрелял семь-восемь раз; сэттэлээх хастаах эрдэхпинэ когда мне было лет семь.

мест. 1) вопр. сколько раз; хаста занятие буолла? сколько раз были занятия?; 2) неопр., употр. с частицами эмэ , эрэ, да, даҕаны сколько-то раз, несколько раз; многократно; биһиэхэ хаста эрэ кэлэ сылдьыбыттара они несколько раз приходили к нам; хаста да эт = говорить несколько раз, повторять; кинилэри хаста даҕаны сэрэппиттэрэ их предупреждали несколько раз.

даҕ., эргэр.
1. Хас эрэ чиэппэр (харыс) уһуннаах. ☉ Имеющий длину в сколько-то четвертей
Бүөтүр мичээрдии-мичээрдии, салҕааһыннаах алта чиэппэрдээх хотуурун сытыылатаары өрө тутта. Болот Боотур
Өнчөҕөр тиийэ элэйэн эрэр чиэппэрдээх саха быһаҕынан ууһумсуйа-ууһумсуйа кыраабыл тииһин кыспахтаата. Е. Неймохов. Кини ааттаах ууска моҕойугар салҕааһын уурдарбыт биэс чиэппэрдээх элитиэпкэ хотуурдаах эбит. БИТ ӨҮөС
2. Биэдэрэ чиэппэрэ арыгы киирэр истээх (хол., бытыылка). ☉ Объёмом в четверть ведра (напр., бутыль)
Ол киһи, утаакы буолаат, чиэппэрдээх бытыылкаҕа кутуллубут арыгыны мараччы көтөҕөн тахсан барар. Эрилик Эристиин
Чиэппэрдээх арыгы бытыылкаларын таҥнары тутуталаабыт курдук атахтардаах остуол уһугар уһун синньигэс уолан киһи олорор. И. Гоголев
Остуолга турар чиэппэрдээх бытыылкаттан хончоҕорго арыгы кутан дьалкытта. ИН ХБ

даҕ. Биир (эбэтэр хас эрэ) сыллаах, биир (эбэтэр хас эрэ) сылы хабар; сылын аайы буолар. ☉ Охватывающий один год или сколькото лет, годовой; ежегодный
Сыллааҕы дохуот. Сыллааҕы ыамы биир сиргэ мунньар буоллар, остуоруйаҕа этиллэр уйгу-быйаҥ ойбонуттан итиэ суох этэ. И. Данилов
Коля Маарыкчаан түөрт сыллааҕы олоҕун кэпсээтэ. Эрилик Эристиин
Бүгүн кинилэр [Яков уонна Пал Палыч] түөрт сыллааҕы үөрэхтэрин түмүктүүр мүччүргэннээх күннэрэ. Н. Заболоцкай
2. Хас да сыл анараа өттүнээҕи эбэтэр чопчу хаһыс эрэ сылга буолбут. ☉ Произошедший в каком-л. году, сколько-то лет тому назад
Аҕыйах сыллааҕыта манна биир сөмөлүөт сүтэн турардааҕа. Н. Якутскай
Хата эн ааспыт сыллааҕы дохуоттан балачча үбү уурдаран улахан үтүөнү оҥорбуккун. М. Доҕордуурап
1905 сыллааҕы өрөбөлүүссүйэ ыраахтааҕы былааһын кыайан суулларбатаҕа. ЯЕМ СБСБС

даҕ.
1. Саһаан усталаах, үрдүктээх, төһө эрэ саһаан буолар кээмэйдээх. ☉ Длиной (или высотой) в сажень или в сколько-то саженей
Ааныска балтараа саһааннаах кыдама атырдьаҕы ньилбэгэр биллэҕэн …… бугул аҥаардыыта оту өрүтэ эһэн биэрэ турбут. Амма Аччыгыйа
[Быргый] ураҕаһынан биир түөрт уонча саһааннаах сиртэн чүөмпэ уутун таһыйан, балык күрэтэн киирэн барда. Күндэ
2. көсп. Олус улахан, уһун; тэйиччи (үксүн биир, бүтүн диэн курдук чопчулуур-күүһүрдэр тыллаах тут-лар). ☉ Очень большой, длинный; далёкий (часто употр. в сочет. с усилительноуточняющими словами биир ‘один’, бүтүн ‘целый’ и др.)
Табах тардан бусхатар, остуолга тэлгэппит хаһыатын тула хаампахтыыр, саһааннаах илиниэйкэтинэн кыҥаталаан көрүтэлиир. Амма Аччыгыйа
Виктор Егорович Скворцов — уунар саһааннаах уол киһи толору аата итинник этэ. Софр. Данилов
Таас үрэх барахсан уутун дьэҥкэтэ, ырааһа диибин диэн — барыта саһааннаах сиртэн субу баар курдук ыйдаҥаран, күлүмүрдүү көстө олорор үгэстээх. Н. Заболоцкай
Арай ааҥҥа төҥкөйө-төҥкөйө, мэктиэтигэр биир саһааннаах эдэр киһи киирэн кэллэ. С. Руфов
◊ Бэчээтинэй саһаан (саһааннаах) кэпс. — толору кээмэйдээх, улахан саһаан. ☉ Полномерная, большая сажень
Тоҕус бэчээтинэй саһааннаах Тоҥ харыйаны силистэри-буордары Сиҥнэри тардан [ылла]. П. Ойуунускай