Якутские буквы:

Якутский → Русский

собуон

уст. звон; куолакал собуона колокольный звон.

собоо=

худеть, тощать (о скоте, зверях); становиться менее вкусным (о рыбе и т. п.).

Якутский → Якутский

собуон

аат., эргэр. Таҥара дьиэтин куолакалын тыаһа. Звон (колокола)
Сотору собуон буолан хас да колокуонньа тыаһа биирдэ өрө лыҥкынаан-лиҥкинээн, доргуһуйан-дуораһыйан барда. Күннүк Уурастыырап
Тугу эрэ аһыйан эмиэ кэбин туонна собуон. И. Гоголев
Дьокуускай сэттэ таҥаратын дьиэлэрин куолакаллара сарсыардааҥҥы собуоннарын тыаһа Уол уонна Аҕа таҥаралар ааттарын алҕаан лыҥкынастылар. П. Филиппов

собоо

туохт. Күүһүҥ олох барана мөхсөн, быһа түһэн, ыран өл (сүөһүнү, кыылы этэргэ). Теряя силы, долго, мучительно издыхать (о скотине, звере). Собоон өлбүт сүөһү
Тоҕус сотууннаан …… собоон өлбүт Өлүү дьабаҕан буурай Атыыр оҕуһун тириитэ Сонноох эбит. Күннүк Уурастыырап
[Хандааҕа иҥнибит куобах] собообокко өлөр уонна туһаҕы быһа эрийэн эбэтэр быһа түһэн куоппат. ТСКБ
Кыылбыт ууга өр сыттаҕына собоон хаалыа, түргэнник харайа охсуохха. «ЭК»
Үчүгэй амтана суох буол, дьүдьэй (сүөһү, кыыл этин этиллэр). Быть невкусным, несъедобным (напр., о мясе скотины, издыхавшей в муках)
Сүүлэ киирбит кэмигэр атыыр кыыл этэ киһи сиэбэт гына собоон хаалар. Болот Боотур
Оҕонньор булду хайа миэстэтигэр бырахтахха ордук суһаллык өлөрүн, этэ собооботун үөрэтэр. Н. Абыйчанин
[Сүөкүлэ:] Хаарыан эт собоон хаалан, урааҥхай айаҕар ылбат буолара буолуо. А. Фёдоров
ср. тув. чоба ‘терпи муку, мучайся, страдай’, монг. ‘мучиться, терзаться’


Еще переводы:

звон

звон (Русский → Якутский)

м. тыас, лыҥкынааһын; собуон (колокола); звон стаканов ыстакааннар тыастара; # звон в ушах кулгаах чуҥкунааһына; слышал звон, да не знает, где он погов. истибит собуона хантанын бнлбэт (чахчытын билбэт эрээри кэпсиир).

лиҥкинээ-лаҥкынаа

лиҥкинээ-лаҥкынаа (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Араастаан ньиргиэрдээхтик сатархайдык дуораһыйан иһилин (хол., улахан куолакал тыаһын этэргэ). Издавать громкие, гулкие, переливающиеся звуки, гудеть (напр., о колоколах). Таҥара дьиэтэ буоллаҕына быыстала суох собуонун тыаһа эҥин араастаан лиҥ кинии-лаҥкыныы турар. Эрилик Эрис тиин
Ой дуораанын курдук сатарыйан иһилин. Издавать громкий ре зонирующий звук, греметь, громыхать
Кини соһуйан уһуктубут омунугар синньигэс лааппыны түөрэ көтөн кэбиспитэ, иччитэх өтөх кытта атын үлүгэрдик лиҥкинээн-лаҥкынаан уһугунна. Н. Заболоцкай

трезвонить

трезвонить (Русский → Якутский)

несов. 1. (звонить во все колокола) күүстээх собуонна оҕус (куолакаллары барыларын охсон); 2. что и без доп., перен. разг. (распускать слухи) сурах бөҕөнү ыыт, сурахта тарҕат.

дуорай

дуорай (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Ыраахха диэри эҥсиллэн, уһуннук дуораһыйан иһилин. Звучать громко с протяжным раскатистым звуком, звоном; раздаваться
«Ньукууспут тиэтэтэр дуу!» - дьон ортотуттан тиэхэлээх саҥа дуорайда. С. Данилов
Оһуокай тойуга улам хойдон, күүһүрэн ыраахха диэри эҥсиллэ дуорайар. А. Бэрияк
Сайылык үрдүнэн сүрдээх нарын, ис киирбэх ырыа киэһээҥҥи сөрүүҥҥэ мыраан сирэйигэр дуорайа охсулла, күөл ньууругар тэйэ лыҥкыныы дьиэрэйдэ. Э. Соколов
2. көсп. Киэҥник тарҕан; дарбааннан (поэз. тут-лар). Широко распространяться; находиться в состоянии резонанса (употр. в поэз.)
Күҥҥэ тиийэ дуорайдын Үлэ диэн үрдүк талаан. С. Данилов
Үрдүк күн - Ньукуола Үөрүүтүн собуона Алааска дуорайбат буолбута. Күннүк Уурастыырап

