Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сылааһыгар

көр сылааһына. Буспут сыалаах эти сылааһыгар сиир үчүгэй
Кини итинник быһаарыныыны сылааһыгар ылбакка хаалар буоллаҕына, олох даҕаны мэлийиэн сөп. М. Попов
Кэрэмэс искэ түһэртэрэн, сылааһыгар оччо-бачча ыарыытын билбэккэ, сүүрэн истэ. Р. Кулаковскай

сылаас

  1. даҕ.
  2. Ичигэс, ичигэһинэн илгийэр. Дающий, содержащий тепло, тёплый. Сылаас оһох. Сылаас чэй
    Крым биир куруордугар сылаас бадараанынан эмтэнэн баран, тахсан кэккэ ороннорго сытан сынньаналлар. Амма Аччыгыйа
    Сыралҕаннаах сылаас сайын кэнниттэн, куолутунан, көрдөөхнардаах күһүн көтөн-мөҕөн кэлбитэ. Н. Заболоцкай
    Николай Семёнович, айылааҕын үчүгэйдик көрөн хаалыым диэбиттии, сылаас ытыстарынан Наташатын икки иэдэһиттэн хаайа тутан, бэйэтигэр тарта. Дьүөгэ Ааныстыырап
  3. Ичигэс, тымныыны киллэрбэт. Не пропускающий холод, утеплённый, тёплый. Сылаас дьиэ. Сылаас кулууп. Сылаас наскы
    Кыһыҥҥы ойуур — халыҥ хахха, күүстээх көмүскэл, сылаас дьиэ-уот. Амма Аччыгыйа
    «Бэйэҥ сылаас таҥастаах буолан, киһи тоҥорун билбэккин», — диэн баран, Чүөчээски күлэ-күлэ, бырастыы гынар быһыынан, Түргэнин кэтэҕиттэн имэрийдэ. Суорун Омоллоон
  4. көсп. Эйэҕэс, сайаҕас. Ласковый, приветливый
    [Маайа] үөрүү, кыайыы сылаас мичээринэн сирэйэ сырдаабыт, эйэҕэстик саҥарбахтыыр, имигэстик хамнаммахтыыр чэгиэн, ис киирбэх эдэр дьахтар буола охсон хаалбыт. Амма Аччыгыйа
    Омос көрдөххө, намчы быһыылаах сирэйигэр, кэмчитик да буоллар, сымнаҕас сылаас мичээр оонньоото. Н. Лугинов. Хамсыыр көмүс хара хаастаах хараҕыҥ биир сылаас көрүүтүн миэхэ туһаайдаргын тойон сүрэҕим тохтоло суох толугуруу мөхсүөх этэ. Эвен фольк.
  5. аат суолт. Туох эмэ итии соҕус туруктааҕа, итиинэн илгийэрэ. Тепло
    Сырдык, сылаас барыта эмээхсин олорор чэҥнээх хараҥа муннугуттан кэлэргэ дылы. Амма Аччыгыйа
    Сылааһы тутар чэпчэки матырыйаалы уонна өстүөкүлэни хото туттуохха. Н. Лугинов
    Сылаас миэстэ — үрдүк хамнастаах, улахан илистиитэ суох үлэлиир сир. соотв. тёплое местечко
    Аны институт сорох салайааччылара сылаас миэстэҕэ бэйэлэрин биир дойдулаахтарын …… олордо сатыылларын көрө-көрө биирдэ эмэ кириитикэлэстэ, утарыласта дуо? Е. Неймохов
    Дьирибинэ Сиидэрэбинэ наукаҕа туох да сыһыана суох киһи сылаас миэстэ оҥостон бүгэр эрэ сыаллаах. «ХС»
    Итиитэ (сылааста) киллэр көр итии. Сылааста киллэрэ түһэн бараҥҥын, үчүгэйдик оҥостон утуй. Амма Аччыгыйа
    Чэйиҥ, дьиэ сылыйыар диэри тахсан чэйдэ иһиҥ, сылааста киллэриҥ! Н. Якутскай
    Ылдьаа букатын кэмниэ-кэнэҕэс, чэйин сылытан, сылаас киллэрбитэ, аһыттан кыратык айаҕын хамсаппыта буолла. Н. Заболоцкай. Сылаас хараххынан көр — 1) кимиэхэ, туохха эмэ сымнаҕастык сыһыаннас, аһын. Ласково смотреть, ласкать взглядом
    Саҥа олох оҥоһуллар суолугар киирэн эрэбит, ол суолбут — холкуос. Ээ, оннук, — диэн сэҥээрэн сылаас хараҕынан көрө-көрө сэргиир Баһылайап. Күндэ Ийэ барахсан минньигэстик утуйа сытар оҕотун диэки сылаас хараҕынан көрдө, сүрэҕэ манньыйда. «ХС»; 2) бэрт буола сатаа. Заискивать, угодничать
    Сурутуу, биллэн турар, дуона суох кэлэр, дьэ оччоҕо бары миигин сылаас харахтарынан көрөллөр. П. Аввакумов
    Сылаас сымалаҕа үктэннэрии — саха оонньуута: оонньуур сир ортотугар ойбон саҕа төгүрүк сурааһын (сымала) тардыллар. Оонньооччулар, илиилэриттэн сиэттиһэн, сымаланы тула тураллар уонна бэйэ-бэйэлэрин үтүрүйсэн, тардан сымалаҕа үктэннэрэ сатыыллар. Сымалаҕа үктэммиттэр оонньууттан туорууллар, үктэммэккэ соҕотоҕун ордубут кыайар. Якутская национальная игра: в середине площадки чертится круг размером с прорубь. Игроки становятся за чертой круга, держась за руки, и стараются затолкнуть друг друга в круг. Тот, кто переступает черту круга, выбывает из игры, оставшийся последним становится победителем. Оҕолоор, эһиги сылаас сымалаҕа үктэннэрии диэн оонньуу баарын билэҕит дуо?
    ср. ДТС йылыҕ ‘тёплый, приветливый’, тат. жылы ‘тёплый’

