Якутские буквы:

Якутский → Якутский

тэбиннэр

туохт. Атынан түргэнник сүүрт, аты бөтөрөҥүнэн ойут. Пустить (коня) галопом, ехать вскачь (на коне)
[Ньургун Боотур] атын үрдүгэр түстэ да, хомурах хоммот холбороҥ маҥан хочотун ортотугар хомуру тэбиннэрэн киирдэ да, ол-бу диэки үөргэс-чүөргэс көрө турда. Саха фольк. Уолаттар, дьиэ таһыгар тэбиннэрэн кэлиилэригэр, Мэхээс хайыы-үйэ атын сыбыдахтыы турара. В. Протодьяконов
Дьөгүөрдээх: «Хоруо Баһылайы тута бардыбыт», — дэһэн бараннар, тахсан ат үөһэ түһэн, тэбиннэрэн хааллылар. Н. Түгүнүүрэп

тэбин

туохт.
1. Туохха эмэ атаххынан тирэн (үксүгэр өсөһөн). Упираться ногами (обычно заупрямившись)
[Атыыр] биир сиргэ өсөһө тэбинэн турдаҕына, Уйбаанчык баһыттан быалаата уонна дал баҕанатыгар баайан кэбистэ. В. Протодьяконов
Григорий дьонуттан арахсымаары, дьиэтиттэн барымаары онно ытаабытын эриэхсит — ийэтин даба ырбаахытын тэллэҕиттэн тутуһа-тутуһа, аан боруогуттан тэбинэ-тэбинэ сарылаабыта. А. Бэрияк
Мойот, умсан баран, уу түгэҕиттэн тэбинэн кэбиһэ-кэбиһэ иннин диэки устан испитэ. Т. Сметанин
2. көсп. Туохха эмэ ыксаан туох бааргынан, олус түргэнник сүүр. Бежать бегом, мчаться (в крайней спешке)
Владимир Назарович, бадараан, быыл буолбут таҥаһын уларытар түгэнэ суох, саатын, кустарын остуолга быраҕаат, бириистэҥҥэ тэбиннэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
Оскуола оҕолоро улаханныыначчыгыйдыын, сөмөлүөтү көрөөрү, онно тэбиннилэр. Н. Босиков
Оччону истэн баран, олоруохпут баара дуо, сонуну ийэбитигэр кэпсии дьиэбитигэр тэбиммиппит. В. Иванов
3. көсп. Кими эмэ (бэйэҕинээҕэр ордук күүстээҕи, кыахтааҕы) көмүскэтэр, тирэх ылар өйөбүл оҥоһун. Пользоваться чьей-л. поддержкой (кого-л. более сильного или высокопоставленного). Кыысчаан, эдьиийигэр тэбинэн, оҕолортон куукалканы былдьаан ылла
Кинилэр баҕас — Бөрө Бөтүҥнэр туохтарыгар тэбинэн атаҕастабыллаах буолтарын биллэриэхпит. Эрилик Эристиин
Тура тэбинэн — кыратык даҕаны тохтообокко, быыстала суох (тугу эмэ гын). Безостановочно, беспрерывно, безустанно (делать что-л.)
Нина күнү быһа араас майгылаах-сигилилээх атыылаһааччылары кытта тура тэбинэн аахсарыттан киҥэ холлон кэлэрэ. Далан
Ол курдук …… Уурайбакка, тохтообокко, Уоскуйбакка, сынньаммакка, Олорбокко, турбакка Ый орулуур отут хонугун Усталаах-туоратын тухары Тура тэбинэн туран охсустулар. Күннүк Уурастыырап
Кини [Дабыыт] сылааэлээ диэн тугун төрүт да билбэт курдук, күнү тура тэбинэн үлэлиир, тимири кытта өрө мөхсөр. И. Находкин
Халты тэбин — халтарый, халтарыйан оҕун. Поскользнуться
[Алаа Моҕус] халты тэбинэн, аҕыс ойоҕоһун аҥаар илиилэри, аҥаар атахтары, баһын аҥаардары хампы түһэн кэбиһэр. Саха фольк. От сыатыттан халты тэбинэн, Миитэрэй тиэрэ таһылла түстэ. Амма Аччыгыйа
Витя кыайан уйуттубата, онуоха эбии сытыйбыт инчэҕэй уллуҥ баҕайы чэҥтэн, мыыла курдук ньылбырыҥнаан, халты тэбиммитэ. Н. Заболоцкай

