Якутские буквы:

Якутский → Якутский

тырыбынай

туохт.
1. Кынаккынан тохтоло суох сапсынан илибирии көт (кыра соҕус тыаһы таһааран). ☉ Трепетать, бить крыльями (с лёгким характерным звуком)
Саас, от-мас тыллыыта, күөрэгэй чыычаах үөһэ тахсан, дьырылыы-дьырылыы тырыбынайара кэрэ да буолара. Н. Якутскай
Бөлкөйдүү үүммүт сэппэрээк үрдүнэн чыычаах төттөрү-таары көтөн тырыбынай да тырыбынай буолар. В. Миронов
[Хараҥаччы] кырбый сытыы тыҥырахтарын адаарытан чугаһаан тиийдэр эрэ, бэйэтигэр утары көтөр уонна кырбый өрөҕөтүн аннынан, бу тырыбынайан тыыннаах тахсан кэлэр. Е. Макаров
2
тырыбынаа 3 диэн курдук. [Балтыҥ] күһүн бара сылдьан көрдөхпүнэ, тырыбынайан, атын кыыс оҕо этэ. Н. Лугинов
Ардыгар куба курдук киэмсийбиттии бытааннык, ардыгар кыһытардыы имиллэҥнээн, ардыгар үрүмэччилии тырыбынайан Фирюза үҥкүүлээн барбыта. Агидель к. Хаһан эрэ олох суолугар сабыс-саҥа үктэнэн эрэр чүмэчи курдук көбүс-көнө уҥуохтаах, толору эттээх-сииннээх, тырыбынайбыт бэйэлээх кыысчаан буола сылдьыбыттааҕа. «Кыым»

Якутский → Русский

тырыбынай=

трепетать, порхать (с лёгким характерным звуком); үрдүбэр күөрэгэй тырыбынайда надо мной трепетал жаворонок; сүүрэн тырыбынай= лететь (быстро бежать); ср. тырыкынай=.

Еще переводы:

порхать

порхать (Русский → Якутский)

несов. 1. тырыбынайан көт, тырыбынай; 2. перен. тула көт.

тырыкынай=

тырыкынай= (Якутский → Русский)

трепетать, порхать (с особой лёгкостью, с характерным звуком); ср. тырыбынай=.

тырыпынай=

тырыпынай= (Якутский → Русский)

см. тырыбынай=; атаҕым анныттан чыычаах оҕото тырыпынайан таҕыста из-под ног у меня вспорхнул птенчик.

далла

далла (Якутский → Якутский)

  1. аат. Ол-бу көтөрү үргүтэргэ аналлаах киһи даллаҥныы турарын курдук оҥоһук; чуучала. ☉ Чучело для отпугивания птиц, пугало. Оҕуруот таһыгар далла туруорбуттар
  2. даҕ. суолт. Кэтит, улахан. ☉ Широкий, большой
    Сүөһү үүрээччилэр далла отууларыттан таҕыстылар. И. Никифоров
    Далла сыарҕа соһоммун Доруобуйабын сиэппэппин. «Саха с.». [Хотой] далла кынатын салгыныттан куттаммыт чубуку оҕото букатын өлбүтүнэн ааҕынан тураахтыыра. А. Кривошапкин (тылб.)
    ◊ Далла мэндэйии - ох саанан сыал ытарга күрэхтэһии. ☉ Состязание в стрельбе из лука
    Эмээхсин саҥа ситэн эрэр Суор Бугдук диэн уолугар далла мэндэйиигэ Тыгын уолаттара бары кыайтарбыттар. БИГ ӨҮөС
    Биһиги эһигини көрсүспүччэ, күрэхтэһии тэрийэргэ ыҥырабыт: күөн көрсүһүүгэ, далла мэндэйиигэ. И. Данилов. Тэҥн. дал ытыһыы. Далла мэндэтиһии эргэр. - былыр икки бэргэн ытааччы бэйэ-бэйэлэрин ытыһыылара. ☉ В старину: стрельба двух метких стрелков из лука друг в друга
    Далла мэндэтиһиигэ биирдии эрэ оҕунан ытыһаллар, син аһарсаллар. Саха сэһ. I
    Далла ураһа көр ураһа. Далла ураһа дьиэлэниҥ, Холумтана суох отууланыҥ. Д. Говоров
    Далла ураһаттан Кучайа кыыс тахсан көрөн-истэн тырыбынайда. ИН ХБ
кылай

