с. 1. (положительный ответ) сөбүлэҥ, сөбүлэнии; дать согласие себүлэҥҥин биэр; 2. (взаимный уговор, соглашение) сөбүлэһии, сөбүлэсиһии; 3. (единомыслие, единодушие) сөбүлэһии, биир санаалаах буолуу; прийти к согласию сөбүлэһиигэ кэл; 4. (дружественные отношения) ил, эйэ; они прожили в полном согласии кинилэр толору эйэлээхтик олорбуттара; 5. (общность, соответствие) сөп түсүһүү; согласие интересов интэриэстэр сөп түсүһүүлэрэ; согласие мнений санаалар сөп түсүһүүлэрэ.

аат.
1. Туохха эмэ сөпсөһүү, сөбүлэнии. ☉ Согласие
Дьэ ол гынан эпэрээссийэҕэ сөбүлэҥмин биэрбитим. В. Иванов
Кинини үөрэххэ ыларга ректор сөбүлэҥин биэрдэ. И. Федосеев
Павлов бэйэтин этэрээтин кытта бэринэргэ сөбүлэҥин биэрбитэ. Идэлги
2. Тугу эмэ кимтэн эмэ көҥүллэтии, тугу эмэ гынарга көҥүллээһин. ☉ Разрешение, позволение
[Тутуу саҥа бырайыагар] урукку сиэрийэҕэ бэрт кыра уларытыы киллэртэрэн баран, ону адьас саҥа көрүҥ быһыытынан тутарга сөбүлэҥ ылылынна. Н. Лугинов
Үҥүс да хайаа, бу баар борокуруор тутарга, дьэҥдьийэргэ биэрбит сөбүлэҥэ. Е. Неймохов
Сойууһунай өрөспүүбүлүкэ территорията бэйэтиттэн сөбүлэҥэ суох уларытыллыан сатаммат. ССРС К

даҕ.
1. Төһө эрэ бириэмэни ылар, төһө эрэ кэм устата буолар. ☉ Занимающий определенное время, длящийся какое-л. время
Буурҕа барыта биир кэмнээх буолбат. Н. Якутскай
Ыараханнык эмсэҕэлээбиттэри ыраах тыылга уһун кэмнээх эмкэ ыыталлар. А. Бэрияк
Киһи психологическай олоҕун хамсааһыныгар тастыҥ усулуобуйалар быстах кэмнээх уларыйыыны үөскэтэллэр. ОАП ОТХ
2. Төһө эрэ кээмэйдээх, кэриҥнээх. ☉ Имеющий определенную меру, предел
Туох барыта кэмнээх.  Үгүс буолан тыаны, сири солоотоххо, төһө кэмнээх, төһө киэҥ килэмэн солооһуннар тахсыа этилэр? Күндэ
Солуурунан кэмнээх Суораты таспыттар. П. Тобуруокап
«Алтан туура» хотуура Айаннаатар эрэ дуо, — Дэмэ-хомо суох кэмнээх Дэһээтинэ диэн кэбис. С. Данилов
♦ Кэмнээх буолуо дуо — 1) ама дуо, оннук бөҕө буоллаҕа диэн суолталаах улгумнук сөбүлэниини көрдөрөр этии. ☉ Выражает само собой разумеющийся утвердительный ответ: как же, ну конечно
Эн кырдьык этэр буоллаххына мин барсарым кэмнээх буолуо дуо. Н. Неустроев
Хотор даҕаны, хотторор даҕаны кэмнээх буолуо дуо? И. Федосеев
Бачча улахан кэлэктиипкэ …… биирдиилээн түктэри быһыылар тахсыталыыллара кэмнээх буолуо дуо? В. Яковлев; 2) элбэх, киһи ааҕан сиппэт. ☉ Очень много, безмерно, безгранично
Сиирим кэмнээх буолуо дуо? Дьэ эрэ, хата, үчүгэй аҕайдык бөдөҥ собоҕуттан буһаран көр. Н. Неустроев
Эһэ туһунан суруллубута, кырдьык да, кэмнээх буолуо дуо? Н. Заболоцкай
Кэмнээх буолуо дуо, сэгээр, Кэрэни кэрэхсээһин! Баал Хабырыыс. Кэмэ суох (биллибэт) — 1) олус элбэх, аата-ахсаана суох. ☉ Очень много, бесчисленное множество
Кэмэ суох Кинигэни ааҕан Аччыгый үөрэҕин сайыннарда, Соҕурууҥҥу — хотугу солуну сураста. А. Софронов
Халлаан кэмэ суох сулустарынан чуоҕурданан көстөр. Эрилик Эристиин
Ыам бырдаҕын курдук кэмэ суох кымырдаҕастар кыймаҥнаһа түспүттэрэ. И. Федосеев; 2) олус, наһаа, муҥура суох. ☉ Очень, безмерно, беспредельно, безгранично
Түбүк-табык Түбүлүү түстэ, Кэлии-барыы Кэмэ суох элбээтэ. П. Ойуунускай
[Борохуот аал] Киэбэ биллибэт киэҥ Киэлитин иһигэр Кэмэ суох элбэх Киһини киллэриннэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Үчүгэй хоһоонтон кэмэ суох өрүкүйэн үөрэбин. «ХС»

сов. 1. бэрин; крепость сдалась кириэппэс бэриннэ; сдаться в плен билиэн бэрин; 2. (уступить в чём-л.) сөбүлэн; сдаться на просьбы көрдөһүүгэ сөбүлэн; 3. (в игре) бэрин; сдаться на 25 ходу 25-с хаамыыга бэрин.

сов. 1. на что (дать согласие) сөбүлэн, сөбүлэс; согласиться на операцию операцияҕа сөбүлэн; 2. с кем-чем (признать правильным) сөбүлэс; согласиться с выводом комиссии комиссия түмүктээһинин кытта се-бүлэс; 3. на чём, разг. (договориться) сөбүлэс, кэпсэт.

туохт. Сөбүлэнимэ, туох эмэ сылтаҕынан аккаастан. ☉ Отговариваться под любым предлогом, ломаться
Хабытта Хабырыыл... кунаачардаан баран... хаайыы бэрдиттэн, кэнники сөбүлэспит. МНН

гл
сөбүлэнэр

гл.
сөбүлэһэр (сөбүлэс)

туохт., түөлбэ. Күүскүнэн бүк баттаан оҥортор, күүһүлээ. ☉ Принуждать насильно кого-л. к чему-л.
Буолумматаргын да буоҕулуом, сөбүлэммэтэргин да сүгүллүөм. Н. Абыйчанин

сөбүлэн диэнтэн дьаһ
туһ. «Тойонум эппит тылын төттөрү ылбат үгэстээх, эйигин син биир туттаран киллэриэ», — диэн удаҕаны кыырарга сөбүлэннэрбит. Н. Павлов

көр аҕабыыт
Глафира аҕатыгар биэлсэр кэлбитин кэпсээтэ. Баачыска биэлсэргэ көрдөрөргө үөрүүтүн кытта сөбүлэннэ. Л. Попов
Сыччыай, куттаныма. Таҥара киһитэ баачыска кэллэ. Болот Боотур
Аккыырай баачыска күбүрүнээтэр баарына ыйыта олорбута үһү. П. Ойуунускай