искренний; задушевный; интимный; сокровенный; истиҥ кэпсэтии искренняя беседа; истиҥ доҕор задушевный друг; истиҥ санаа сокровенные мысли.

1) имеющий тайну, секрет; 2) тайный, сокровенный; кистэлэҥнээх баҕа санаа сокровенная мечта; 3) таинственный, загадочный; кистэлэҥнээх арыы таинственный остров.

прил. 1. (сокровенный) баартан истиҥ; саныыр (эрэ), баҕарар (эрэ); заветное желание баҕарар баҕа; 2. (тайный) кистэлэҥ; заветный клад кистэлэҥ кылаат.

1. даҕ. Истиҥ, ис сүрэхтэн тахсар. ☉ Задушевный, искренний, сердечный
   Туох баарбын барытын биэрбитим эйиэхэ: Амарах тапталбын, иһирэх иэйиибин. Күннүк Уурастыырап
   Кини биир эмэ кыыһы кытта кэпсэтиэн, кинилэр иһирэх тылларын истиэн, истиҥ санааларын билиэн баҕарара. А. Сыромятникова
   Соноҕос ат барахсан Иһирэх санаалаах иччим кэлбит диэн …… Сыһыйан барда. П. Ядрихинскай
2. аат суолт. Бэйэтигэр курдаттыы тардар иэйии. ☉ Задушевность, искренность, сердечность
   Иитиллибит ийэ дойду иһирэхтээх (өс ном.). Бары балыстарыам, Туруу доҕотторуом, Тохтоон толкуйдааҥ, Иһирэхпин истиҥ! А. Софронов
   ср. тур. ичрек 'заветный, сокровенный; внутренний, скрытый, таинственный'

даҕ.
1. Кичэллээхтик харыстанан этиллибэккэ сылдьар (хол., санаа). ☉ Сокровенный (напр., о мысли)
Үөрэхтээх киһи буолан аҕатын кэриэһин толорор …… кичимэ, кистэл санаалааҕа. Н. Босиков
— Итиннэ туох эрэ музей тэрийиэ этибит ээ, — диэн Кытахов, арааһа, туттуммакка, кичимэ санаатын биллэрэн кэбистэ. «ХС»
Сороҕор соҕотох буола түһэн ылар үчүгэй. Кимиэхэ да эппэт, кэпсээбэт кэрэ, кичимэ санааҕын кытта сэһэргэһэҕин. «ХС»
2. Умнубат, өйдүү сылдьар. ☉ Сметливый, сообразительный, отличающийся хорошей памятью
Кичимэ өй муҥутаан кырыалаах кыһын иһэрин эрдэттэн билэн сыа мунньуммут. Далан
«Дэҥҥэ киирбит сыыһы Тибиирэн таһаараллар», — диэн Кимтэн эрэ истибитин Кичимэ өй умнубатах. Т. Сметанин
3. Аҕыйах, судургу. ☉ Скудный
Кини уруоктарыгар хас даҕаны көлүөнэ оҕолоро аан дойду араас кистэлэҥнэрин кытары сыыппара кичимэ тылынан «кэпсэтэ» үөрэннилэр. ЧКС ЫаЫЫ

1) настойчиво преследовать; сайан туран бултаа = охотиться, настойчиво преследуя; 2) пронимать, пронизывать (напр. о ветре); 3) таять (о льде на озёрах, реках весной) # санаабын сайа эттиҥ ты выразил мой (сокровенные) думы.

даҕ.
1. Саамай чугастык саныыр (хол., доҕор, аймах, киһи). ☉ Искренний, самый близкий, задушевный (друг, родственник, человек и т. д.)
Истиҥ доҕорум Испирдиэн Хайдах хамнанан …… Саҥа ыаллыы дьаһаллан Олорор эбит диэммин, Одуулаан-сураан истибитим. А. Софронов
Бу киһи былыр мин аҕам саамай истиҥ атаһа этэ. С. Ефремов
Миигин өйдүөх, мин тылбын ылынан истиэх атын истиҥ киһини булбатым. В. Яковлев
Учуутал оҕоҕо чугас доҕор, саамай истиҥ киһи, настаабынньык буолуохтаах. «Кыым»
2. Ис дууһаҕа харыстыы тута сылдьар, ытыктыы саныыр (санаа, таптал уо. д. а.). ☉ Сокровенный, интимный
Ону ити эйиэхэ, доҕорум диэн, истиҥ санаабын кэпсиибин. А. Софронов
Имэрийэн наҕыл да куолас. Эдэр саас уйан сүрэҕэ истиҥ тапталы күүтэрин туойар. Далан
Таптыыбын истиҥ тапталынан …… Эйигин! Баал Хабырыыс
3. Ис сүрэхтэн тахсар; дьиҥнээх, ыраас. ☉ Сердечный; настоящий, неподдельный
Эйэҕэстик этиллибит истиҥ саҥаны киһи хайаан даҕаны өйдүүр эбээт. Амма Аччыгыйа
Оччолорго Кини курдук Эйэҕэс, истиҥ мичээрдээҕи Аан дойдуга Адьас суох курдук саныырым. С. Данилов
Кыыс сэмэй, истиҥ сыһыана, кини итэҕэлэ Ханидуону өссө ордук күүстээх, өссө ордук үтүө санаалаах оҥороллор. «Кыым»

