дьүһ. туохт. Аһара уһун, синньигэс буол, оннук буолан көһүн (хол., илии, атах). ☉ Быть, казаться чрезмерно длинными и тонкими, худыми (о конечностях)
«Ити илии, дыраадыйа сытыйан, тугу булбутун барытын уларыһа угар, хардарыта хаалыыр эбит дии», - куртах хомолтотун этэр. И. Бочкарев. Мин уһун дыраадыйбыт атахтаах көтөрдөрү [туруйалары] тулуурдаахтык, күнтэн күн аайы үөрэппитим. ДВЛ МК
Аҥыр нэһиилэ көтөн, атахтара ыраах дыраадыйа соһулуннулар. «ХС»

даҕ. Тулуурдаахтык мөккүһэр, утарылаһар, өһөс, иннин биэрэ охсубат. ☉ Упрямый, неуступчивый, настойчивый
Билбэтин билээри дьулуйар. Дьэ дьирээ киһи. А. Сыромятникова
Механизированнай звенолар ити дьирээ куоталаһыыларын сиэрэ-сигилитэ тугунан мээрэйдэнэрий? Туох ханнык иннинэ туонанан отунан буолара чуолкай. «ХС»
Сыыры өрө дабайар Уулуссабын таптааммын, Охтоот, син биир өрө дайар, Өһөс, дьирээ хааннанным. «ХС»

сыһ. Дьулуурдаахтык, тулуурдаахтык, санаабыты хайаан да ситиһэр курдук. ☉ Настойчиво, упорно, напряженно (действовать, трудиться и т. д. - с тем, чтобы воплотить задуманное в жизнь)
Бары өрө дьүккүөрдээхтик, күүһү-күдэҕи харыстаммакка үлэлииргэ, онон өһөгөйдөөх өстөөҕү үлтүрүтүүнү чугаһатарга бигэ санааны ылыннылар. И. Никифоров
Арҕахтаах эһэ бааһырдаҕына сырҕана сэтэриирин курдук, фашистскай Германия байыаннай командованиета Берлин куорат иһин дьүккүөрдээхтик кыргыһарга быһаарыммыта. ИИФ УоУоО

көннөр диэнтэн хай
аата. Остуол үрдүгэр көннөрүүлэрдээх, кириэстии сотуллубут суруктаах кумааҕылар бэрээдэгэ суох ыһылла сыталлар. М. Доҕордуурап
Дьүүллэһии кэмигэр бырайыакка түөрт сүүс тыһыынча кэриҥэ эбии, көннөрүү, этии киирбитэ. ФММ ДьКС
Кини каадырдары иитиигэ, бүдүрүйбүтү көннөрүүгэ кыһамньылаахтык уонна тулуурдаахтык сыһыаннаһар. ПДН ККС

сыһ. Үөрэ-көтө, эйэҕэстик. ☉ Приветливо, радушно
Билэр уонна хаста да туһаммыт атыыһытын тойон элэккэйдик көрүстэ, эппит наадатын болҕомтолоохтук тулуурдаахтык иһиттэ. Болот Боотур
Кулуһуннаах алаас иһэ им-дьим. Байым сибэккилээх дьэрэкээн ньуура сымнаҕастык, элэккэйдик мичээрдиир. Л. Попов
Ол иһин ыарахан үлэҕэ сылдьар эдэр дьоҥҥо элгээйилэр инникитин адьас элэккэйдик сыһыаннаһалларыгар эрэнэбин. «Кыым»

туохт. Тулуурдаахтык мөккүс, утарылас; саҕалаабыт дьыалаҕын тиһэҕэр тириэрдэргэ дьулус. ☉ Упрямиться, противиться, сопротивляться; стремиться довести начатое дело до конца
«Чэ, бэйи, дьирээлэһэ түһэр баҕайым ини, күн да уһун», - диэн бөҕөргөтүнэ санаата түмүгэр [оҕонньор бэрэссэдээтэли кытта мөккүһэргэ сананан]. Н. Заболоцкай
Өстөөх, маҥнай эрэ дьирээлэһэн иһэн, туһа тахсыа суоҕун билбиттии, атахха биллэрбитэ. Тулхадыйбат д. Мин кинилэри үтүктэн, эмиэ олорор-турар диэни билбэккэ, уһун күн сэниэм эстиэр диэри өсөһөн туран дьирээлэһэбин. «ХС»

аат. Тугу эмэ ситиһэргэ туох баар күүһү-уоҕу ууран тулуурдаахтык дьулуһуу. ☉ Проявление особой настойчивости, упорное стремление к достижению цели
Суол киһитэ дьүккүөрдээх (өс хоһ.). [Тимошин] тус бэйэтин дьулуурунан, ахсаабат дьүккүөрүнэн үүмүт-сайдыбыт киһи. Софр. Данилов
Кини бу массыынаны бэйэтин саталынан, дьүккүөрүнэн уонна үтүө кыһамньытынан хат тириэрбит. Н. Заболоцкай. Дьохсоҕон Ньукулай диэн маннааҕы алаастар, үрэхтэр ньуурдарын токур хотуурунан мээрэйдээн, хара дьүккүөрүнэн ыал аатын ылан олорбут дьадаҥы киһи баара. И. Оконешников. Тэҥн. дьаныар

прил
тулуурдаах

прил
тулуурдаах

1. аат. Көлөнү көлүйэн үлэлэтии. ☉ Запряжка рабочего скота
   Көлүүргэ күүһэ тахсыбыт ат кыайан сүүрбэт. — Күлүмэх көлүүртэн көлө буорту буолар. ПЭК СЯЯ
   Кини көлүүргэ сылдьар нэс ата французскай үһү. Л. Толстой (тылб.)
2. даҕ. суолт. Көлүллэр, көлүйэн үлэлэтэргэ туттуллар. ☉ Упряжной
   Көлүүр атын Уохтаах, сытыы Көлөһүнүн сытынан Аҥкыйар Киэҥ хочолоох улуу Лена. И. Гоголев
   Көлүүр оҕуһа барахсаны сынньаппыт, аһаппыт буолуохтаахтар эбээт. Н. Заболоцкай
   Көлүүр ыттара барахсаттар …… тыал утары хайыһан тулуурдаахтык кирийэн сыталлар. «ХС»
   Көлүүр таба турарын көрбүтэ. Ю. Чернов (тылб.)
   ◊ Көлүүр сэбэ — көлүйэргэ туттуллар араас тэрил. ☉ Упряжь
   Кини көлүүр сэбин оҥорор, сайынын оттоһор. Д. Таас
   Көлүүр сэптэрэ бары ураты уустукураннык абырахтаммыттар. Г. Николаева (тылб.)