Якутский → Русский

тэбин=

1) упираться ногами; сиртэн тэбин= упереться ногами в землю; ат түөрт атаҕын баҕаналыы тэбиннэ лошадь упёрлась всеми четырьмя ногами; тыылыы тэбин= напряжённо вытянуть ноги; күнү быһа тэбинэн туран үлэлээтим перен. разг. я работал весь день очень напряжённо; 2) отталкиваться от чего-л.; тэбинэн кэбис = оттолкнуться; кытыыттан тэбин= оттолкнуться от берега; 3) перен. разг. бегом бежать, мчаться; тэбинэн тиий = добежать; сүүрэн тэбин= бегом бежать; тэбинэн ис = бежать; 4) перен. разг. чувствовать поддержку (кого-л. более сильного или высокопоставленного).

тэбиннэр=

скакать, ехать вскачь; атынан тэбиннэр= скакать на коне.


Еще переводы:

покатить

покатить (Русский → Якутский)

сов. 1. что текүнүт; покатить бочку буочуканы текүнүт; 2. разг. (поехать) кетүт, тэбиннэр; он покатил в город кини куоракка тэбиннэрдэ.

поскакать

поскакать (Русский → Якутский)

сов. 1. (попрыгать) ыстаҥалаан ыл, ойуолаан ыл; 2. (понестись вскачь) ыстаннар, ойут, тэбиннэр (атынан).

кэтэттэр

кэтэттэр (Якутский → Якутский)

кэтэт II диэнтэн дьаһ
туһ. Кэлэн да иһээччи Кэтэттэрбэт киһи буолла, кур-хар тэбиннэрэн, Куду-хады үктэнэн Сотору үлүгэр Субу тиийэн кэллэ. ТТИГ КХКК

үөргэс-дьүөргэс

үөргэс-дьүөргэс (Якутский → Якутский)

сыһ. Куттаммыттыы, куттаммыт курдук. Испуганно, пугливо. Хомурах хоммот холбороҥ маҥан хочотун ортотугар хомуру тэбиннэрэн киирдэ да, ол-бу диэки үөргэсдьүөргэс көрө турда. Саха фольк.

тэбилиннэр

тэбилиннэр (Якутский → Якутский)

көр тэбиннэр
Тыа иһиттэн тахсар суолунан …… сэттэ ыҥыыр аттаах дьон өкөчөҥнөтөн таҕыстылар да, сэргэҕэ аттар бааллан туралларын көрөн, хорус гына тохтуу түһээт, аттарын эргилиннэри тардан төттөрү тэбилиннэрдилэр. Д. Таас
Яков бэйэтин кытта хас да аттаах киһини ылан, арҕаа суол устун тэбилиннэрэ турда. М. Доҕордуурап

ородобуой

ородобуой (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Өрөбөлүүссүйэ иннинэ нэһилиэк салалтата уонна ол салалта үлэлиир дьиэтэ. В дореволюционное время: родовое управление, управление наслегом; здание родового управления
Томороон нэһилиэк ородобуойугар тэбиннэрэн тиийбитэ, ыт охсор киһи суох. Болот Боотур
Кини, боротуоханы туораан, …… тыытын үөһэ тардан баран, Куоҕастаах нэһилиэгин ородобуойугар, ампаардыы охсуулаах самнайбыт дьиэҕэ, тиийэн кэллэ. В. Протодьяконов
1822 сыллааҕы устаап «инородецтары» дьаһайарга аналлаах нэһилиэк ородобуойун, улуус быраабатын олохтообута. ФММ ДьКС
русск. родовое (управление)

тэбинии

тэбинии (Якутский → Русский)

и. д. от тэбин=; суүрэн тэбинии разг. быстрый бег.

дыраччы

дыраччы (Якутский → Русский)

нареч. от дырай=; дыраччы тэбин = вытягивать длинные ноги.

дьыраччы

дьыраччы (Якутский → Русский)

нареч. от дьырай =; дьыраччы тэбин = вытянуть прямо свой длинные ноги.

хоту

хоту (Якутский → Якутский)

I
аат.
1. Соҕуруу диэкигэ утары буолар түөрт хайысхаттан биирдэстэрэ. Одна из четырёх сторон света и направление, противоположное югу, север. Хотуттан тымныы тыал үрэр
Хоту тыа саҕатынан, ыаллар кэтэхтэринэн арҕас халдьаайылар кэккэлэһэн тураллар. Амма Аччыгыйа
[Бадин:] Икки мотуордаах улахан сөмөлүөт хотуттан соҕуруу көтөн күүгүнээн иһэр. