Якутские буквы:

Якутский → Якутский

тойомсуйуу

тойомсуй диэнтэн хай
аата. [Туоскун] кыаҕын иһинэн ньыманы, тойомсуйууну, сэп-сэбиргэл оҥоһуннаҕа диэн сабаҕалыыр сиэрдээх. «ХС»
Василий сүрүн итэҕэһинэн тойомсуйуу буолар диэн Петрович эппитин кини өйдөөбүтэ. Г. Николаева (тылб.)

тойомсуй

туохт., сөбүлээб. Кимиэхэ эмэ сэнээбиттии сыһыаннаһан дьаһалымсый. ☉ Относиться к кому-л. пренебрежительно, распоряжаться кем-л., вести себя как хозяин, начальник
[Баһылай:] Ол мин кыыспар кини эмиэ тоҕо тойомсуйда? А. Софронов
Дыгын диэн албан ааттаах, бүтүн саха норуотугар тойомсуйар киһи үөскээбит. Эрилик Эристиин
Начаалынньыгым батарыттан ааста. Өрүү тойомсуйар, күргүйдээн, көбүөлээн кэпсэтэр. «Кыым»

Якутский → Русский

тойомсуй=

1) корчить из себя начальника; 2) быть властолюбивым; распоряжаться чем-л. самовластно, самовольничать.

Еще переводы:

улаатымсыйыы

улаатымсыйыы (Якутский → Якутский)

улаатымсый диэнтэн хай
аата. Норуот бэйэтэ ааллаһан-анньыһан үлэлээтэҕинэ тойомсуйуу, бэригирии, улаатымсыйыы, бэрдимсийии суох буолуох тустаахтар. П. Ойуунускай

бэрдимсийии

бэрдимсийии (Якутский → Якутский)

бэрдимсий диэнтэн хай
аата. Уһуну санаабат, киэҥи көрбөт, албын оҥоһуу, тутах тутуу, мин аҕай дэнии, бэрдимсийии туһата кыра. Сибэккилэр
Норуот бэйэтэ ааллаһан-анньыһан үлэлэстэҕинэ, тойомсуйуу, бэригирии, улаатымсыйыы, бэрдимсийии суох буолуох тустаах. «Кыым»

ньылаҥнааһын

ньылаҥнааһын (Якутский → Якутский)

ньылаҥнаа диэнтэн хай
аата. Киһини туох намтатарый? Кылгас сото буолбатах, Кылгас соно буолбатах, Хаптаҥнааһын, ньылаҥнааһын. И. Гоголев
Ньылаҥнааһын, туора-тосту тойомсуйуу уонна көнө үүнэн иһэр дьону туората сатааһын курдук буортулаах көстүүлэринэн хайа диэбит үтүө-мааны дьон сутуллааччылар. «Кыым»
Биһиги ньылаҥнааһынтан, бэрт буола сатааһынтан олус сылайдыбыт. «ЭК»

тойомсут=

тойомсут= (Якутский → Русский)

побуд. от тойомсуй=; мээнэ тойомсутума не давай ему самовольничать.

бэлэм

бэлэм (Якутский → Якутский)

