Якутские буквы:

Якутский → Якутский

тоҕонохтон

  1. тоҕонохтоо 2 диэнтэн бэй. туһ. Тыымпылыырап үс мастаах үүт бүтэй күрүөтүгэр тоҕонохтонон турар. Е. Неймохов
    [Витя] оронугар хаста да эргичийбэхтээн ылла уонна сыттыгар тоҕонохтонон кэбистэ. Н. Заболоцкай
    Серпилин остуолга кэлэн олордо, тоҕонохтонон баран, сирэйин ньухханна. К. Симонов (тылб.)
  2. Тугу эмэ токуччу туттубут илиигэр тут, тоҕоноххор иилин. Держать, нести что-л. на согнутой руке
    Кыргыттар ыаҕайаларын тоҕонохтонон тахсан тыаҕа отоннообуттар. Саха ост. I
    Туос ыаҕаһы тоҕонохтонон, Эркээни эмээхсин киирэр. И. Гоголев
    Сиэнньэ ыаҕайатын тоҕонохтонон абаҕатыгар тиийэр. В. Миронов

тоҕонох

  1. аат.
  2. Киһи окумалын уонна харытын уҥуохтара холбоһор сүһүөҕэ. Локоть
    Тогойкин быаны тоҕоноҕор эриммэхтээн, тиэрбэстии тутта. Амма Аччыгыйа
    Маастар Басов өй булан Тоҕоноххо аспыта. А. Абаҕыыныскай
    Тоҕоноҕу мыылалаах итии уунан дэлби аалан суунуллар. ДьБ
    2
    тоҕой I 1 диэн курдук. Тоҕонох аллараа өттүнэн быһыт тутуллубутун ордук биһирээн туран суруйбутум. Амма Аччыгыйа
    Үрэҕи бэтэрээ кытыытынан кыйа, тайах аһылыктаах тоҕонохтору чуҥнуохтара. Н. Борисов
    Биһиги ол уулуссалар тоҕонохторугар билсибиппит. Н. Босиков
  3. Уста кээмэйэ: икки сүөм. Мера длины: две пяди
    Сорох уста кээмэйдэрин икки ардыларыгар баар сыһыаннар: «былас» — түөрт тоҕонох, «тоҕонох» — икки сүөм, «сүөм» — түөрт тутум, «тутум» — түөрт илии. ПАИ СМС
  4. даҕ. суолт. Тумустаан киирбит, туора. Имеющий изгиб, с изгибом
    Барбахтаат, оҕонньор тоҕонох уулуссаҕа халыйда. Р. Баҕатаайыскай
    Уолаттар бочооттоһор тоҕонох көрүдүөрдээхтэр. Н. Габышев
    ср. каракалп. шыҕанак, хак. сыҕанах, бур. тохоног ‘локоть’

Якутский → Русский

тоҕонох

локоть; локти || локтевой; тоҕонох уҥуоҕа локтевая кость.

тоҕонохтон=

держать что-л. на согнутой руке; биэдэрэни тоҕонохтон = держать на согнутой руке ведро.


Еще переводы:

бэһиэйэх

бэһиэйэх (Якутский → Якутский)

аат. Симиирдээх кымыһы булкуйар уһун уктаах ытык көрүҥэ. Мутовка для размешивания кумыса
Хатылы баайа улуу баай буолан, тотон-туолан, баайа батымына ыһыах ыһан, арбах бастаах атыыр ойууну кыырдаран, маҥан бэһиэйэҕи төбөтүн оройунан талбаатыыр күнэ буолбут. СССБТ
Муома, Өлөөн дьонноро, Тоҕонохтон тутуһуҥ, Халыма, Булуҥ ыччата Бэһиэйэхтии биэтилэлээн, Эһиэкэйдии сиэтиллиҥ. С. Зверев

о

о (Русский → Якутский)

I (об, обо) предлог 1. с вин. п. (при обозначении соприкосновения, столкновения) =га,, =гар, =тан; опереться о край стола остуол кытыытыгар өйөн; споткнуться о каменв таастан иҥнэн бүдүрүй; 2. с вин. п. (рядом, вплотную): бок 6 бок тоҕонох тоҕонохтон өйөнсөн, кэккэлэһэ; 3. с предл. п. (при обозначении предмета, на который направлены мысль, речь, чувство) туһунан, туһугар; весть о победе кыайыы туһунан сурах; заботиться о детях оҕолор тустарыгар кыһан; 4. с предл. п. (при обозначении однородных частей) =лаах; стол о трёх ножках үс атахтаах остуол.

