1) имеющий тайну, секрет; 2) тайный, сокровенный; кистэлэҥнээх баҕа санаа сокровенная мечта; 3) таинственный, загадочный; кистэлэҥнээх арыы таинственный остров.

нареч. 1) тайно, скрытно; 2) таинственно, загадочно.

несов. сибигинэс, сипсис, ботугурас; они таинственно шепчутся кинилэр кистэлэҥнээхтик сибигинэһэллэр.

даҕ. Туох эрэ кистэлэҥнээх, киһи үгүстүк толкуйдаан өйдүүр, быһаарар. ☉ Таинственный, со скрытым смыслом, загадочный
Эзоп тыла диэн — таайтарыылаах, эҕэлээх тыл-өс, муннаран, дьиҥнээх өйдөбүлүн саһыаран этии. ВГМ НСПТ
Аалтаар аана сабылынна, аргыый аҕай быыс тардылынна, таайтарыылаах наҕыл куолас онтон тугу эрэ саҥарда. Л. Толстой (тылб.)

1. даҕ. Истиҥ, ис сүрэхтэн тахсар. ☉ Задушевный, искренний, сердечный
   Туох баарбын барытын биэрбитим эйиэхэ: Амарах тапталбын, иһирэх иэйиибин. Күннүк Уурастыырап
   Кини биир эмэ кыыһы кытта кэпсэтиэн, кинилэр иһирэх тылларын истиэн, истиҥ санааларын билиэн баҕарара. А. Сыромятникова
   Соноҕос ат барахсан Иһирэх санаалаах иччим кэлбит диэн …… Сыһыйан барда. П. Ядрихинскай
2. аат суолт. Бэйэтигэр курдаттыы тардар иэйии. ☉ Задушевность, искренность, сердечность
   Иитиллибит ийэ дойду иһирэхтээх (өс ном.). Бары балыстарыам, Туруу доҕотторуом, Тохтоон толкуйдааҥ, Иһирэхпин истиҥ! А. Софронов
   ср. тур. ичрек 'заветный, сокровенный; внутренний, скрытый, таинственный'

1. даҕ. Атыттарга биллэриллибэт, кистэлэҥ. ☉ Имеющий тайну, секретный (о деле)
   Миша улахан кистэлэҥнээх дьыаланы этэрдии, Сережаны көрүдүөргэ ыҥыран таһааран, сибигинэйэн эттэ. Н. Лугинов
   Ити туохтааҕар да сэрэхтээх, кистэлэҥнээх «Байыаннай таайына» диэн буолар. Н. Якутскай
2. Киһи бэйэтэ иһигэр тута сылдьар, кимиэхэ да кэпсээбэт, истиҥ. ☉ Тайный, сокровенный (о желании, мысли)
   Оҕонньор тойонугар көмөлөһөөччү, аҕабыыт саамай кистэлэҥнээх ыйытыытын этэн тоҕо барар. Амма Аччыгыйа
   Кистэлэҥнээх санаабын Кэпсээн-этэн биэрээхтээ! С. Васильев
3. Биллибэт дьиктилээх, таайыллыбат таабырыннаах. ☉ Таинственный, загадочный (о месте)
   Кистэлэҥнээх арыы. Кистэлэҥнээх күөл. — [Оҕо эрдэххэ] олох …… дьиктилээхэй кистэлэҥнээх туманынан тунаарара, умсугута угуйара. Н. Лугинов
   Мин эһигини ханна да ыраах дойдуларга, көҕөрөр муоралар кистэлэҥнээх хоннохторугар …… ыҥырбаппын. Н. Габышев
   Сахам сирэ барахсан! Эн бараммат барҕа баайдааххын, киһи билэ илик кэмэ суох кистэлэҥнэрдээххин. И. Никифоров
4. аат суолт.
5. Ситэ өйдөммөт, биллибэт туох эмэ дьикти. ☉ Тайна, таинство, загадка
   Киэһэрэн чуумпурбут дуолларга, …… туох эрэ кистэлэҥнээҕи сипсиһээри кэтэспит чараҥнарга дууһаҕа ситэ өйдөнүллэ илик ис иэйиилэрбин кимиэхэ эрэ кэпсиэхпин баҕардым. Далан