  1. даҕ. Тугу эмэ гынаары, тугунан эмэ туттаары гыммытыҥ бэйэтинэн баар (эн кыттыгаһа суох, атыттар оҥорбуттарынан, бэлэмнээбиттэринэн). ☉ Готовый, приготовленный для применения (другими, без затраты собственного труда, усилий)
    [Сүөдэр Хомуоһап] кэргэнин аһыытыгар сылдьан, бэлэм баайга кыһаммакка хааман баран, эһиилгитигэр эрэ дойдутугар тахсар. Амма Аччыгыйа
    [Коля:] Тоҕо ынаҕыҥ эмиийин сууйбакка ыыгын? Эйиэхэ сылаас уу бэлэм. Соттор бэриллибитэ. С. Ефремов. Кини бэлэм автомобилы сатаан ыытарынан киэн туттар. А. Федоров
  2. аат суолт. Тугу эмэ гынаары, тугунан эмэ туттаары гыммытыҥ бэйэтинэн баара (эн кыттыгаһа суох атыттар оҥорбуттара, бэлэмнээбиттэрэ). ☉ Что-л. готовое для применения
    Биһиги бэлэми күүтэн аппайан олорор дьону буолбакка, актыыбынай үлэһит дьону иитиэхтээхпит. Софр. Данилов
    [Бадин:] Табаарыс дьуһуурунай, батальону бойобуой бэлэмҥэ туруор. С. Ефремов
    Уолбут бэлэмигэр, хайа муҥун, дьэ сынньалаҥнык олоруохпут. И. Гоголев
    монг. бэлэн
    ♦ Бэлэм айах (бэлэс) — кэпсэтиигэ, мөккүөргэ булугас өйдөөх, түргэн тыллаах. ☉ За словом в карман не полезет, острый на язык
    Аһаҕас айах, бэлэм бэлэс (өс хоһ.). «Ким да манна бэлэмнээн турбатаҕа», — диэн Аня, бэлэм айах, тылыгырыы түстэ. А. Сыромятникова
    «Ол тоҕо?» — диир бэлэм айах балтым. Далан
    Кини [Иван Данилович] бары кыһалҕабытын ыйыталаһан билбитэ, үксүн Ира, бэлэм бэлэс, этэн испитэ. П. Аввакумов. Бэлэмҥэ мээтиргиир — тугу да гыммакка бэлэминэн туһанар. ☉ Горазд только на чужое, на готовое
    Үйэтигэр үлэни билбэккэ Бэлэмҥэ мээтиргиир бэдик, Симэлийэр ээ, дьолун булбакка, Сиик үрүмэччитин курдук. И. Эртюков
    Судаарыстыба бэлэмигэр мээтиргээн бэйэмсэх буолбутун, тэрилтэ массыынатын бэйэтин массыынатын курдук талбытынан сүүрдэрин билиниэн баҕарбат. «Кыым». Бэлэмҥэ эрэ бэрт — тугу эмэ оҥоруон сүрэҕэлдьиир, оттон ол оҥоһуллан, киһи туһанар буоллаҕына, бастаан кини туһана сатыыр. ☉ Стремится пользоваться готовым, хотя самому было лень поработать
    Ити кэннэ бэлэмҥэ эрэ бэрт буолуо. А. Софронов. Сири оҥорор диэни билбэттэр, бэлэмҥэ эрэ бэрт дууһалар... А. Федоров. Бэлэм сыарҕаҕа олорус кэпс. — кимниин эмэ сөбүлэһэн алын сыҥаах буол. ☉ Поддакивать, соглашаться с кем-л., подпевать кому-л.
    Федор Афанасьевич араас бардамнааһынын, тойомсуйуутун холобурдаан үрдүгэр уот оттубуттар. Харитон Гоголев, куолутунан, бэлэм сыарҕаҕа олорсубут. Н. Босиков
тойо, тойон

тойо, тойон (Якутский → Английский)

n. boss, lord, master; тойот n. lords, masters; тойомсуй= v. to act bossy

тойомсут

тойомсут (Якутский → Якутский)

тойомсуй диэнтэн дьаһ. туһ. Мээнэ тойомсутума
□ Оннооҕор бэйэтин төрөппүт оҕотун тойомсутан кэбистэ. ПЭК СЯЯ

мөҥүрээмэхтээ

мөҥүрээмэхтээ (Якутский → Якутский)

мөҥүрээ диэн тэн төхт
көрүҥ. Оҕус соҕотох туу тойомсуйан мөҥүрээмэхтээн баран, туруулаһар хамныыр-харамайы көрбөккө, салҕан, пиэрмэ тиэргэнигэр мустубут ынахтарга дьаадьыйар. Далан

тойорҕоо

тойорҕоо (Якутский → Якутский)

туохт., сөбүлээб. Талбыккынан дьаһай, тойомсуй. ☉ Выказывать, демонстрировать свою власть. Кини тойоргуурун сөбүлүүр
□ Ол кэмҥэ янычар биистэрэ Тойорҕоон олоортор. С. Данилов
Уус тыллаах араатар, Олус даҕаны тойоргуур, Уордаах хаана кытаатар. В. Чиряев

тоотоҥноо

тоотоҥноо (Якутский → Якутский)

тоотой диэнтэн б
тэҥ. көстүү. [Туллай] Хаамар-хаампат, Барар-барбат, Тоотоҥноон. П. Тобуруокап
[Сылгы чыычааҕын оҕото] мин Кириискэм саҥа хааман тоотоҥнуурун санатта. В. Иванов
Итиннэ баҕас эн …… тойомсуйан тоотоҥнообуккар буруйдаах инигин. С. Окоёмов