Якутский → Русский

сылаас

  1. тёплый; утеплённый; сылаас күн тёплый день; сылаас чэй тёплый чай; сылаас ойбон утеплённое место водопоя; 2. тепло; таһырдьа сылаас на улице тепло # сылаас сир разг. тёплое местечко; сылаас хоой а) объятие; ийэ сылаас хоонньо материнские объятия; б) попечение; кини сылаас хоонньугар на его попечении.

Якутский → Английский

сылаас

a. warm; сылай, сылааһыр= v. to become warm, warm up


Еще переводы:

оҥхоччу

оҥхоччу (Якутский → Якутский)

сыһ. Оҥхойон, хотойон көстөр курдук. В виде ямы, углубления
Муус түннүк ис өттүттэн дьиэ сылааһыгар ортотунан оҥхоччу ууллубут. С. Никифоров
Буора дьэҥкир муустаах, ону сайын уу суурайан оҥхоччу хаспыт, ириэрбит. П. Ламутскай (тылб.)

сырамнаа

сырамнаа (Якутский → Якутский)

  1. көр сырай I
    2
    Күлүмнээн, сырамнаан ириэрэр Кутаа уот кырдьаҕас. УуУЛ
  2. туохт. Күн сылааһыгар иттэн таалалаа, астына сыт. Греться, наслаждаться под лучами солнца. Оҕолор ууттан тахсан баран күн уотугар сырамныы сыталлар
тутатына

тутатына (Якутский → Якутский)

сыһ. Сонно тутуһан туран, хойутуу илигинэ, сылааһыгар. Тут же, немедля
Хор, тукаам, киһи балыйтарбыт буоллаҕына, тутатына өйдөһөр, быһаарсар баҕайыта. М. Попов
Каракурт ытырбыт киһитин тутатына эмтиир тэрилтэлэргэ тиэрдиллиэхтээх. ББЕ З

угуттан

угуттан (Якутский → Якутский)

I
угуттаа I диэнтэн атын., бэй
туһ. Быһыппыт туругун уонна төһө сир угуттаммытын туһунан кэпсээ эрэ. Эрилик Эристиин
Алаас тулатыгар мас кэрдиитэ барбат. Онон хаар уутуттан алаас үчүгэйдик угуттанар. «Кыым»
II
угуттаа II диэнтэн атын., бэй
туһ. Байанай [киһи аата] быарын тииһигэ — эмиттэн дуу, итиигэ угуттанан дуу — арыый уҕарыйда. Софр. Данилов
Көҥүл, дьол уйгу сылааһынан Олох угуттаныа. Эллэй
Дьэ, бу түүн от сылааһыгар угуттанан, мин бэркэ утуйан турдум. «ХС»

матараас

матараас (Якутский → Якутский)

аат. Ороҥҥо тэлгэнэр халыҥ (үксүгэр баата) тэллэх (утуйар таҥас көрүҥэ). Матрас
Чэчиирэп, балаакка иһигэр халыҥ матарааска тиэрэ түһэ сытан, табах тардан унаарытар. С. Никифоров
Утуйар таҥаһы — матараастары, бэриинэлэри, түппээктэри, сыттыктары, суорҕаннары — таһырдьа таһааран тэбэниэхтээх итиэннэ, тыалга оҕустара, күн сылааһыгар туруоруллуохтаах. Дьиэ к. Хас биирдии кырабаакка уонна сууланар ороҥҥо хайаан да матараас уонна сыттык баар буолуохтаах. БСА КСДь

хаарыаны

хаарыаны (Якутский → Якутский)

сыһыан т. Саҥарааччы этэр санаатыгар улаханнык баҕарар, ымсыырар сыһыанын көрдөрөр. Выражает сильное желание, надежду говорящего на что-л. (хорошо бы, хоть бы)
«Ыа, бу уот сылааһыгар, хаарыаны, нухарыйа түспүт киһи!» — дии санаата. И. Гоголев
Хаарыаны, кини билиитин, сатаатар, аҥаарын да билбит киһи баар ини! Н. Якутскай
Хаарыаны, хотун аалбар көттөрбүн Хотой оҕото буоламмын! С. Ефремов

сыламнаа

сыламнаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Күн эбэтэр уот сылааһыгар итин, нуктаа. Греться на солнце, нежиться в тепле от солнца
Баһылай олбуор иһигэр кыстаммыт бэрэбинэлэргэ тахсан сыламнаан олорор эбит. Амма Аччыгыйа
Ити кэнниттэн күөх кырыска олорон кинилэр [уол эбэтинээн] арыылаах быырпаҕы иһэ-иһэ, күн уотугар сыламныыллара, чыычаах ырыатын, кэҕэ этэрин, күөх тыа суугунун иһиллииллэрэ. Г. Угаров
Оҕолор сөтүөлүүр сиргэ күн уотугар сыламныыллар. СМН АҮө
2. көсп. Сылаанньый; сылааһынан угуттаа. Становиться мягким, ласковым; согревать своим теплом
Уоскуй, доҕоруом, уоскуй... Биһиэхэ да үрүҥ күн сылаас уотугар сыламныыр олох кэлиэҕэ. М. Доҕордуурап
Норуот айар, уһанар. Ол норуокка бэйэтигэр ананар, Үрдүк үөрүүнэн сыламныыр, Үрүҥ күннүү айхаллыыр. С. Васильев
Сибэкки сытын тыал аҕалла Сыламныы наскыйбыт алаастан. Д. Апросимов

уккунньах

уккунньах (Якутский → Якутский)

аат. Оһох эбэтэр кулуһун уота олох умуллан хаалбатын диэн уган кэбиһиллэр, уһуннук умайар кэлим үөл мас (хол., чөҥөчөк, дүлүҥ, төҥүргэс). Большой обрубок дерева, горящий долго и тем самым служащий для поддержания огня в камельке или костре (напр., пень, чурбан)
Түүн аайы уотугар уккунньах ууран, ол сылааһыгар утуйан тахсара. Далан
Буокай оҕонньор илиитин уккунньах уотугар сабыта туппахтыы олордо. А. Сыромятникова
Умуллан эрэр уккунньах уотугар сыраллан, утуйа сытар. «ХС»

бэркэ

бэркэ (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Олус күүскэ, күүстээхтик, олус. Очень, слишком, чрезвычайно
Чинарин кэпсэтииттэн бэркэ алларыйдар даҕаны, Маарыкчааны хайдах хаалларбытын быһыта-орута кэпсээтэ. Эрилик Эристиин
Улуу суруйааччы [Максим Горькай] саха норуотун үгүс үйэлэр усталарыгар сайыннарбыт тылынан уус-уран айымньытын эмиэ бэркэ интэриэһиргиирэ. Софр. Данилов
Бэркэ илистибит, иэдэйбит дьон дьиэбитигэр тиийбиппит. Далан
2. Олус үчүгэйдик, туйгуннук, ааттаах үчүгэйдик. Очень хорошо, прекрасно, отлично
Түүн от сылааһыгар угуттанан, мин бэркэ утуйан турдум. Н. Неустроев
Бары да холкуос ыччаттара эбиттэр, үксүлэрин төрөппүттэрин кини бэркэ билэр. Софр. Данилов
Мин суругу ылан баран, олус диэн көҕүйдүм, онуоха эбии кинилэри барыларын олус бэркэ билэр дьонум буолан биэрдилэр. Н. Заболоцкай

илдьи бар

илдьи бар (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тырытахайыта бар. Превращаться в лохмотья, изорваться в клочья (об одежде и т. п.)
Савлук хап-сабар бэргэһэ үрдүгэр түһэн оройун харбаан көрбүтэ, хайа баран хаалбыт, ону арыйан, киһи иилэн ылбат гына илдьи барбыт лоскуй-лоскуй кумааҕылары ылан остуол үрдүгэр уурталаата. П. Филиппов
2. Быһыта, ибилитэ бара сылдьар буолан хаал (хол., сытыйыыттан, өр буһарыыттан). Сильно развариваться, превращаться в жижу, кашицу (от гниения, долгой варки и т. п.). Күөспүт этэ илдьи барбыт
Этэ (этэ-сиинэ, этэ-хаана, эт-этэ) илдьи барда көр эт II
Аҥардас илиитэ-атаҕа эрэ эчэйбэтэх этэ. Этэ-хаана илдьи барбыт, улаханнык доргуйбут. М. Доҕордуурап
Биригэдьиир бырылаччы оттуллубут тордоххо киирэн, уот сылааһыгар уҥуоҕурдаан этэсиинэ илдьи барда, нукаай курдук буолла. «ХС»