кылай (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Ыраахтан, эбэтэр туох эмэ иһиттэн мөлтөхтүк чаҕылыйан көһүн (үксүн кыра эбэтэр туох эмэ быыһынан көстөр уот, сырдык туһунан). ☉ Светиться ярким пятном издали или просвечивать сквозь что-л., сверкать
Күн саҥа кылайа тахсан эрдэҕинэ, эмискэ тымныы тыал сирилэччи үрэн барар. Н. Якутскай
Арай холумтан түгэҕэр икки кыһыл чох куоска хараҕыныы кылайар. И. Гоголев
Айанньыттар саҥата суох суолга туруннулар. Аҕыйахта хаамааттарын кытта ыраахтан уот кылайан көһүннэ. И. Данилов
△ Олус кыра буолан нэһиилэ көһүн. ☉ Едва виднеться, просматриваться (о чем-л. мелком)
От быыһыгар кылайбыт уйаҕа атахпыт курдурҕаччы үктүүр тыаһынан суоһуу чугаһаатахпытына эрэ, [ийэ чыычаах] тырыбынайа көтөн тахсара. П. Аввакумов
Сэмэнчик саҕатын туруорунан баран, тулуубунан саба сууламмыт, хараҕа эрэ кылайан көстөр. Н. Якутскай
♦ Кылайан турар кырдьык — кыларыйар (кыларыйан турар) кырдьык диэн курдук (көр кыларый)
Мин хаһыат алҕаһы таһаарда диэни олох ылымаппын. Кылайан турар кырдьыгы суруйбуппут диэн баран букатын төлөрүппэппин. «Кыым»
тюрк. кылай

тыргыл

тыргыл (Якутский → Якутский)

  1. даҕ.
  2. Ырылхай, синньигэс (хол., күн уота, сүүрээн, суол). ☉ Чёткий, светлый, ясный, тонкий (напр., солнечный луч, струя воды, дорога)
    Саҥа олох күүрээнигэр Долгуу үлэнэн үлүһүйэр, Тырыбынайга да үөрэҕирэр Тыргыл суолу ыйан биэрэр. Р. Баҕатаайыскай
    Сааскы күнтэн уһуктубут Ып-ыраас, тыргыл сүүрээн Барар суола бохсуллубут, — Улуу суорба очуос бүөлээн. Д. Апросимов
    Бүгүн Хотугу уһук дойдуга Сандал саас иһэр бэлиэтэ — Күн бастакы тыргыл саһарҕата Саҕах үрдүнэн көһүннэ. А. Бэрияк
  3. көр дыргыл
  4. Тыргыл күөх солкоҕо сууламмыт Тыалар, алаастар, үрэхтэр, Тыыннаах кырынаас хараҕыныы, Тырымнаһа түспүттэр. Күннүк Уурастыырап
    Салгын сөрүүн, мүөт тыргыл сытынан Үчүгэй эбээт дуоһуйа тыынар. И. Федосеев
    Мин таптыыбын кэҕэ Чуҥкуйбатах тыатын, Мутукчабыт күөҕэ Тыргыл мүөттээх сытын. И. Артамонов
  5. аат суолт. Туох эмэ (хол., күн уотун) утаҕа; туох эмэ (хол., уу) сүүрээнэ. ☉ Луч (света); струя (воды)
    Мандар Уус ойууларыгар киирэр-тахсар саһарҕалар тыргыллара тыгар, кустук суһумнара кууспаҕалаан ылар. НБФ-МУу СОБ
    [Ардах] маҥнай убаҕастык табыгыраппыта, онтон чочум буолаат, бөдөҥ таммахтарынан быыһа суох, сип-синньигэс тыргыл буолан таҥнары саккыраан курулатан барбыта. М. Горькай (тылб.)