Якутские буквы:

Якутский → Русский

сынньалаҥнык

нареч. спокойно (без лишних забот, осложнений); кинилэр сынньалаҥнык үлэлииллэр они работают спокойно.

сынньалаҥ

  1. 1) отдых; каникулы; сынньалаҥ дьиэ дом отдыха; сайыҥҥы сынньалан летний отдых; үөрэнээччилэр кыһыҥҥы сынньалаҥнара зимние каникулы учащихся; бочуоттаах сынньалаҥ заслуженный отдых; 2) воскресенье || воскресный; сынньалаҥ күн воскресный день; 2. перен. разг. лёгкий; безмятежный; сынньалаҥ үлэ лёгкая работа; сынньалаҥ олох безмятежная жизнь.

Якутский → Якутский

сынньалаҥнык

сыһ. Нусбааччы, күн кыһалҕата суох. Спокойно, без лишних забот, хлопот
Аны өссө кыайдахпына, бэргэһэлэнэн баран, сынньалаҥнык олоруохпут этэ. А. Софронов
Мин мантан инньэ сынньалаҥнык олоруохпун баҕарабын. Н. Габышев
Саллаат олоҕо, сынньалаҥнык сыта, уйгуга олоро үөрэммит киһиэхэ, киэптээһиннээх быһыылааҕа. Ф. Софронов

сынньалаҥ

  1. аат.
  2. Үлэлии, тугунан эмэ дьарыктана сылдьан, күүссэниэ ылаары оҥоһуллар тохтобул. Отдых, перерыв во время работы, передышка
    Үлэттэн илиһиннэххинэ эбэтэр көннөрү салтаххына, сынньалаҥ, аралдьыйыы диэки тардыһаҕын, ону хайаатар да кыайан, өйгүн-санааҕын наадалаах сир диэки туһулуохтааххын. Н. Лугинов
    Сынньалаҥ кэм көрүн-нарын паарка, күөх хонуу, тыйаатырдар үллэстэ тураллар. Дьүөгэ Ааныстыырап
    Сынньалаҥ диэн тугу да гыммакка, аһыы-аһыы таралыйыы эбэтэр солуута суох күүлэйдээһин, сэлэһэн тахсыы буолбатах. ЧКС ОДьИи
  3. Үлэлиир киһиэхэ бэриллэр үлэттэн сынньанар сыаллаах быстах босхолонуу, уоппуска. Отпуск
    Микиитэ сынньалаҥын хойутуу биэриэх буолбуттара. Амма Аччыгыйа
    Эн ол сынньалаҥҥа сылдьар киһи үлэлиириҥ, бука, олуона буолуо эбээт. С. Ефремов
    Мин хатыҥнаах халдьаайыга бөһүөлэк үөскээтэҕин сайыныгар сынньалаҥмар кэлэн олорбутум. «Кыым»
    Үөрэх тэрилтэлэригэр үөрэнэр оҕолорго бэриллэр уһун өрөбүл. Каникулы
    Куонаан оҕонньор куоракка үөрэнэ сылдьар аймаҕа кыыс сайын сынньалаҥар кэлбитин көрсө пиэрмэҕэ тахса сырытта. Н. Заболоцкай
    Өлөксөй сайын үөрэх кэнниттэн сынньалаҥар төрөөбүт дойдутугар таҕыста. В. Протодьяконов
