Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сүллэһиннэр

сүллэһин диэнтэн дьаһ
туһ. Туллукчаана анарааҥылар сирэйдэрин сүллэһиннэрбиттэринэн сылыктаатаҕына, өссө даҕаны буолуммат көрүҥнээхтэрэ. В. Протодьяконов
Пётр хайдах буолбутун уонна ити барыта хайдах тахсыбытын өйдөөрү Фрося сирэйин сүллэһиннэрбитэ. Г. Николаева (тылб.)

сүллэһин

туохт. Сабыччы түрдэһин (хол., кыыһырбыт киһи сирэйин туттар быһыытын этэргэ). ☉ Хмуриться, мрачнеть (о выражении лица)
[Дарбааһап] ньолойбут уһун сирэйдээх, кытаанахтык көрбүт харахтаах, саҥардаҕына сирэйэ сүллэстэн, хаастара кытта хамнаан ылааччылар. В. Протодьяконов
Рассолов уола баттаҕа арбайан, сирэйэ сүллэстэн тахсан кэлбитин көрөн, Коля кыратык күллэ. Я. Козак (тылб.)
[Харченко] Сташинскай саҥатыттан матан, сүллэстэн, дьиппиэрэн сылдьарыттан кырдьык да эрэйдэннэ. А. Фадеев (тылб.)

Якутский → Русский

сүллэһин=

становиться угрюмым, хмурым; кыыһыран сүллэһин = принять хмурый вид; сылааттан сүллэһин = становиться угрюмым от усталости.

сүллэһиннэр=

хмурить, морщить; хааһык сүллэһиннэрдэ он нахмурил брови.

Еще переводы:

нахмурить

нахмурить (Русский → Якутский)

сов. что түрдэһиннэр, сүллэһиннэр, сабыһыннар; нахмурить брови хааскын түрдэһиннэр.

хмурить

хмурить (Русский → Якутский)

несов. что түрдэһиннэр, сүллэһиннэр, сабыһыннар; хмурить брови хаастаргын түрдэһиннэр.

ырбах гын

ырбах гын (Якутский → Якутский)

ырбай диэнтэн көстө түһүү. Сүллэстигэс сүүһүн өссө сүллэһиннэрэн, уоһун иһигэр ботугураата, онтон бэрт куһаҕаннык ырбах гынна. Е. Неймохов

сдвинуть

сдвинуть (Русский → Якутский)

сов. 1. кого-что (переместить) сыҕарыт, хамсат; сдвинуть с места сундук сундуугу оннуттан сыҕарыт; 2. что (сблизить) тиксиһиннэр, кэккэлэһиннэр; сдвинуть два стола икки остуолу кэккэлэһиннэр; # сдвинуть брови хааскын сүллэһиннэр; его с места не сдвинешь кинини оннуттан хамсатыаҥ суоҕа, атын сиргэ ыытыаҥ суоҕа.

сүллэстигэс

сүллэстигэс (Якутский → Якутский)

даҕ. Киһи кыыһырдаҕына туттарын курдук сабыччы түрдэстибит (үксүгэр киһи сүүһүн этэргэ). ☉ Нахмуренный, покрытый глубокими складками (о лбе). Сүллэстигэс үрдүк сүүстээх киһи
□ Эрэһиэтинньикэп сүллэстигэс сүүһүн өссө сүллэһиннэрэн, уоһун иһигэр ботугураата. Е. Неймохов
«Онон-манан эргиппэккэ быһаччы эт», — сүллэстигэс сүүһүн аннынан дьиппиэнник көрбүт, бөдөҥ-садаҥ уҥуохтаах уол модьу-таҕа тарбахтарынан кинигэтин «лап» гына сапта. «ХС»

хмуриться

хмуриться (Русский → Якутский)

несов. 1. (становиться хмурым) сабыһын, уорастый, түрдэһин; 2. (морщиться — о лбе, лице) түрдэһин, сүллэһин, сабыһын; 3. перен. түүппэҕир, былытыр; нёбо хмурится халлаан былытырар.

