м.,ж. разг. пройдоха (онно-манна тиийимтиэ-түгэнимтиэ саталлаах киһи).

көр кичимэлээ
Учуутал педагогическай айар күүһүнэн кини тыла өйдөнүмтүө, тиийимтиэ буоларын улуу педагог кичэмэлээн бэлиэтиирэ. «Кыым»

көр тиийимтиэ. Өксөкүлээх Өлөксөй оччотооҕу үөрэҕэ, сайдыыта суох киэҥ маассаҕа өйдөнөр, тиийигэс гына суруйуохтаах этэ. П. Ойуунускай
Олоҕу үтүгүннэрэн, сыанаҕа оонньоон көрдөрүү аахпат-суруйбат дьоҥҥо ордук тиийигэс буолара. СГС ӨСҮДь

киэргэт диэнтэн хай
аата. Кэпсээн буолан баран хайдах киэргэтиитэ суох буолуой? П. Ойуунускай
Петефи ырыаларын-хоһооннорун сүрүн уратыларынан: ол-бу киэргэтиитэ, сиэдэрэй тыллара суох судургулара, …… аҕыйах тылынан үгүс санааны этэллэрэ буолаллар. Софр. Данилов
Бу ырыа хас тыла-өһө туох да киэргэтиитэ суох ис сүрэхтэн өрө көтөҕүллэн этиллэр буолан истиҥ, тиийимтиэ. Эрчимэн

даҕ. Кими эмэ элэктиир-хаадьылыыр; кыһыылаах, сытыы (тыл туһунан этэргэ). ☉ Шутливое, насмешливое; язвительное, издевательское (о слове)
Үөннээх тыла Үөтэн барда, Суустаах тыла Субуллан барда. П. Ойуунускай
Эмискэ мичик-мичик гынан баран кимиэхэ баҕарар сүрдээх тиийимтиэ, саамай суустаах, саамай сытыы тылларынан тугу эмэ этэн кэбиһэр буолара. Г. Борисов
Өстөөххө үчүгэй сыал буолууһукпут, — байыастар тыл суустааҕынан үөхсэллэр. «ХС»

туохт. Дьиҥ олоххо баары литература, ускуустуба айымньыларыгар туох эмэ уобараһынан уустаан-ураннаан көрдөр. ☉ Создавать образы, отражать действительность в обобщённых образах, показывать что-л. в образах (в искусстве). Оччотооҕу Күннүк Уурастыырап Олоҕу нарыннык уобарастыыра. Болот Боотур
Поэзия уобарастыыр систиэмэтин биир чаҕылхай ситиһиитэ — кини ханарытан этиитэ. Л. Попов
Ааптар бэйэтин санаатын этэрин уобарастаан көрдөрбүтэ ааҕааччы өйүгэр-санаатыгар ордук тиийимтиэ. Д. Васильева

даҕ. Итэҕэтиилээх, олохтоох, дьоҥҥо тиийимтиэ (хол., тыл-өс). ☉ Убедительный, весомый
Саамай ылыннарыылаах тыллары быһыыта Местников этиэхтээх эбит. Амма Аччыгыйа
Ити курдук ытыктабыллаах киһи Ньукуу этиитэ ылыннарыылаах буолан тахсыбыта. В. Протодьяконов
Сыл иһигэр Давыд Семёнович оройуоҥҥа ылыннарыылаах тыллаах-өстөөх, түс-бас хаһаайын буоларын биллэрэ охсубута. С. Никифоров

аат.
1. Дарбатыы, күүркэтии. ☉ Преувеличение
Күөгэйэр күнэ?! Бу омуннааһын, Ол баҕас ааспыт хайа сахха! Баал Хабырыыс
Бу сурук оччотооҕу ыччат ыраас мөссүөнүн көрдөрөр улахан историческай суолталаах докумуон диэтэхпинэ омуннааһын буолуо суоҕа. Софр. Данилов
2. лит. Уус-уран уобараһы ордук тиийимтиэ, ордук сытыы, чаҕылхай, сөҕүмэр оҥороору, омуннаан, улаатыннаран, дарбатан этии. ☉ Гипербола
Омуннааһын ньыматын сатабыллаахтык туттуу манна бүтүн хартыына буолан тэнийэн-тэлгэнэн тахсан кэлэр. Н. Заболоцкай
Саха олоҥхотун тыла-өһө уустук, эҥин эгэлгэ иэҕэн этиилэрэ, уобарастаан тэҥнээһиннэрэ, омуннааһыннара үгүс. «ХС»

даҕ. Аҕыйах курдук буолан баран, элбэххэ тиийимтиэ, барана охсон хаалбат (хол., ас). ☉ Такой, которого хватает надолго несмотря на малое количество, сытный (напр., о еде)
Бурдук хааһы унньуула хааһытааҕар ырааҕынан үтүр, өҥ, тотоойу аатырбыта. Күннүк Уурастыырап
Ааҕан-суоттаан көрүүбэр дьылга-күҥҥэ олус ылларыахпытын сөбө суох этэ. Үксэ алаас, өтөх сирдэр отторо хааллылар, кэм үтүр ысталыктаах буолар ини. «Чолбон»
ср. хак. үзүр ‘экономный’, МНТ өтэр ‘быстро, как можно скорее, немедленно’

даҕ.
1. Туох эмэ тас дьайыыга бэринимтиэ, сыстымтыа (хол., дьаҥҥа-дьаһахха). ☉ Восприимчивый к внешним воздействиям (напр., к болезням)
Киһи санаата түһэр, ычатын ыһыктынар кэмигэр ордук уйан, ханнык баҕарар ыарыыга ылларымтыа буолар. ФНС ОС
Оҕо олох эрдэ сааһыттан күнүһүн салгыҥҥа утуйууга уонна кэмиттэн көрөн таҥаһын уларытынар буолууга үөрэммит буоллаҕына, ыарыыга ылларымтыата суох буолар. ИБГ ДьОЫа
Өрүс кытыытыгар хортуоппуй хаһыҥҥа ылларымтыата суох буолар. ГСҮЦХ
2. Итэҕэтимтиэ, тылыгар киллэрэр, тиийимтиэ тыллаах-өстөөх. ☉ Доступный для понимания, доходчивый, убедительный (о речи). Татьяна Петровна, кырдьык даҕаны, дьонугар-сэргэтигэр ылларымтыа тыллаах-өстөөх салайааччы
□ Эмтэнэ да, бэрэбиэркэлэнэ да сылдьан көрдөхпүнэ, Валерия Александровна бииргэ үлэлиир дьонугар даҕаны, эмтиир ыарыһахтарыгар даҕаны, олус ылларымтыа. «Кыым»