    Үлэлээн бүтэн биэнсийэҕэ тахсан олорор кэм. Заслуженный отдых, предоставляемый трудящемуся по выходу на пенсию
    Адамов — билигин сааһа кэлэн, доруобуйата да мөлтүү быһыытыйан, болдьоҕо суох сынньалаҥҥа олорор. Ф. Софронов
    Саха АССР үтүөлээх артистката Дария Барашкова, сынньалаҥҥа да олордор, кэлэн поэт тылыгар отутус, түөрт уонус, биэс уонус сыллардаахха киэҥник ылламмыт ырыалары толортоото. «ЭК»
  4. даҕ. суолт., кэпс. Эрэйэ-муҥа суох, чэпчэки. Спокойный, безмятежный, беззаботный
    Кини кэлбитин тухары мин сынньалаҥ олоҕу билэ иликпин. Н. Неустроев
    Туома, бэйэҕин оройуон киинигэр сыл аайы үчүгэй, сынньалаҥ үлэҕэ ыҥыра сатыыллар. Суорун Омоллоон
    Сэрии тиһэх тэргэнин тыаһа уурайарын кытта эмискэ сынньалаҥ, байылыат олох кэлбэтэҕэ. Эрчимэн
    Кыһыҥҥы сынньалаҥ — кыһыҥ- ҥы өрөбүл диэн курдук (көр кыһыҥҥы). Биһиэхэ кыһыҥҥы сынньалаҥ тохсунньуга буолар
    Көрдөөх-нардаах кыһыҥҥы сынньалаҥ кэмнэрэ ааһан, «Кэлтэгэй сыырдаах» оскуолата бэйэтин ыччаттарын түмэ тардан, норуокка туһалыыр кэскиллээх үлэтин салгыы ыытара. Д. Таас. Сааскы сынньалаҥ — оскуолаларга үөрэнэр оҕолорго бэриллэр сааскы уһун өрөбүл. Весенние каникулы
    Бүгүн сааскы сынньалаҥ кэнниттэн аан бастакы үөрэх күнэ. Софр. Данилов. Сайыҥҥы сынньалаҥ — үөрэх тэрилтэлэригэр үөрэнэр оҕолорго, үлэлиир дьоҥҥо бэриллэр сайыҥҥы уһун өрөбүл, уоппуска. Летние каникулы
    Мин 1924 с. аан маҥнай Өймөкөөнтөн киирэн, урукку Байаҕантай улууһун киинигэр Уолбаҕа үөрэнэн баран, сайыҥҥы сынньалаҥмар дойдулаан испитим. Н. Заболоцкай. Сынньалаҥ киэһэ — көччүтэр, аралдьытар бырагыраамалаах сынньанар тэрээһин. Вечер отдыха
    Билигин нэһилиэнньэ сынньалаҥ киэһэтин тэрийиигэ көрүү куонкурус бара турар. «Кыым»
    Сынньалаҥ күн — өрөбүл диэн курдук (көр өрөбүл). Нэдиэлэҕэ биир сынньалаҥ күн баар буоларыгар бары сөбүлээн айдаара түстүлэр. Амма Аччыгыйа
    Кинилэр ону биһигиннээҕэр бэркэ билэллэр, сынньалаҥ чуумпу күнүнэн туһанан, балыгы баһан ыла кэлбит дьон буолуохтаахтар. Н. 3аболоцкай. Бэҕэһээ сынньалаҥ күҥҥэ Күүлэйдээн сылайбыт ыалдьыттар Хаһалаах собонон мииннэнэн Чуой-чэмээт үлэлии бараллар. Баал Хабырыыс

