сыһ. Сүүрэн, сүүрэ сылдьан. ☉ Бегом
[Чөөчө] утаакы гыммата, айан суолугар көтөн түстэ да, дьэ, эппиэтэ суох аҥаардас сүүрүүнэн айаннаата. Суорун Омоллоон
Кинилэр саҥа сиик түһэн эрэр кырыстаах үрэх көнө ньуурунан сүүрүүнэн дьиэлэрин диэки түһүнэн кэбиспиттэрэ. Далан
Буурҕаһыт [ат аата] үчүгэйдик ылынан сиэллэҕинэ, саха атын муҥутуур бэрдэ сүүрүүнэн тутуһар. Эрилик Эристиин
△ Түргэнник, тэтимнээхтик (хаамп). ☉ Быстро, энергично (ходить, передвигаться)
Мин ийэм, били куоракка хаайтаран, саҥата суох муунтуйан олороро букатын мэлийэн, эдэригэр түһэн, сүүрүүнэн сылдьара. Далан
Хаҥас быыс кэнниттэн Өргөстөй ойоҕо Өлөөнө эмээхсин холумтан тумсугар диэри сүүрүүнэн кэллэ. Эрилик Эристиин
Кини ханнык эрэ Сүөкүлэни үөгүлээн бытарыппыта. Өр-өтөр буолбакка, лаһыаччахтаммыт намыһах уҥуохтаах Сүөкүлэ сүүрүүнэн анньан кэлбитэ. «ХС»

сүүр I диэнтэн хай
аата. Ол ыһыахха хапсаҕай, мас тардыһыыта, сүүрүү, кылыы уонна ат сүүрдүүтэ буолбута. Дьүөгэ Ааныстыырап
Сүүрүү киһиэхэ туһалаах, Сүүрүү чэлгитэр тускуллаах. Ахсаана Сонтуой
Сүүрүү, кырдьык, киһи этигэрхааныгар, бары ис уорганнарыгар, быччыҥнарыгар барыларыгар дэхси туһалаах. АН БЭХСКТ
♦ Чолбон (сындыыс) <сулус> сүүрүүтүн курдук фольк. — олус түргэнник. ☉ Очень быстро, молниеносно
Онуоха Күн Эрбийэ бухатыыр соҕотохто уоттаах чолбон сүүрүүтүн курдук сур гынан хаалла да, Айыҥа Сиэр тойоҥҥо, Айыы Нуоралдьын эмээхсиҥҥэ кэлэн эттэ, Үрүҥ Аар тойон эппитин курдук. Саха фольк. «Суон ойуур курдук дурда буол, халыҥ ойуур курдук хахха буол!» — диэтэ да, саха киһи көрөр сардаҥалаах маҥан халлаанын диэки сындыыс сулус сүүрүүтүн курдук [Мөкүт Бөҕө] сур гынан хаалла. «ХС»
◊ Ат сүүрүүтэ (сүүрдүүтэ) көр ат II
Уруккута муҥхаҕа, сыбаайбаҕа, ат сүүрүүтүгэр, ардыгар атааннаһан аасыһар икки нэһилиэк дьоно, билигин бииргэ үөрэ-көтө үлэлииллэр. Амма Аччыгыйа
Онтон Учай диэн сиргэ ат сүүрүүтүгэр барбыппыт. Суорун Омоллоон
Ат сүүрүүтэ диэн көрү төрүттээччилэр, баһылааччылар, дьэ, бу икки дьон буолаллар. Д. Таас
Таба сүүрүүтэ (сүүрдүүтэ) көр таба. Аан бастаан Нариччааны Кирилл Иванов таба сүүрүүтүгэр көрсүбүтэ. Н. Габышев
Таба сүүрүүтүгэр таба тириититтэн, тыһыттан, кырсаттан тигиллибит эбээн норуотун национальнай көстүүмүн кэппит хас да сүүс киһи муһунна. «ХС»

сүүр-көт диэнтэн хай
аата. Хаһыы-ыһыы, сүүрүүкөтүү сүрдэннэ. П. Ойуунускай
Көрүдүөрүнэн туох эрэ сүүрүү-көтүү буолбут тыаһа иһилиннэ, туох эрэ сүпсүлгэнэ буолла. Амма Аччыгыйа
Бурдук бүтэн ыалтан, үксүн баайдартан умналаһан сүүрүү-көтүү, таҥалайы таҥсыныы бөҕө буолара. Н. Заболоцкай

и. д. от суүр = бег; түргэн сүүрүү быстрый бег; сүүрүүнэн кэллибит мы прибыли бегом; сүүс метргэ сүүрүү бег на сто метров; сүүрүүгэ күрэхтэһии соревнования в беге.