Якутские буквы:

Якутский → Якутский

тайахтаныы

тайахтан диэнтэн хай. аата
Муус тайахтаныы — быста дьадайыы, умнаһыт буолуу. Полное обнищание (букв. обзавестись ледяной тростью)
Муус тайахтаныы — умнаһыттыйыы, дьадайыы. Муус дьоҥкуо тайахтаныы. КНЗ СПДьНь

тайахтан

туохт.
1. Кырдьан, ыалдьан тайаҕынан хаамп. Передвигаться с помощью трости, посоха (по старости, из-за болезни)
Сарсыарда олорор, күнүс сүүрэр, киэһэ тайахтанар баар үһү (тааб.: киһи улаатара). Дьөгүөрдээн мас тайахтанан, салҕаластаан сонуогар киирдэ. Амма Аччыгыйа
Ааһар сыллар тыалларыттан Маҥхайыаҕа баттаҕым, Кырдьыы кэмэ кыһарыйан Тайахтанан хаамыаҕым. М. Ефимов
Онно-манна бар, кэл (кырдьаҕас киһи туһунан). Отправляться куда-л. (о старом человеке)
Күн киириитэ, бары эрэлэ бүтэн, оҕонньор дьиэтигэр тайахтанна. Болот Боотур
Оҕонньор холкуос бырабылыанньатыттан от абаансалата тайахтанна. М. Доҕордуурап
2. Туоххунан эмэ туохха эмэ тирэн (хол., киһи илиитинэн, сөмүйэтинэн тирэнэрин этэргэ). Опираться на что-л. чем-л. (напр., рукой, пальцами)
Көлөтүн хаамтарбахтаан иһэн бинтиэпкэ тыаһа тас гына түһэр. Өс киирбэх атыыр көҕөн төбөтүнэн тайахтанар. Далан
[Тордоххо] икки киһи ааҥҥа бүктах түһэн, илиилэринэн тайахтанан, үс атах буолан туруйалаан киирэн кэллилэр. И. Данилов
Байанай тураары үнүөхтээн көрдө да, икки биилин кыаммакка кэдэрги тайахтанан олордо. П. Филиппов
Батаскын, батыйаҕын сиргэ тирээн тут (туттарга бэлэм буолуу, суоһурҕаныы бэлиэтэ). Держать копьё, пальму, уперев концом в землю (поза агрессивности, готовности к бою)
Хааннаах хара батаһын таҥнары тайахтанан туран, таҥнары суодуйан иҥиэттэ-иҥиэттэ саҥа саҥара, тыл этэ турар үһү. Ньургун Боотур. Хабарҕа кэрдииһин курдук тимир кирилиэс устун Ньургун Боотур батыйатын тайахтаммытынан, үҥүүтүн умсары туппутунан таҥнары лабырҕаан түһэр. П. Ойуунускай
Биир дьахтар тоҕо эрэ күрүө тоһоҕотун ылан тайахтанна. И. Гоголев
Торуой уола бинчиэстэри тайахтанна. Н. Павлов
Туттар сэпкэ өйөнөн тур, тура түс (хол., күрдьэххэ, кыраабылга). Стоять, опираясь на какое-л. орудие труда (напр., на лопату, грабли)
Куһаҕан Ходьугур күрдьэҕинэн тайахтанан баран, сэргэни өрө көрөн турбут. Саха фольк. Марба хотоҥҥо сылдьан хам-түм күрдьэҕин тайахтанан туран: «Аа, Чыычааҕым муҥнаах …… хайдах эрэ сылдьаахтыыгын», — дии саныыра, сүрэҕэ ытырбахтыыра. Күндэ
Бааска уол тулуйбат, сотору-сотору, кыраабылынан тайахтана охсон ылаат, эргэ ырбаахытын кирдээх сиэҕинэн көлөһүнүн туора-маары соттумахтыыр. Д. Токоосоп
Дьиэ харбыыр суоккатыгар тайахтанан, Женя кыыһыран сүллэстэн турара. А. Гайдар (тылб.)

Якутский → Русский

тайахтан=

опираться на посох, палку, трость; ураҕаһынан тайахтанан үрэҕи туораатыбыт мы перешли речку (вброд), опираясь на шест.


Еще переводы:

торуоска

торуоска (Якутский → Русский)

трость; торуосканан тайахтан= ходить, опираясь на трость.