Еще переводы:

дэлэччи

дэлэччи (Якутский → Якутский)

сыһ. Тоҕо-хоро тиийэрин курдук, элбэхтик, өлгөмнүк. Достаточно, вдоволь, в изобилии
Арамаан кэлэр-барар, куораттыыр-тыалыыр, эргинэр, иэһи кудурхайдык дэлэччи биэрэр киһи. Амма Аччыгыйа
Хатыҥ, тиит мастар ыга анньан, дэлэччи үүнэн тураллар. Далан
[Торбосторгун] араардаххына, эбии аһылыгы кичэй. Туустаах турунуопуһу дэлэччи сиэт. М. Доҕордуурап
Кыһалҕата суохтук, сынньалаҥнык. Вольготно, безбедно, беспечно
[Казаков:] Букатын дэлэччи, туох да кыһалҕаны билбэккэ, үлэлээбэккэ, минньигэстик аһаан-сиэн олоруу, - ол аата кыһалҕата суох олох. С. Ефремов
Ити киэһэ кинилэр тото-хана аһаан баран, Григорий хоһугар ороннорго дэлэччи, холкутук нараһан сытан, өөр-өр көбдьүөрдүлэр. Р. Баҕатаайыскай

киэптээһиннээх

киэптээһиннээх (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Ыарахан, уустук, элбэх түбүктээх, аһара ноҕуруускалаах (үксүгэр үлэ туһунан). Тяжелый, сложный, напряженный (обычно о работе)
Саллаат олоҕо, сынньалаҥнык сыта, уйгуга олоро үөрэммит киһиэхэ, киэптээһиннээх быһыылааҕа. Ф. Софронов
Оччолорго оройуоҥҥа түөрт уонча оскуола баара, соҕотох иниспиэктэргэ киэптээһиннээх үлэ этэ. ТМ ЫМК. Сылгыны үөрдээн ууһатыы уустуктаах, улахан түбүктээх, киэптээһиннээх үлэ. «ХС»
2. Киһи кыаҕын таһынан, кыаллыбат да курдук. Чрезмерный, на пределе (о работе, нагрузке)
Биригэдьиир быһыытынан да санаатахпына, олус киэптээһиннээх былаан буолбут. М. Доҕордуурап
Туохха барытыгар киэптээһиннээх соругу ылынар куолу. В. Яковлев
Эбэһээтэлистибэ, киэптээһиннээх эрээри …… үлэһит күүһү үлэҕэ сатаан аттаран туруордахха, кыаллар кыахтаах. «Кыым»

нус бааччы

нус бааччы (Якутский → Якутский)

  1. даҕ.
  2. Биир тэҥ чуумпу, сынньалаҥ (хол., олох, кэм). Умеренный, спокойный (напр., о жизни, обстановке)
    Нус бааччы дьоллоох кэмҥэ дьиэ быр-бааччы сып-сылааһынан илгийэрэ. Н. Лугинов
    Эдэрбэр эккирэппит кыргыттарым Эһиги ханна-ханна тиийдэххит, Эбэлэр, И й э л э р б у о л а ҥ ҥ ы т Нус бааччы олоҕу олордоххут. В. П отапова. Ньидьилигэ сайыҥҥы өттүгэр манна кус-хаас уйгуурбакка, нус бааччы, төрүүр-ууһуур усулуобуйатын тэрийиэххэ наада. Багдарыын Сүлбэ
  3. Наҕыл, холку (киһини этэргэ). Спокойный, умеренный, мягкий, тихий (о человеке)
    Дьиҥинэн билиннэххэ, ким да бу курдук нус бааччы, холку буолар кыаҕа суох. Н. Лугинов
    Судьуйа сааһынан аҕамсыйан эрэр, куппут курдук толору эттээх-сииннээх, нус бааччы киһи этэ. А. Бэрияк
  4. сыһ. суолт. Сынньалаҥнык, кыһалҕата суох, наҕыллык. Умеренно, спокойно, без суеты
    Сайылык далыгар үтүктүспүт курдук атылыы хара эриэн ынахтар, киэһээҥҥи сөрүүҥҥэ нус бааччы кэбинэн, аллараа сыҥаахтара сүрэҕэлдьээбиттии, биир тэҥник туллаҥнаһаллар. Э. Соколов
    Дьон бу күн сиригэр туох да уларыйыы тахсыбатын курдук нус бааччы олороллор. «ХС»
    Син дьадаҥылар курдук, баайдар эмиэ «нус бааччы, дьоллоохтук» олоруохпут диэн бэйэлэрин саататыналлара. КФП БАаДИ
отгульный

отгульный (Русский → Якутский)

прил. сынньалаҥ, сынньанар.

буккураа

буккураа (Якутский → Якутский)

