1) разбрасывать, раскидывать; рассеивать; разбрызгивать (усиленно, во все стороны); 2) перен. транжирить, тратить; үбү ыскайдаа= транжирить деньги.

расточать; растрачивать, транжирить; много тратить, излишествовать; бэркэ барҕамнаама не трать много.

1) транжирить, проматывать; элбэх үбү аймаата-саймаата он промотал много денег; 2) пугать, вспугивать (скот, птиц, зверей); 3) приводить в беспорядок, смешивать, перепутывать.

1) марать, пачкать; кумааҕыны марайдаа = марать бумагу; таҥаскын марайдаама не пачкай одежду; 2) разг. нерасчётливо тратить, транжирить; харчыны мээнэ марайдаама деньги зря не трать.

1) будоражить, взбудораживать, тревожить; пугать; дьону таах аймаата он зря взбудоражил людей; куһу аймаама = не пугай уток (диких); ср. уймаа = 2; 2) тратить, транжирить; үбү аймыыр он транжирит деньги; 3) мешать, перемешивать, переливать (кумыс, молоко и т. п.); кымыһы аймаама не перемешивай и не переливай кумыс (от. е. дай ему отстояться).

мэй гын — соҕотоҕун бас билэн сиэ-аһаа, ыскайдаа. ☉ Безрассудно тратить, проматывать, транжирить
[С емё новка] дьыала тэриллэр. Барыта дакаас танар. Өссө сопхуос сүүрбэ табатын Мэй гыммыта арыллар. С. Дадаскинов
Бу сидьиҥнэри көр! Хантан эрэ холкуос сылгытын уоран аҕалан мэй гына олорор эбиттэр дии. Мичил улаханнык абаккара санаата. Г. Колесов
Сэриигэ барбыт оҕолорбут барахсаттар муспут-тарыйбыт баайдарын мэй гынан эрэриҥ дуу, эн? Айталын

туохт., кэпс.
1. Талбыккынан дьаһай, ыскайдаа (үбү, малы-салы о. д. а.). ☉ Нерасчетливо тратить, транжирить, разбазаривать (деньги); самовольно распоряжаться (деньгами, материалами и т. д.)
Аҕалбыт табаарын талбытынан бачаачайдаан дьоҥҥо түҥэтэн барбыт. Болот Боотур
Ити маҕаһыын баайын барытын бэйэтэ бас билэр, соҕотоҕун бачаачайдыыр. «Кыым»
2. көсп. Ыксалынан, куһаҕан буочаргынан тугу эмэ суруй. ☉ Писать торопливо неразборчивым почерком
Билигин олорон бачаачайдаан көрүөм, илдьэн биэриэм, сөп дуо? Н. Габышев

I
туохт. Өр буол, ыраат (бириэмэ туһунан). ☉ Прошло много времени; давным-давно прошло
Ол эмээхсин [Мария Осипова] иллэрээ күһүн өлөн турар. Кырдьан өлбүтэ. Сааһа быданнаабыт киһи этэ! Амма Аччыгыйа
«Халыма бултаах да дойду эбит,— кэпсэтиини Пуд Ильич саҕалыыр. — Оттон манна булт мэлийбитэ быданнаата». Далан
Арба, Винокуров Павел Софронович диэн аатырбыт ыанньыксыт баар этэ дии. Кини аата өрөспүүбүлүкэҕэ биллибитэ быданнаата эбээт. С. Федотов
II
туохт., түөлбэ. Ыскайдаа, түҥэт. ☉ Разбрасывать, тратить, транжирить
[Ньукулай оҕонньор — Мэхээлэ оҕонньорго:] Суох, чэ, эн саараныма, оҕонньор. Эн аайы быданныах табаар суох. Күндэ

туохт.
1. Чэпчэки буолан ыһылын-тоҕулун (хол., түү, от). ☉ Разметаться, разлететься (о пухе, сене)
Уолчаан куһун түүтэ үргэҥнээн олорор. И. Федосеев
Ыксалынан тиэллибит от үргэҥнээн, суолу быһа ыһыллан кэллэ. «ХС»
2. Тугу эмэ мээнэ ыскайдаа, ыһантоҕон кэбис. ☉ Тратить что-л. бездумно, мотать, транжирить
[Болтоһо:] Үлэлээбэккэ эрэ үлүскэн Үпкэ үктэммит быһыынан, Үөһэ-аллара туттан Үргэҥнээн барбытым. А. Софронов
Манчаары Батыйа күөрэтэн баайдары уолутан Булбутун барытын: Кылааннаах түүлээҕи, өрүөллээх харчыны Бар дьоҥҥо түҥэтэн, үргэҥниир дэһэллэр. Амма Аччыгыйа
«Уобаластааҕы сэбиэт» хата бэйэтэ хааһына үбүгэр бүтүннүүтүгэр сарбаҥныыр, ол-бу үбү көҥүл үргэҥниир. «ХС»
ср. тюрк. үркэн ‘искра’

туохт.
1. Тугу эмэ кир гэ бис, хараарт, ньаҕайдаа. ☉ Запачкать, замарать что-л. Буспут сугун киһини аралдьытар, ардыгар, таҥаһы марайдыыр. И. Данилов
2. Суруллубуту хат-хат сотон үрдүнэн көннөрөн марайы оҥор; ыраас кумааҕыга солуута суоҕу суруй, уруһуйдаа. ☉ И с че ркать (напр., текст), черкать, пачкать, м а р а т ь ( бумагу). «Сулбуччу, кудуччу суруллубут хоһоон аанньа буолбат. Кумааҕыны иитэ-саҕата көстүбэт гына марайдаатаххына э р э , ыраас хоһоон тахсар», — диэн суруйар Эллэй. Софр. Данилов
Айдар боростуой лиис ылан марайдыы олордо. Н. Лугинов
[ Н. Г а б ышев:] Суруйа сатыыбын, көннөрөбүн — страница аҥаарын марайдаатым да, иэйиим көтөн хаалар, паасталаах уруучукам тугу эмэ дьоһуннааҕы аттаран суруйбат. «ХС»
3. көсп., кэпс. Тугу эмэ буоларга-буолбакка, солуута суохха хоромньулаа, бараа (хол., үп-ас, харчы туһунан). ☉ Транжирить, тратить впустую, проматывать (средства, деньги)
Харчыны мээнэ марайдаама.  [Даарыйа эмээхсин оҕонньоругар:] Эн табаары таах марайдаама. Ити оҕонньор аайы биэрэн истэххинэ, көдьүүскүн көрүллүө. Күндэ
♦ Илиигин марайдаама — көр илии
1.
Ар-дьаалы, ол кинини баҕас илиилэспэккэ да киһи кэһэтээ ини, кини аайы илиини марайдыы барбатым: биэс-алта сылга хаайыыга киирэн сытыахпын баҕарбаппын. Р. Кулаковскай
Мин кинини ыытан кэбистим. Илиибин марайдыы барбатым. «ХС». Тэҥн. бачайдаа