туттар I диэнтэн хай
аата. Үөрүү-көтүү ортотугар өйдөбүнньүк бэлэхтэри туттарыы саҕаланна. У. Нуолур
Холкуос туттарыы да, атыылааһын да бэрээдэгинэн, судаарыстыбаҕа биэрэр этэ хайаан да эмис буолуохтаах. ВБТК
Оту судаарыстыбаҕа туттарыы от хаачыстыбатыттан эмиэ тутулуктаах. КПЫ

I
1.
тут I диэнтэн дьаһ. туһ. Куһа туттарыахча туттарбатаҕа, туой сиирэ-халты харбатан испитэ. Суорун Омоллоон
Практикам бүттэҕинэ, отчуотум оннугар маны туттаран кэбиһиэм. Софр. Данилов
[Ийэм] илиигин тэһэ анньыаҥ диэн иннэни туттарбат этэ. М. Доҕордуурап
Даарыйа саһархай өҥнөөх дьоҕус соҕус чымадааны кыыска илиитигэр туттаран кэбистэ. «ХС»
2. Тугу эмэ хамсаабат гына тугунан эмэ боҕус, иҥиннэр, хам саай. ☉ Укреплять, закреплять что-л. чем-л.. Дьиэ эркинин маһын хамсаабатын диэн сыыбынан туттараллар
□ Аан маҥнай алачуо киниэхэ супту хаамтаран кэлэн, атын көнтөһүн туомтуу тардан, туттаран кэбиһэрэ. Н. Лугинов
3. кэпс. Тугу эмэ биэр (хол., наҕарааданы). ☉ Вручать (напр., награду). Бүгүн киниэхэ кыраамата туттардылар
♦ Көрдөрөн туран мэлдьэхтээх, туттаран туран балыырдаах көр көрдөр
Туттаран туран балыырдаах, Көрдөрөн туран мэлдьэхтээх Билбэт, Мэлдьэх Микиитэ — Биллэр, халлаан киһитэ. С. Данилов. Кутун туттарда — кими, тугу эмэ олус сөбүлээтэ, иһигэр киллэрдэ. ☉ букв. не чаять души в ком-л. [Эһэ оҕотугар] ордук Тыгырыана наһаа кутун туттарар, адьас төрөппүт оҕотун курдук көрөр-харайар. Болот Боотур. Күн быатын туттар көр күн. Былыр сут саҕана балыктаах күөл күн быатын туттарара. Мүччү туттар (ыһыгыннар) көр мүччү. Хотуурун мээнэ киһиэхэ туттарбат, нэһиилэ мүччү туттардаҕым үһү. Били оҕо мүччү туттаран куотан хаалбыт
□ Мунньахтан мүччү туттаран куотан кэллим. «ХС». Сыыһа туттар көр сыыһа. Тылынан сүүйэн элбэх үппүтүн сыыһа туттарда
□ — Ээ, ол дьуһуурустубаттан куотар албаһа, сыыһа туттарар — кини идэтэ. С. Никифоров
◊ Баттах туттарар — баттаҕы хомуйан баран туттаран кэбиһэргэ аналлаах оҥоһук (хол., сокуолка). ☉ Приспособление для зажима чего-л., заколка
Кыпкылбаҕар муос баттах туттарара мапмаҥан кылгас сиэхтээх былааччыйатын кытта олус ханыылаһар. «Кыым». Сыыһа туттар — кимиэхэ, туохха эмэ таба туттарыма, куот. ☉ Вырваться на волю откуда-л., не дав возможности схватить себя. Ааҥҥа турар киһи тохтотоору гыммытын сыыһа туттаран куоттум
□ [Тиэтэйбит] туох да сэбэ-сэбиргэлэ суох, таҥаһа-саба суох сыыһа туттаран таҕыста да, наахаралар диэки сүүрэн тэбэ турда. Эрилик Эристиин. Таҥас туттарар — таҥаһы ыйаан баран, түспэтин диэн быаҕа ыга туттарар кыра оҥоһук. ☉ Прищепка. Таҥас туттарар атыыластым. Эксээмэн (сочуот) туттар — билиигэ-көрүүгэ тургутан көрүүнү аас. ☉ Сдавать экзамен, зачёт. Бүгүн сочуотун туттаран үөрэ сылдьар
II
тут II диэнтэн дьаһ
туһ. Бу Дуугун кырдьаҕас күөгэйэр күнүгэр туттарбыт сайылык ампаара. М. Доҕордуурап
«Түксү, аны кэлэн ампаары көтүрэн туттараары гынаҕын дуо?» — диэн Бөлчүөк кыыһыран күүстээхтик саҥарталаата. КДМ ОККО. Өйдөөх киһи кыаҕырдаҕына дьиэ туттар, акаары киһи байдаҕына дьахтарын уларытар диэн өйдөбүл баар

I 1) побуд. от тут = I; оҕону туттара түс = дать подержать, понянчить ребёнка; бу ат оҕоҕо туттарбат эта лошадь не даётся детям; сыыһа туттар = не даться в руки, увернуться; 2) укреплять, закреплять чём-л.; тоһоҕонон туттар = закрепить что-л. гвоздём; 3) вручать, давать что-л. на хранение; харчытын миэхэ туттарда он отдал мне на хранение свой деньги # хам туттар = заболеть воспалением лёгких.
II побуд. от тут= II; дьиэни туттардым мне построили дом. ,