  1. дьүһ. туохт.
  2. Барбах аҕай, сүтэ-сүтэ кэриэтэ таҕыс (буруону этэргэ). Выходить, подниматься слабой струей (струями), вяло струиться (о дыме)
    Ураһа ураатыттан синньигэс буруо буккуруур. И. Гоголев
  3. кэпс., көсп. Син туспа буруо таһааран (ыал, хаһаайыстыба буолан) олор (сүнньүнэн -ан сыһ. туохт. ф-гар олор туохт. кытта ситимнэһэн тут-лар). Иметь хотя и бедный, но свой собственный очаг, свое хозяйство (употр. в основном в ф. деепр. на -ан в сочет. с гл. олор ‘жить’)
    [Кээкэй] бэйэтэ биир да сүөһүтэ суох. Уҥа-хаҥас ыалларыттан үүт-хаар аһы асаһан, ыал буолан буккураан олорор. ҮҮА
    [СПТУ] холкуостан соччо сир-уот былдьаспакка, олохтоох ыаллар уһаайбаларын үтүрүйбэккэ-хабырыйбакка, им-дьим буккураан олорбута. Ф. Софронов
  4. тыаһы үт. туохт. суолт. Холкутук аргыый сурдурҕаан иһилин (утуйа сытар киһи-сүөһү муннун тыаһын этэргэ). Быть тихим и спокойным (о ровном дыхании — подражание звуку, издаваемому спящим)
    Мааса …… улаҕа диэки эргиллэн, муннун тыаһа буккураабытынан барда. Р. Кулаковскай
    Сылайбыт киһи Даайыс, ынчыктаамахтаан эргийбэхтээн баран, хайыы-үйэҕэ мунна буккураабытынан барда. Н. Заболоцкай
    Утуйан холку-холкутук тыынан муннугун сурдурҕат (үксүгэр оҕону этиллэр). Тихо и спокойно сопеть носом во время сна (большей частью о ребенке)
    [Кыыча] кыра эрдэҕинэ …… ийэтин хоонньугар уу нуурал бэйэлээхтик утуйан буккураан хаалара. Софр. Данилов
    Оҕо эрэйдээх, дөйүр-дайыр тирии таҥаһыгар сууланан, утуйан буккуруур. Суорун Омоллоон
    [Кыра оҕото] иһэ топпута да, утуйан буккураан хаалбыта. И. Федосеев
    Атын дьахталлар бары сынньалаҥнык буккуруу сыттахтара, арай кини эрэ туохха эрэ дылы, тылын туора уобан, аан дойдуну биир гына тилийэ сылдьар. Софр. Данилов
дэхситик

дэхситик (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Тэҥник, оллура-боллура суох. Ровно, гладко
Муус иэнэ сиэркилэ ньуурунуу дэхситик килэрийэр. Н. Лугинов
Өрүс үрдэ биир дэхситик мэндээрийэн сытта. Т. Сметанин
2. Көнөтүк, көнө сурааһынынан, тэҥник. Прямо, по прямой линии
Хайаан дэхситик кырыйыахтара баарай, төбөтө күрдьүгэс күрүөтүн курдук эриэн. И. Гоголев. Дэхситик ууруллубатах кирпииччэлэри. А. Федоров
3. Бытаарбакка, түргэтээбэккэ, биир тэҥник. Не замедляя и не ускоряя, равномерно
Бытаарбакка, тохтообокко, биир дэхситик, дьүккүйэн иһиэххэ. Амма Аччыгыйа
Сотору буолаат, биир дэхситик самыыр түһэн, кэбиһиилээх оту тыаһатан биир кэм топ-тобугурас буолбута. И. Никифоров
Онтон алта эрдии дэхситик күөрэҥнэһэллэрэ чуолкайдык көстөр буолла. «ХС»
4. Уларыйбакка биир тэҥник (саҥа, тыас туһунан). Монотонно, однообразно (говорить, издавать звуки)
[Сибиряков] саҥардаҕына, куолаһа эмиэ сылайбыт курдук иһиллэрэ, тиэтэйэр, күүрэн кэлэр диэни билбэккэ, биир дэхситик унньуххайдык саҥарара. В. Яковлев
Кини [Андрей] …… оҕотун сирэйин одуулаһа, оҕото дэхситик тыынарын иһиллии турда. Л. Толстой (тылб.)
5. көр дэхси
3
Ол курдук, ханна да салаа от туран хаалбат гына дэхситик илбийэллэр. Амма Аччыгыйа
Даша солооһунугар таспыт алта сүүс тонна кур ноһуомун хаһыа да буолан сиик саптарыытын иннинэ дэхситик тарҕатан, бадарааны кэһэн баллайдыы сырыттылар. М. Доҕордуурап
6. көсп. Түптээхтик, сынньалаҥнык (олор). Спокойно, размеренно (жить)
Холбоспуттара үс ый буолтун эрэ кэннэ, кинилэр олохторо дэхситик устан барбыта. Л. Толстой (тылб.)