үҥүөхтээ

үҥүөхтээ (Якутский → Якутский)

туохт. Олус бытааннык, тохтоон хаалыах курдук гына-гына, дьүккүҥнээн хаамп (олус кырдьыбыт эбэтэр улаханнык ыалдьыбыт киһи туһунан этэргэ). Шагать, подавшись вперёд, очень медленно, с трудом, еле передвигая ноги (о старом или больном человеке)
Мавра эмээхсин ыаҕайатын тоҕонохтоммутунан хотонун диэки үҥүөхтээн истэ. М. Доҕордуурап
Сиидэр оҕонньордоох тэлгэһэлэригэр үҥүөхтээн кэлбитэ. И. Никифоров
Сиэнигэр уонна күтүөтүгэр өйөтөн үҥүөхтээн иһэн Хаппытыан нэһиилэ ыган саҥарда. ЭКС ТБТ
Тура сатаан дьүккүҥнээ. Пытаться встать
Алаа Моҕус халты тэбинэн, хампы түһэн кээһэр. Дьэ ол түһэ сытан, илиитинэн тайанан тураары үҥүөхтүүр — тоҕоноҕо хам сыстан хаалар. Саха фольк. Тайах үҥүөхтээн көрөн баран, кыайан турбатах. Далан
Сонун бүрүнэн утуйа сыппыт Михаил өгдөҥнөөн, …… үҥүөхтээн туран кэллэ. Ойуку

амай

амай (Якутский → Якутский)

туохт. Айаххын киэҥник атан (үөрэн акаарытык мичээрдээ). Добродушно, глупо улыбаться, широко раскрывая рот
[Семен] быһа үөрэн амайбыт, ньаспаччы көрбүт, сүөгэй ыаҕайатын көп түгэҕинэн отону тоҕонохтоммут. Р. Кулаковскай
[Сиэним кыыс] албыннаһан, күлэн амайар. И. Федосеев
Ленька миигин бөлтөҕөр сиэрэй хараҕынан үүттээн эрэрдии көрөр уонна үүнэ-тэһиинэ суох күлэн амайар. ПН ДЫ

күүттэр

күүттэр (Якутский → Якутский)

күүт диэнтэн дьаһ
туһ. Өр күүттэрбэтэҕэ, ийэтэ, ыаҕайа тоҕонохтонон баран, ытыы-ытыы, тугу эрэ ботугуруу-ботугуруу, суол устун кэлэн сайылыгын диэки ааспыта. Суорун Омоллоон
«Хата, күүттэрбэтигит. Мин субу аҕай кэллим ээ», — дии тоһуйда Уйбаан уонна убайыгар оҕунуох иҥмит чэрдээх илиитин уунна. Н. Лугинов
Кэлиэх буолан күүттэрбитин Яков чахчы өйдүүр. Н. Заболоцкай

ньаспаччы

ньаспаччы (Якутский → Якутский)

ньаспаччы көр — испит, уулаах-хаардаах хараххынан көр. Смотреть затёкшими, увлажнившимися глазами
Эмээхсин, дьүлэй буолан, тугу эмэ истээйэбин диэн, дьон иннигэр тиийэн сэллэкис гына олоро түстэ уонна хантайан ньаспаччы көрөн олорон иһиллэстэ. Болот Боотур
[Сэмэн] быһа үөрэн амайбыт, ньаспаччы көрбүт, сүөгэй ыаҕайатын көп түгэҕинэн отону тоҕонохтоммут. Р. Кулаковскай

сүбэ-соргу

сүбэ-соргу (Якутский → Якутский)

