повод, предлог; аккаастыырыгар сылтах булуммут он нашёл повод для отказа; ср. төрүөт I 1.

аат. Киһи тугу эмэ оҥороругар эбэтэр туох эмэ буоларыгар төрүөт курдук туһаныллыан эбэтэр төрүөт буолан тахсыан сөптөөх түгэн, тоҕоос; тастыҥ төрүөт. ☉ Повод, предлог, удобный случай, причина для чего-л. (напр., для совершения какого-л. действия, поступка)
Сэмэн өйдүүрүнэн, урут буолан ааспыт сэриилэр туох эрэ мөккүөртэн, сылтахтан төрүөттэнэн саҕаланаллар. Н. Якутскай
Уолун кытта иллэһэр сылтах көстүбүтүттэн кулуба үөрдэ. И. Гоголев
Туох барыта ситимнээх, сибээстээх буолар. Онон бу буруйа туох төрүөтүнэн, сылтаҕынан буолбутуй, маннык дьайыы тахсарыгар биричиинэтэ тугуй …… диэн ыйытыыларга эппиэттээн ааһар наадалаах. «Кыым»
◊ Сылтах(та) бул — тугу эмэ гынаары, оҥороору төрүөттэ, биричиинэтэ соруйан була сатаа. ☉ Нарочно искать повод, зацепку для совершения какого-л. действия
Тогойкин дьиҥэ, хайа үрдүгэр тахсыан баҕаран, сылтах була сатыыр быһыылаах. Амма Аччыгыйа
Аркадий, сылтах булан, сотору-сотору киниэхэ [Анфисаҕа] киирэр. Н. Габышев
Сылтах көрдөө көр сылтах бул. «Бэрт сөп» — диэн саҥа аллайбытынан, кини ойон туран, сүүрэригэр-көтөрүгэр туох эмэ сылтаҕы көрдөөн, ол-бу диэки көрбөхтөөтө. Амма Аччыгыйа
Силиэстийэ барар бириэмэтигэр Неустроевка бэйэтигэр, эмиэ сылтах көрдүү сатаан, араастаан куһаҕаннык сыһыаннаспыттар. П. Филиппов
ср. кирг. чылтак, хак. сылтаҕ, ДТС тылдаҕ ‘причина, повод, отговорка’, каракалп. сылтау ‘довод’, алт. шылтак ‘повод, случай, причина’, бур. шалтаг ‘повод, причина, отговорка’