отдых

отдых (Русский → Якутский)

м. сынньалаҥ, сынньабыл, сынньаныы.

перерыв

перерыв (Русский → Якутский)

сущ
тохтобул, сынньалаҥ, тохтооһун

бэлэм

бэлэм (Якутский → Якутский)

  1. даҕ. Тугу эмэ гынаары, тугунан эмэ туттаары гыммытыҥ бэйэтинэн баар (эн кыттыгаһа суох, атыттар оҥорбуттарынан, бэлэмнээбиттэринэн). Готовый, приготовленный для применения (другими, без затраты собственного труда, усилий)
    [Сүөдэр Хомуоһап] кэргэнин аһыытыгар сылдьан, бэлэм баайга кыһаммакка хааман баран, эһиилгитигэр эрэ дойдутугар тахсар. Амма Аччыгыйа
    [Коля:] Тоҕо ынаҕыҥ эмиийин сууйбакка ыыгын? Эйиэхэ сылаас уу бэлэм. Соттор бэриллибитэ. С. Ефремов. Кини бэлэм автомобилы сатаан ыытарынан киэн туттар. А. Федоров
  2. аат суолт. Тугу эмэ гынаары, тугунан эмэ туттаары гыммытыҥ бэйэтинэн баара (эн кыттыгаһа суох атыттар оҥорбуттара, бэлэмнээбиттэрэ). Что-л. готовое для применения
    Биһиги бэлэми күүтэн аппайан олорор дьону буолбакка, актыыбынай үлэһит дьону иитиэхтээхпит. Софр. Данилов
    [Бадин:] Табаарыс дьуһуурунай, батальону бойобуой бэлэмҥэ туруор. С. Ефремов
    Уолбут бэлэмигэр, хайа муҥун, дьэ сынньалаҥнык олоруохпут. И. Гоголев
    монг. бэлэн
    Бэлэм айах (бэлэс) — кэпсэтиигэ, мөккүөргэ булугас өйдөөх, түргэн тыллаах. За словом в карман не полезет, острый на язык
    Аһаҕас айах, бэлэм бэлэс (өс хоһ.). «Ким да манна бэлэмнээн турбатаҕа», — диэн Аня, бэлэм айах, тылыгырыы түстэ. А. Сыромятникова
    «Ол тоҕо?» — диир бэлэм айах балтым. Далан
    Кини [Иван Данилович] бары кыһалҕабытын ыйыталаһан билбитэ, үксүн Ира, бэлэм бэлэс, этэн испитэ. П. Аввакумов. Бэлэмҥэ мээтиргиир — тугу да гыммакка бэлэминэн туһанар. Горазд только на чужое, на готовое
    Үйэтигэр үлэни билбэккэ Бэлэмҥэ мээтиргиир бэдик, Симэлийэр ээ, дьолун булбакка, Сиик үрүмэччитин курдук. И. Эртюков
    Судаарыстыба бэлэмигэр мээтиргээн бэйэмсэх буолбутун, тэрилтэ массыынатын бэйэтин массыынатын курдук талбытынан сүүрдэрин билиниэн баҕарбат. «Кыым». Бэлэмҥэ эрэ бэрт — тугу эмэ оҥоруон сүрэҕэлдьиир, оттон ол оҥоһуллан, киһи туһанар буоллаҕына, бастаан кини туһана сатыыр. Стремится пользоваться готовым, хотя самому было лень поработать
    Ити кэннэ бэлэмҥэ эрэ бэрт буолуо. А. Софронов. Сири оҥорор диэни билбэттэр, бэлэмҥэ эрэ бэрт дууһалар... А. Федоров. Бэлэм сыарҕаҕа олорус кэпс. — кимниин эмэ сөбүлэһэн алын сыҥаах буол. Поддакивать, соглашаться с кем-л., подпевать кому-л.
    Федор Афанасьевич араас бардамнааһынын, тойомсуйуутун холобурдаан үрдүгэр уот оттубуттар. Харитон Гоголев, куолутунан, бэлэм сыарҕаҕа олорсубут. Н. Босиков
отгул

отгул (Русский → Якутский)

м. үлэттэн көҥүллэтии, көҥүллэтии, сынньалаҥ.