1. аат.
2. Туох эмэ дьоҥҥо биллиэ-көстүө суохтааҕа, кистэниллэрэ (хол., былаан, ньыма). ☉ Тайна
   Ити байыаннай кистэлэҥ. Амма Аччыгыйа
   Табаарыстар, эһиги ханна бараргыт кистэлэҥ. Отделениеҕыт курсаннара ыйыттахтарына …… «практикаҕа барабыт диэхтээххит». Н. Якутскай
   △ Ханнык эмэ дьарык, үлэ киэҥ араҥаҕа биллибэт, оҥорооччу, толорооччу бэйэтэ эрэ билэр ньымата, сэкириэтэ. ☉ Секрет
   Айар үлэ кистэлэҥэ. Ситиһии кистэлэҥэ. — Кинини албан аатырбыт кырсаһыт …… булт кистэлэҥнэригэр үөрэтэ ылбыта. И. Федосеев
   Уолаттарын уус уустук идэтигэр уһуйан, араас кистэлэҥнэригэр үөрэтэн испитэ. ЧАИ СБМИ
   Вересковай мүөтү бэлэмнээһин кистэлэҥин билэр аҕа ууһуттан кинилэр иккиэйэҕин эрэ хаалбыттара. Ю. Чернов (тылб.)
3. Туох эмэ ситэ биллибэтэ, ситэ таайыллыбата, дьиктитэ. ☉ Загадочность, таинство, загадка
   Кыыс диэн тыыннаах таабырын. Кини кистэлэҥин үйэҥ тухары таайыаҥ суоҕа. Н. Лугинов
   Кини эмтээх оттор кистэлэҥнэрин билэр. И. Гоголев
   Кини айылҕа араас кистэлэҥнэрин уонна быйаҥнарын арыйар кыахтаммыт. И. Данилов
   Мөлүйүөнүнэн ахсааннаах дьоппуоннар …… ирбэт тоҥ кистэлэҥнэрин кытта астына билсибиттэрэ. ГКН МҮАа
4. даҕ. суолт.
5. Атын дьоҥҥо биллиэ суохтаах, тустаах эрэ киһи (дьон) билэр. ☉ Тайный, секретный
   [Суругу] кыыс …… бартыһааннар кистэлэҥ буосталарын дьааһыктарыттан ылбыта. Суорун Омоллоон
   «Буурҕаһытын», «Мохсоҕолун ырыатын» …… саха эдэр революционердара кистэлэҥ мунньахтарга ааҕыталыыллара. Софр. Данилов
   Бэйэҕит өйдөөн көрүҥ! Бачча ыраах кэлбит дьон туох эрэ кистэлэҥ соруктаахтара биллэр. И. Гоголев
6. Кимиэхэ да биллибэт, ситэ таайыллыбат. ☉ Таинственный, скрытый, неразгаданный, загадочный
   Чабырҕах хайаан да кистэлэҥ, табылыннаҕына, бэрт куодаһыннаах ис хоһоонноох буолар! Саха фольк. Ойуур салгына оһуобай! Тааллыбат кистэлэҥ эмтээх! П. Тулааһынап. Тэҥн. кистэл 2
   ◊ Кистэлэҥ куоластааһын көр куоластааһын
   Бары Сэбиэккэ дьокутааттары быыбардааччылар бары бүттүүн, тэҥ уонна судургу быыбардыыр быраапка олоҕуран, кистэлэҥ куоластааһынынан талаллар. СГПТ
   Манна кистэлэҥ куоластааһыны хааччыйарга усулуобуйа толору тэрилиннэ. «Кыым»