сов. 1. (стать пустым) кураанах-тый; 2. (стать безлюдным) иччитэхсий.

ханчааһын тый — ийэтиттэн араарыллан, саас тиийэн ырбыт, дьүдьэйбит тый. ☉ Нежирный, сухой жеребёнок (к весне следующего года или ко второй весне)
Ханчааһын тый саҕа хара таастар Халлааҥҥа көтө сылдьар Халарыктаах дайдыларын дьайыҥнаста. Күннүк Уурастыырап
Сэтинньи ый уонуттан ахсынньы маҥнайгы күннэрин ааспакка ханчааһын тыйы хомуйан аһылыкка киллэриэххэ наада. ААИ ОБСЫҮ. Ханчааһын тый, тииһиир кытыт күһүн эрдэттэн эбии аһылыкка киирэллэр. СС. Утар. эскэл тый

м. кулун (до осени); убаһа (в первую зиму); тый (по второму году).

даҕ. Көлүүргэ ситэ үөрэнэ, сыһыйа илик, айаас соҕус. ☉ Недостаточно объезженный, норовистый
Ити өттүнэн [майгытынан] кини [Кирилэ], хата, миинэ сылдьар айаастыҥы тый соноҕоһун сигилитигэр дөбөҥнүк маарынныан сөп. Н. Заболоцкай

туохт. Аты дугалаан көлүй. ☉ Запрягать лошадь с дугой
Кыһын аттары дугалаан көлүйэллэр. Тыйдары дугалаан көлүйэн баран, таһаҕаһа суох, айанната үөрэтэр наадалаах. СИиТ

туруйалаа диэнтэн тиэт
көрүҥ. [Ууга түспүт тый] тураары умса туруйалаамахтаабыта уонна эмиэ сытынан кэбиспитэ. И. Федосеев
Мохоруусап кэннинэн чинэккэлээн иһэн, туохтан эрэ иҥнэн, туруйалаамахтаан ылла. «Чолбон»

даҕ. Этиргэн, толору эттээхсииннээх, модьу-таҕа көрүҥнээх. ☉ Тучный, толстый, жирный
Биирдэһинээҕэр намыһах эрээри, бэйэтин эскэлинэн эмиэ бөдөҥ дьон кэккэтигэр киирсэр оҕонньор. Эрилик Эристиин
Буулуур эскэл кытыты Муннун ааһа охсуллар [от үүммүт]. И. Эртюков
Эскэл биэбит кымыһа Эмтиэ-томтуо алыһын. Эллэй
◊ Эмньик эскэл хара тыа — былыргы кырдьаҕас хара тыа. ☉ Старый лес, дикий девственный тёмный лес. Эмньик эскэл хара тыа сүдү уобараһын Н. Неустроев «Балыксыт Былатыан» кэпсээнигэр айбыта. Эскэл (эмньик) тый — төрүөҕүттэн ийэтин эмэ сылдьар тый. ☉ Жеребёнок-сосунок в возрасте от одного года до двух лет
Эдьэн Иэйэхсит эдьиийбит Эскэл тый саҕа Эҕэрдэ хаанынан Эркиннии эргийдин. Өксөкүлээх Өлөксөй
Иллэрээ сыл эрдэ төрөөбүт эскэл тый этин, тоҥокко төрүөбүт туҥуй эмньик кулун этин араҥас туоска астаатылар. ПЭК ОНЛЯ I
Эһэ күүһүнэн эскэл тыйтан ордуо суохтаах. М. Чооруоһап

имеющий, содержащий что-л.; снабжённый чём-л.; бу туохтаах ипитий? что в этой посуде?; ити гэннэ туохтааххы-тый ? что ещё у вас есть?; туохтаах кэлбиттэрий? с чем они пришли?; что они принесли?

көр кылабачыт. [Куралай Кустук] уот оттунаары эскэл тый быарын саҕа хара чокуур тааһын хататынан охсон көй кыымнары кылапачыппыт. Д. Апросимов
Таһырдьа кыһыҥҥы күн хаарга көмүс кыырпаҕы оонньотон кылапачытар. П. Аввакумов

дьүһ. туохт. Мы ты гыр сирэйдээх буол. ☉ Иметь маленькое круглое лицо с пухленькими щёчками
Айыыда …… былаачыйатын тэллэҕиттэн тардыһа турар мытыйбыт сирэйдээх сиэнин Нарыйаны өрө көтөҕөн, уураан-сыллаан ылла. В. Протодьяконов
Быы каа мы тыйбыт сирэйчээннээх оҕо. С. Дадаскинов