разг. срывать (напр. работу, мероприятие).

туохт., эргэр. Тугу эмэ үргээ, тоноо. ☉ Ощипывать, обирать, рвать, срывать что-л.

уос-тиис былдьас = срывать девичьи поцелуи; уос-тиис салас= принимать участие в еде (обычно в небольшой трапезе).

возвр. от үргээ = рвать, срывать, обрывать, дёргать, выдёргивать (для себя); кииһилэ үргэнним я нарвала себе щавеля # баттаххын үргэн = рвать на себе волосы; абабыттан баттахпын үргэнним от досады я рвал на себе волосы.

рвать, срывать, обрывать; дёргать, выдёргивать; күөх отто үргээ = нарвать зелёной травы; куста үргээ = ощипать утку; отонно үргээ = собрать ягоды; оҕуруот отун үргээ = полоть огород # баттаҕын үргээ = оттаскать за волосы.

I несов. что 1. (вырывать, выдёргивать) сулбу тарт, туура тарт; рвать что-л. из рук тугу эмэ илиититтэн сулбу тардан ыл; 2. (срывать) турута тыыт; рвать цветы сибэккилэри турута тыыт; 3. (разрывать) хайыта тыыт, быпыта тыыт; 4. перен. (прекращать) быс, уурат; рвать отношения сыһыаҥҥын быс; 5. (взрывать) дэлби тэптэр; рвать динамитом скалу динамитынан очуоһу дэлби тэптэр.

1) лить, выливать; проливать; разливать; ууну тох = пролить воду; вылить воду; 2) сыпать, насыпать; высыпать, просыпать, рассыпать; тоһоҕону тох = рассыпать гвозди; үөһэттэн дьааһыгы тоҕо тардан түһэрдэ он опрокинул ящик, стоящий наверху (и всё рассыпалось); тоҕо оҕус = разбросать, разлить или рассыпать что-л., опрокинув ударом; эргэ дьиэни тоҕо тарт = разобрать старый дом; 3) перен. разваливать; срывать; үлэни тох = развалить работу; былааны тох = сорвать план.

1) разбрасывать, раскидывать; рассеивать; оту ыс = раскидать сено; оонньууру ыс = разбросать игрушки; 2) сеять; сажать; бурдукта ыс = посеять хлеб; хортуоппуйда ыс = посадить картофель; 3) брызгать; опрыскивать; уунан ыс= брызгать водой; 4) перен. срывать, нарушать; мунньаҕы ыс = сорвать собрание; демонстрацияны ыс = разогнать демонстрацию; оонньууну ыс= сорвать представление # ыһыах ыс = устроить кумысный ысыах .

туохт., кэпс. Мэһэйдээн, харгыстаан тугу эмэ, туох эмэ (хол., үлэ) буолуохтааҕын, оҥоһуллуохтааҕын тохтот, уурат. ☉ Срывать (напр., работу, мероприятие). Мунньаҕы сырыыптаа
□ Билигин, хомуур бириэмэтигэр …… куоракка …… атын киһини ыыттахпына, баҕар, уолу-дьаалы гынан уһаан хаалан үлэтин сырыыптыа диэн бэйэтэ киирбитэ. А. Софронов
Звено үлэтин тырахтарыыс Илларион Москвитин, арыгылыы-арыгылыы үлэҕэ тахсыбакка сырыыптыыр. С. Никифоров
Эн хомуур үлэтин сырыыптыыгын! «ХС»

туохт. Тугу эмэ (оту, түүнү о. д. а.) турута тарт, тоноо. ☉ Рвать, срывать, выдёргивать что-л. Бааска сугуну үргүөн баҕарбыт этэ да, …… үргүүр иһитэ суох буолан биэрбитэ. Далан
Биир киһи сөһүргэстээн олорон, эрдэҕэс улары үргээн бурҕаҥнатар. Л. Попов
Күөрэгэй хас да итинник эмтээх оттору үргээн ылла. Т. Сметанин
Ыксаан, оту үргээн ылан дэйбиирдэнэ сатаатым да, төрүт истибэтэ. «ХС»
♦ Баттаҕын үргээ көр баттах I
Оҕонньор «Оту тоҕо тэпсэҕин?» — диэн ыга көбүөлээн баран, туттаран ылан баттахпын үргээбитэ. Амма Аччыгыйа
Кини аҕатын Бүөтүр оҕонньор баттыырын, сотору-сотору баттаҕын үргүүрүн өйдөөтө. «ХС»
Түүтүн үргээ көр түү. Тархаевы мунньахха туруоран хайаан да үчүгэйдик кирдиэлэтэргэ, түүтүн үргүүргэ кытаанахтык сананна. В. Ойуурускай