тэлбистээ

тэлбистээ (Якутский → Якутский)

туохт. Бириэмэни, күнү-дьылы туһата суох, таах, көрүнньүк ыыта сатаан төттөрү-таары сырыт, аалыҥнаа. ☉ Проводить время без пользы, шататься, бездельничать, слоняться
Сүллэһин Сүөдэр туоҕа да табыллыбакка, санаата тууйуллан, харчытын тобоҕолоон, уулуссаҕа тэлбистиир түбэһиэх дьону кытта тиэрэ иһэн кэбиспитэ. П. Аввакумов
Олег дьиэ иһигэр төттөрү-таары хааман тэлбистии сырытта. «ХС»
Ханна да үлэлээбэт эбэтэр үөрэммэт оҕо таах тэлбистиириттэн бэрээдэги кэһиилэр тахсаллар. «Кыым»

хачымахтан

хачымахтан (Якутский → Якутский)

туохт. Ыксалынан-тиэтэлинэн тугу эмэ гын, оҥор. ☉ Беспокойно суетиться, вертеться, мельтешить
Бүөтүр от тиэйэ барыахтааҕа да, кини киһи айгыстан, онтун-мантын булумуна хачымахтанан баран, дьэ тэринэн аттаммыта. Н. Якутскай
Алааппыйа хачымахтанан кэлэн, Сүллэһин Сүөдэр илиитигэр ыйаастыбыта. П. Аввакумов
Уол тиэтэлинэн туран, таҥнан хачымахтанна. П. Ламутскай (тылб.)
ср. осм. качамак ‘бегство’

ыгыы-түүрүү

ыгыы-түүрүү (Якутский → Якутский)

ык-түүр диэнтэн хай
аата. Бу борохуот тухары симиллибит дьону, кинилэр кэргэттэрин балаҕан ыйын бүтүүтүнээҕи тымныыхаҕыс күҥҥэ тутуталааннар, ыгыытүүрүү кытаанаҕа этэ. Е. Неймохов
Туох-баар ыйыы-кэрдии, ыгыы-түүрүү онтон [Москваттан] кэлэр. Н. Лугинов
Сүллэһин Сүөдэр өлбүтүгэр туох да сыһыана суох киһини: «Эн маны билэҕин, кыттыгастаах буолуохтааххын, билин!» — диэн ыгыы-түүрүү Маайаны үрүҥ күнүн хараарда сыспыта. «ХС»

ньимиликээн

ньимиликээн (Якутский → Якутский)

  1. аат. Саҥата суох киһи; саҥарбакка хаалар киһи (тоҕоостоох кэмҥэ). ☉ Тихоня, молчун; человек, не умеющий находить в подходящий момент нужные слова (напр., от смущения, растерянности)
    «Бука, киһи кэпсээри эрэ гыннаҕына хабыргыыгын эбээт, оттон мааҕын тоҕо ньимиликээн буолбуккунуй», — диэн Боскуо мөхтө. А. Софронов
    Мин бу кыыһы уһуннук батары көрөн, …… симиттэн ньимиликээн буолан турдум. Н. Габышев
    Ньимиликээн буолан саҥата суох олорон биэрэрим хайдах да табыллыбат. «Чолбон»
  2. даҕ. суолт. Төрүт саҥарбат, саҥата суох. ☉ Молчаливый, неразговорчивый. Ньимиликээн уол
    □ Мин аргыһым Кулуһун [киһи аата], хаар эбэ курдук, ньимиликээн киһи буолан биэрдэ. И. Гоголев
    Оннооҕор ньимиликээн Баанньа бүгүн кэпсэттэ ээ. Г. Васильев
    △ Иһийбит, иһийэн турар (айылҕа туһунан). ☉ Притихший, застывший (о природе)
    Бу сырыыга мин ол ньимиликээн мастартан орпот туос ама киһи буолан биэрдим. Н. Заболоцкай
    ♦ Ньимиликээн буол — тугу да этимэ, тугу да билбэтэх-көрбөтөх курдук тутун. ☉ Хранить молчание, помалкивать
    Билэ-билэ тоҕо ньимиликээн буола сылдьаҕын? Болот Боотур
    Дуоһунастаах дьон тоҕо ньимиликээн буолбуттара биллэр. Софр. Данилов
    [Көөдөҥ] үстэхаста Сүллэһин Сүөдэри көрөн баран, умса туттан, тугу да билбэтэх ньимиликээн буолан, атын муоһатын күүскэ садьыалаан ааһыталаабыта. П. Аввакумов
    Оччоҕо Былатыаны көмө сатаабыт дьон бачча тухары тоҕо ньимиликээн буола сылдьыбыттарай? «ХС»