несов. 1. (сохранять устойчивое положение, сопротивляться) тулус, утары охсус; 2. (быть противопоставленным чему-л.) утары тур, утарыта тур.

тайный, секретный (такой, к-рый надо сохранять в тайне, держать в секрете); ити баҕас кистэллээх буоллаҕай нечего из этого делать (какие-то) секреты.

с. 1. (тишина, покой) чуумпуруу, уу чуумпу; вокруг царило спокойствие тула уу чуумпу этэ; 2. (уравновешенность) холку быһыы, холку майгы, киэҥ көҕүс; сохранять спокойствие холкугун ыпыктыма; человек большого спокойствия улахан холку киһи.

1) сохранять, беречь кого-что-л.; заботиться о ком-чём-л.; малгын үчүгэйдик харай береги свой вещи; уол балтын харайар мальчик заботится о своей младшей сестре; тулаайаҕы харай= призреть сироту; 2) разг. забирать, брать (обратно).

несов. 1. что (сохранять, беречь) харай, уур, тут; хранить продукты в погребе аһы-үөлү оҥкучахха уур; 2. что (соблюдать, выполнять) илдьэ сырыт, тутус; хранить обычаи абыычайы тутус; 3. кого-что (оберегать) харыстаа; хранить как зеницу ока харах харатын курдук харыстаа; # хранить в тайне кистээн сырыт, кистэлэҥҥэ тут.

несов. . (ничего не говорить) саҥарыма, чуумпур; нечего сказать ах барыы 2. перен. (сохранять тишину) тыаһаама, иһий; лес молчит тыа иһийдэ; 3. (хранить в тайне) этимэ, саҥарыма; об этом надо молчать ити туһунан саҥарымыахха наада; 4. (не отвечать на письма) суруйума; он молчит второй месяц кини саҥарбатаҕа икки ый буолла.

несов. 1. кого (обеспечивать средствами) иит, аһат; содержать семью кэргэт-тэргин иит; 2. что (сохранять в каком-л. состоянии, положении) тут, харай; содержать что-л. в чистоте ыраастык тут; 3. кого-что (помещать где-л.) тут; содержать кроликов в клетках куруолуктары клеткаларга тут; 4. (заключать в себе) =лаах буол; эта горная порода содержит железо бу хайа боруодата тимирдээх.

1) беречь, экономить; бириэмэҕин харыстаа береги своё время; доруобуйаҕын харыстыаҥ — уһуннук олоруоҥ сбережёшь здоровье—проживёшь долго; 2) жалеть, щадить; 3) хранить, сохранять; маны харыстаа , илдьэ сырыт храни это, носй с собой; 4) защищать, предохранять; бу ачыкы күн уотуттан харыстыыр эти очки защищают (глаза) от солнца.

1. барбахтаа диэнтэн холб. туһ. Кини биһигини кытта аргыстаһан барбахтаһан иһэн, дьиэтигэр туораата
2. кэпс. Туохха эмэ дьоҕурдааххын, сыһыаннааххын көрдөр. ☉ Проявить свое умение, свои способности к чему-л.
   Кэнчээри кросска Барбахтаһар буолара. Оттон манна от мунньан Кыргыттарга куоттарар дии. И. Гоголев
   Спорка кыралаан хачымахтаһарбыт, Син аҕайбыт саахымакка, Поэзияҕа барбахтаһабыт, Наукаҕа дьэ хайыыбыт. Н. Тобуруокап
   Кини кэм омук тылыгар барбахтаһар. «ХС»
3. кэпс. Өссө да балачча олоро түс, үйэҕин уһата түс. ☉ Сохранять свою жизнь, продолжать жить
   Чэ, кэбис, Сэмэн, өссө да аҕыйах сыл барбахтаһар инибит. Н. Лугинов
   Күһүөрү сайын хатыҥ сэбирдэҕэ алаҥха буолуута өлбөтөхпүнэ, аны да барбахтаһыам. И. Гоголев
   Кинилэр ийэлэрэ аҕыс уон алта сааһыгар өлбүтэ. Ону утумнаатахтарына, балайда барбахтаһар буолуохтаахтар. «Кыым»

аат.
1. физ. Эттик хамсаабакка хааларын эбэтэр биир кэмник көнөтүк хамсыырын тутуһар туруга; баар туруктан тахсыбат буолуу. ☉ Инерция (свойство тела сохранять состояние покоя или движения)
Сөмөлүөт өрө ходьох гынарга дылы гынна да, көтөн испит иниэрсийэтиттэн, окуопабыт нөҥүө өттүгэр тиийэн, үлтү түһэн барчаланна. И. Сосин
Иниэрсийэ баар буолан, баран иһэр аптамабыылы, трамвайы эбэтэр поеһы эмискэ тохтотон кэбиһиэххэ сатаммат. ПАВ Ф-7
2. көсп. Саҥалыы уларыйбакка уруккулуу баран иһии, тугу эмэ гыныы. ☉ Инерция (состояние, деятельность, характеризующиеся отсутствием нового, позитивного, прогрессивного)
Лиичинэскэ сүгүрүйүү саҕана дьон этигэрхааныгар иҥэн-олорон хаалбыт өй-санаа иниэрсийэтэ, кини хаалынньаҥ көстүүтэ билигин да букатыннаахтык ааһа илик. Далан
Өссө баар - иниэрсийэ диэн тыл. Ол аата биир туруктаах буолуу. Үгүстүк иһиттим: «Күн баччатыгар диэри маннык да үлэлээн кэлбиппит!» - диэн. Э. Соколов