1. даҕ. Атыттарга биллэриллибэт, кистэлэҥ. ☉ Имеющий тайну, секретный (о деле)
   Миша улахан кистэлэҥнээх дьыаланы этэрдии, Сережаны көрүдүөргэ ыҥыран таһааран, сибигинэйэн эттэ. Н. Лугинов
   Ити туохтааҕар да сэрэхтээх, кистэлэҥнээх «Байыаннай таайына» диэн буолар. Н. Якутскай
2. Киһи бэйэтэ иһигэр тута сылдьар, кимиэхэ да кэпсээбэт, истиҥ. ☉ Тайный, сокровенный (о желании, мысли)
   Оҕонньор тойонугар көмөлөһөөччү, аҕабыыт саамай кистэлэҥнээх ыйытыытын этэн тоҕо барар. Амма Аччыгыйа
   Кистэлэҥнээх санаабын Кэпсээн-этэн биэрээхтээ! С. Васильев
3. Биллибэт дьиктилээх, таайыллыбат таабырыннаах. ☉ Таинственный, загадочный (о месте)
   Кистэлэҥнээх арыы. Кистэлэҥнээх күөл. — [Оҕо эрдэххэ] олох …… дьиктилээхэй кистэлэҥнээх туманынан тунаарара, умсугута угуйара. Н. Лугинов
   Мин эһигини ханна да ыраах дойдуларга, көҕөрөр муоралар кистэлэҥнээх хоннохторугар …… ыҥырбаппын. Н. Габышев
   Сахам сирэ барахсан! Эн бараммат барҕа баайдааххын, киһи билэ илик кэмэ суох кистэлэҥнэрдээххин. И. Никифоров
4. аат суолт.
5. Ситэ өйдөммөт, биллибэт туох эмэ дьикти. ☉ Тайна, таинство, загадка
   Киэһэрэн чуумпурбут дуолларга, …… туох эрэ кистэлэҥнээҕи сипсиһээри кэтэспит чараҥнарга дууһаҕа ситэ өйдөнүллэ илик ис иэйиилэрбин кимиэхэ эрэ кэпсиэхпин баҕардым. Далан

1. аат. Тугу эмэ олус кыһанан оҥоруу, туохха эмэ кыһамньыны ууруу, кичэйии. ☉ Старание, усердие, тщательность
   От бэрт кичэлинэн кэбиһиллибитэ, сытыйбата ини. А. Софронов
2. даҕ. суолт.
3. Олус кыһанар, кыһамньытын уурар, кичэйэр. ☉ Старательный, усердный, тщательный
   Маастар Махсыым бэрт кичэл тутуулаах оҕонньор буолан биэрбит. Далан
   Кини биригээдэ биир бастыҥ үлэһитэ, кичэл тутуулаахтара. Н. Заболоцкай
   Ийэм [матаҕаны] кичэл баҕайытык тистэ. А. Сыромятникова
4. Тугу эмэ олус харыстыыр, кэмчилиир. ☉ Бережливый, экономный
   Туорах да сиэмэни Тохпот кичэл киһи. Күннүк Уурастыырап
   Кини бэрт харам, кичэл киһи. Н. Якутскай. Тэҥн. кичээҥи
5. 3. көсп. Истиҥ, мээнэ этиллибэт, кистэлэҥ (санаа туһунан). ☉ Сокровенный, заветный (о мысли)
      Киһи дьиҥнээхтик сөбүлүүр, ытыктыыр, эрэнэр киһитигэр эрэ кичэл санаатын кэпсиэн сөп. Софр. Данилов
      Сүрэхпэр туох кэрэ баарын Түөрэ түҥэтэн бүтэрдим, Кэриэс ырыабын ыллаары, Кичэл санаабын биллэрдим. Баал Хабырыыс

даҕ.
1. Саамай тиһэх, кэриэс курдук этиллэр (кэс тыл). ☉ Последний, прощальный; заветный, сокровенный (о слове)
Тойонуҥ өлүнньүк таҥаһын таҥыннын, кэриэс-хомуруос тылы кэпсэттин, кур хоолдьуга кунанын булуннун! ПЭК ОНЛЯ II
Эһиэхэ, биһиги Эбэбит уонна эһэбит, Кэриэс-хомуруос кэс тылбытын Кэпсиир күммүт үүннэ. Р. Баҕатаайыскай
△ Киһи өлүөн иннинээҕи тиһэх, бэстилиэнэй дьайыыта. ☉ Последнее, прощальное (действие человека)
Бу дойдутугар [оҕонньор] ити булда, ама, кэриэс-хомуруос, тиһэх булда буолуох бэйэтэ дуо? В. Яковлев
2. Саамай күндүтүк саныыр, өйдөбүнньүк буолбут (мал); кимтэн эмэттэн, күндү киһиттэн хаалбыт, кинини санатар (ким, туох эмэ). ☉ Дорогой, заветный; памятный (о вещи)
Таҥара дьиэтин таһыгар кэриэс-хомуруос сирэ баар …… балтын уҥуоҕун итиннэ туппуттара. А. Сыромятникова
[Арыыса] Прокопий Чөрөктүүрэп баар-суох уруута. Эдьиийин, кэриэс-хомуруос киһитин, кыыһа. А. Сыромятникова
Кини [А.П. Мигалкин] бэлэхтээбит барабаана, горна кэриэс-хомуруос мал быһыытынан Тулуна оскуолатын пионерскай муннугар ууруллан тураллар. ПНИ ОСОТ
Оһуохай — өбүгэлэрбит ыччаттарыгар, удьуордарыгар кэриэс-хомуруос хаалларбыт …… духуобунай баайдара. «Кыым»