алай-далай

алай-далай (Якутский → Якутский)

даҕ. Сүҥкэн, сүдү улахан, модьу (олоҥхоҕо). Исполинский, огромный, мощный (встречается в языке олонхо)
Өлүү үс модьоҕотун Үктэллэнэн үөскээбит, Алай-далай алта халҕаны Таҥнары тайахтанан төрөөбүт Тимир Сүлүнтэй бухатыыр обургу. Күннүк Уурастыырап

көрсүтэлээ

көрсүтэлээ (Якутский → Якутский)

көрүс диэнтэн төхт
көрүҥ. Хатыҥыр оҕонньор мас тайахтанан баран, куоракка киирэн сылдьарын көрсүтэлиир этим. Амма Аччыгыйа
Алексан, санаарҕаама. Маннааҕар буолуох эрэйи көрсүтэлээбиппит буолбат дуо?! М. Доҕордуурап
Кэмпэндээйи тууһун тиэйбит борохуоттар караваннарын көрсүтэлээбитим. И. Данилов

кэрчиэс

кэрчиэс (Якутский → Якутский)

аат. Улахан булка аналлаах булт саатын буулдьата, сүнньүөх. Тяжелая свинцовая пуля для охотничьего ружья, картечь
Никифоров уола, субуйааҥкы саатын кэрчиэһинэн иитэн, тайахтанан турар. М. Доҕордуурап
Кураанах мас сүгэһэрин, кэрчиэс ботуруоннаах отут иккилээх саатын сүгэн дьиэтин диэки талырдаата. «ХС»

таймаҥнас

таймаҥнас (Якутский → Якутский)

таймаҥнаа диэнтэн холб. туһ. Тайахтанан таймаҥнаһан, Хайыһардаан халбаҥнаһан …… Аҕыйах саастаах эрэттэр Айаан-буйаан бу иһэллэр. А. Николаев
Тииҥ саҕа икки дьоннор [игирэлэр] Күн сирин бастаан көрөн Ньиккирэһэ ытаһаллар, Таймаҥнаһа ол мөхсөн. «ХС»

дьайыҥнан

дьайыҥнан (Якутский → Якутский)

дьайыҥнаа диэнтэн бэй
туһ. Кыыс туйгун бухатыыр обургу Ыстанан туран, Хатан куйах таҥаһын таҥынна, Хааннаах батаһын тайахтанна, Хараҕалаах үҥүүтүн дьайыҥнанна. Күннүк Уурастыырап
Туора барыа диэн Турар хайаларынан дурдаламмыт, Таһынан тахсыа диэн Таас хайаларынан дьайыҥнаммыт Сыаната биллибэт Сыа Бүлүү Аан дойду үрдүнэн Албан аатырбыт [Сир киэнэ килбиэннээҕэ буолла]. Суорун Омоллоон

кулур

кулур (Якутский → Якутский)

сыһ. Туох да булкааһыга суох, аҥаардас. Без примесей, сплошь
Ооҕуй оҕус Бадарааннаан хаамар Кута намылҕа буолла, Барча бадараан буолла, Кулур кумах буолла. Тоҥ Суорун
Үтүө сайылыгым Үүннэрбит ыччаттара Хайгыа тимир тайахтанан Хайа уҥуор барбыттара, Кулур кумааҕы кынаттанан Куораттарга көппүттэрэ. С. Васильев

моорук

моорук (Якутский → Якутский)

моорук буол — олус кырдьан түөһэйэн, иннигин-кэннигин билбэт буол. Впадать в старческое слабоумие
Үрдүк өйөнүүлээх кириэһилэҕэ м о о р у к буолбут оҕонньор таҥнары тайахтанан олорор. Суорун Омоллоон
Кини биир моорук буола кырдьыбыт бэриэтчит ытын …… хаалларан барбыта уонна өр кэлбэтэҕэ. А. Сыромятникова
Мин үйэм уһаан, моорук буолан өлөрүм кимиэхэ наада буолуой? «ХС»
ср. тур. морук ‘старик, старый хрыч, старикан’

мүччүркэй

мүччүркэй (Якутский → Якутский)

даҕ. Хамсыы турар, түөрэккэй. Шаткий, валкий, неустойчивый, скользкий
Уонча бороон үрэх кэтириир өттүгэр киирэн туралларыгар …… чороох маһы тайахтанан, мүччүркэй дулҕа үрдүгэр сыыһа-халты үкт э н э н - - и н н и м д и э к и х а р б ы а ла с пы т ы м. П. Аввакумов

тоҥхооройдоо

тоҥхооройдоо (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Умса тоҥхоччу туттан баран, төттөрү-таары тоҥхоҥноо; оннук туттан хаамп. Ссутулившись, покачиваться взад-вперёд; ходить, покачиваясь взад-вперёд
Ардахтаабыт тураахха дылы, буолаахтааҥҥын! Тоҥхооройдооҥҥун! Софр. Данилов
[Эмээхсин] Сөтөллө, тоҥхооройдуу, Тымтыгын уматынна. Д. Дыдаев
Өлөөҥкө, иҥнэн охтумаары, тайахтанан, умса тоҥхооройдуур. А. Сыромятникова