аат.
1. Баран иһэр хайысха, туох эмэ хайысхата. ☉ Линия, курс, направление
«Ил-18» сөмөлүөт Дьокуускайтан соҕуруулуу-арҕаа туһаайыынан көтөн күпсүйэн иһэр. Н. Якутскай
Туһаайыыны олохтоох предметтэр көмөлөрүнэн эмиэ булуохха сөп. МНА ФГ. Саха олохтоох айанньыттара, булчуттара сир быһыытын бэркэ сылыктыыллара, туһаайыыны сүтэрбэт этилэр. ААА КК
2. Ханнык эмэ хайысхаҕа туһуламмыт бойобуой дьайыы, сэрии фроннааҕы учаастага. ☉ Участок фронта, от которого в какую-л. сторону направлены боевые действия, направление
Саамай суостаах кыргыһыылары Орловскай-Курскай туһаайыыга көрсүбүтүм. И. Сосин
3. тыл үөр. Туохтуур хайааһына хайааччыттан атын предмеккэ эбэтэр киниэхэ бэйэтигэр туһуланыытын араастарын көрдөрөр формата. ☉ Залоговая форма глагола
Саха тылыгар туохтуур араас киэп, туһаайыы пуормалардаах. КИИ ИКТТҮө
Атын туһаайыыларга туохтуур ситимнэһиитэ атыннаах. ЧМА СТСАКҮө
◊ Атынтан туһаайыы көр атын I
Атынтан туһаайыы биир ахсаан үһүс сирэйигэр турар халыыба үксүгэр сирэйдэммэтэх этии кэпсиирэтэ буолар. ФГГ СТ. Бэйэни туһаайыы тыл үөр. — хайааһын хайааччыга бэйэтигэр туһуланарын эбэтэр бэйэтин туһатыгар оҥоһулларын көрдөрөр туһаайыы. ☉ Возвратный залог глагола
Тиэкистэн бэйэни туһаайыыны булуҥ. Дьаһайар туһаайыы көр дьаһай. Дьаһайар туһаайыы сыһыарыылара биир олоххо хос-хос эбиллиэхтэрин сөп. ФГГ СТ. Төрүт туһаайыы тыл үөр. — төрүт олох бэлиэтиир ис хоһооно, хайааччы тус хайааһынын бэлиэтиир туохтуур туһаайыыта. ☉ Основной залог глагола
Төрүт туһаайыы атын туһаайыыларга төрүт буолар. ФГГ СТ. Туһаайыыны булуу геогр. — турар сиртэн саҕах өрүттэрин сатаан быһаарыы. ☉ Ориентирование. Туһаайыыны булуу күнүнэн, сулустарынан, куомпаһынан уонна олохтоох бэлиэлэринэн сирдэтиллэр
□ Туһаайыыны булуу дьону араас күчүмэҕэйдэртэн быыһыыра. МНА ФГ. Холбуу туһаайыы тыл үөр. — субъект хайааһыны атын субъегы кытта кыттыһан эбэтэр хардарыта оҥорорун көрдөрөр туохтуур туһаайыыта. ☉ Совместно-взаимный залог глагола. Холбуу туһаайыылаах этиитэ суруйуҥ

туохт.
1. Тугу эмэ кимиэхэ, туохха эмэ салай, туһулаа, тирээ. ☉ Направлять, наставлять что-л. на кого-что-л.
Саатын Бүөтүр диэки туһаайбытынан суол ааныгар туран кэбистэ. Эрилик Эристиин
[Бурхалей] тыытын баһын көстөр арыы диэки туһаайан кэбистэ. «ХС»
2. Кимиэхэ эмэ тугу эмэ туһулаан эт. ☉ Адресовать что-л. кому-л., обращаться к кому-л. «Эн оҕоҕун кулубаҥ нэһилиэккэ суруксутунан анаата», — диэн улуус суруксута кинээскэ туһаайан эттэ. М. Доҕордуурап
[П.А. Ойуунускай] «Ийэм Дьэбдьэкиэй уҥуоҕар» хоһоонугар алаас кырдалыгар көмүллэ сытар ийэтигэр туһаайан истиҥ санааларын этэр. СЛ-8
3. Субу тиийэн кэл, уолдьас (кэм туһунан). ☉ Наступать (о времени чего-л.)
Мин диэтэх ат сылгы …… Күүскэ соҕус тэбинэн Көтөр күнүм туһаайда. Ньургун Боотур
[Баһылай:] Арахсар күнүм туһаайан кэллэ быһыылаах. А. Софронов
Тоҕонохтон тутуһан Тойук-хоһоон таһаарар Дьоллоох чааспыт туһаайда. Күннүк Уурастыырап
ср. др.-тюрк. туш ‘направление’, ног. туска ‘целиться, прицеливаться, нацеливаться’

1) направлять, наставлять что-л. на кого-что-л.; саатын эһэҕэ туһаайда он направил ружьё на медведя; 2) перен. адресовать что-л. кому-л.; бэйэтин этиитин ыччакка туһаайда он своё выступление посвятил молодёжи.

v. to direct, point at