собуор

собуор (Якутский → Якутский)

I
аат. Куоракка эбэтэр манастыырга сүрүн таҥара дьиэтэ. Собор
Аатырбыт улуу дыбарыастар, собуордар тустарынан иһиттэн өрө көтөҕүллэн …… кэпсиирэ. Н. Лугинов
Собуор лиҥкир куолакала Соһумардык доргуйар. И. Чаҕылҕан
Наара суох Троицкай собуорга сүөдэҥнээн кэлбитэ. «ХС»
II
собуор бар кэпс. — туга да суох гына эстэн хаал. Остаться без ничего, без средств к существованию
Биһиги ааспыт сыл сүүс алта уон түөрт туона араас суол эти итиэннэ …… сүүс тоҕус туона балыгы сиэбиппит. Инньэ гынан аҥаардас айахпытыгар собуор барбыппыт. В. Ойуурускай. [Тутааччылар] икки-үс сыл тухары хамнас диэни аахсыбакка, хата, айахтарыгар собуор бардылар. «Саха с.»

собуор

собуор (Якутский → Русский)

уст. собор, главная церковь || соборный; собуор куолакалын тыаһа звон соборного колокола.

дьабаҕан

дьабаҕан (Якутский → Якутский)

даҕ., түөлбэ. Олус куһаҕан, сидьиҥ. Скверный, премерзкий, отвратительный
Бытааһах ырааһыгар ымсыырдан, Быртах дьыалаҕа былыыгын, Дьахтар омукка баҕардан Дьабаҕан дьыалаҕа дьайыҥныыгын. Өксөкүлээх Өлөксөй
Сириттэҕэс эҥээрдээх, Сарыттаҕас саҕалаах, Тоҕус сотууннаах Собоон өлбүт Өлүү дьабаҕан буурай Атыыр оҕуһун тириитэ Сонноох эбит. Күннүк Уурастыырап
Урут харахтаан көрбөтөх, бэрт дьабаҕан сыттаах харамайа хантан да кэлбитэ биллибэккэ, иннигэр баар буола охсон, ааттаһан көрдөһөрдүү, уун-утары мөхсө сылдьан моргуйда. Н. Борисов

маарыннас

маарыннас (Якутский → Якутский)

маарыннаа диэнтэн холб. туһ. Сирэйдэринэн кинилэр бэйэ-бэйэлэригэр маарыннаспаттар, дьэ онон бырааттыы буолуохтарын сөп бэлиэни киһи булан көрбөт. Эрилик Эристиин
Түөрт сүүнэ улахан собуор баар, бырааттыы курдук, бэйэ-бэйэлэригэр маарыннаһаллар. Оо, мындаарыһан үрдүк дьиэлэр! М. Доҕордуурап
Бэйэ-бэйэ лэригэр муҥха хотоҕоһун курдук маарыннаһар сүүрбэччэ хонук субуһан аастылар. Н. Габышев

мээнэнэн

мээнэнэн (Якутский → Якутский)

с ы һ. Ту г у д а ө й д ө ө б ө ттүү, кураанаҕынан (көр). Безразлично, равнодушно, безучастно (смотреть)
Мин буоллахпына уолуйан хаалан, мээнэнэн көрөн турабын. Амма Аччыгыйа
Таҥаралар күлүктэрэ собуор истиэнэтиттэн туохха да ымыттыбат курдук мээнэнэн көрөн быччаһан олороллор. Н. Якутскай
Куриль мээнэнэн уун утары көрдө. «ХС»

сотууннаа

сотууннаа (Якутский → Якутский)

туохт. Сотуун ыарыынан ыарый. Заболеть сибирской язвой
Сотууннаан-собоон өлбүт Өлүү дьабаҕан буурай Атыыр оҕуһун тириитэ Сонноох эбит. Күннүк Уурастыырап
Чоочо, хара ыт, тыһыынча сүөһүтэ сотууннаан өлбүтүн иһиттэхпинэ, үөрүүбүттэн харахтанан хаалыам! И. Гоголев
Чолур Обокуун сотууннаабыт сылгы этин сиэн, хаҥас харыта өлүөр диэри ириҥэнэн уста сылдьыбыта. ФГЕ СТС