аат.
1.
сүбэ-ама диэн курдук. Тоҕонохтон тутуһар Доҕор киһи булбакка, Сүбэ-соргу көрдөһөн Сүгүрүйэ турарбын Сүөргүлээхтии көрүмэ. С. Данилов
Кини тыаҕа куотар туһунан дьон сүбэтин-соргутун ылыммакка дьиэтигэр оттуу хаалбыта. Н. Заболоцкай
Эн аны туора киһини кими да эрэнимэ. Кинилэртэн үүттээх-ааннаах сүбэни-соргуну эрэйимэ. В. Титов
2. Тугу эмэ оҥорор, туохтан эмэ быыһанар ньыма. Способ, метод совершения чего-л., избавления от чего-л.
Мантан быыһаныахха айылаах Туох сүбэ-соргу баар буолаарай? Өксөкүлээх Өлөксөй
Тыа сиригэр бу быһыыны-майгыны [сүүйсүүлээх оонньууну] тохтотор сүбэни-соргуну үчүгэй, эйэлээх олох туһунан кичэйэн үчүгэйдик кэпсээн тарҕатыахха сөп. Эрилик Эристиин
3. Туохха эмэ биир санааланыы, эйэ дэмнээх буолуу. Единодушие, мир, лад
Сүүс ыал мустан, мунньахтаан, Сүрүн дьүүлү буллулар, Сүбэ-соргу холбооттоон, «Түмсүү» холкуос буоллулар. Эллэй
Хас эмэ өттүттэн көмөлүүр, сүбэ-соргу холбоһор эрэ буоллаҕына, итинник улахан үлэҕэ сорунар наада. А. Сыромятникова
Ол киэһэ мунньах буолта, Онно баара: сүбэ-соргу, Истиҥ санааны кэпсэтии, Арыт ыга кыыһырсыы. А. Бэрияк

туһаай

туһаай (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тугу эмэ кимиэхэ, туохха эмэ салай, туһулаа, тирээ. Направлять, наставлять что-л. на кого-что-л.
Саатын Бүөтүр диэки туһаайбытынан суол ааныгар туран кэбистэ. Эрилик Эристиин
[Бурхалей] тыытын баһын көстөр арыы диэки туһаайан кэбистэ. «ХС»
2. Кимиэхэ эмэ тугу эмэ туһулаан эт. Адресовать что-л. кому-л., обращаться к кому-л. «Эн оҕоҕун кулубаҥ нэһилиэккэ суруксутунан анаата», — диэн улуус суруксута кинээскэ туһаайан эттэ. М. Доҕордуурап
[П.А. Ойуунускай] «Ийэм Дьэбдьэкиэй уҥуоҕар» хоһоонугар алаас кырдалыгар көмүллэ сытар ийэтигэр туһаайан истиҥ санааларын этэр. СЛ-8
3. Субу тиийэн кэл, уолдьас (кэм туһунан). Наступать (о времени чего-л.)
Мин диэтэх ат сылгы …… Күүскэ соҕус тэбинэн Көтөр күнүм туһаайда. Ньургун Боотур
[Баһылай:] Арахсар күнүм туһаайан кэллэ быһыылаах. А. Софронов
Тоҕонохтон тутуһан Тойук-хоһоон таһаарар Дьоллоох чааспыт туһаайда. Күннүк Уурастыырап
ср. др.-тюрк. туш ‘направление’, ног. туска ‘целиться, прицеливаться, нацеливаться’

локтевой

локтевой (Русский → Якутский)

прил. тоҕонох; локтевая кость анат. тоҕонох уҥуоҕа.

кыллаах

кыллаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Сылгы кылынан оҥоһуллубут, тигиллибит, ойууламмыт. Сделанный из конского волоса, украшенный конским волосом
[Хатыҥ:] Үс дүгдэ туоспуттан Кыллаах иһит оҥордулар, Араҕастай арыыларын Таптайбытынан бардылар. Саха нар. ыр. I
Кыллаах кыра ыаҕайаны тоҕонохтоммут, …… ис киирбэх сэбэрэлээх эмээхсин тыа саҕатыттан аа-дьуо налыҥнаан таҕыста. С. Федотов
Кыллаах кырыыппаҕа оонньооһун биэс суол араастаах буолар. ЧАИ СБМИ
Кыллаах дүҥүр — ойуун кыырарыгар туттар дүҥүрүн биир көрүҥэ: дүҥүр ис өттүнэн үстэн биэскэ тиийэ кыл тардыылаах буолар, ону ойуун кутурар кэмигэр олбоҕор олорон эрэ кылыкына эбэтэр кылыбыр диэн чараас кыра ылтаһынынан таарыйан, кылыкынас тыаһы таһаарар. Один из видов шаманского бубна: на его внутренней стороне имеется от трех до пяти натянутых струн из конского волоса
Шаман во время камлания, сидя, прикасается к струнам маленькой жестяной лопаточкой и извлекает нежные звуки. Ойуун кыллаах дүҥүрүн кылыкынатта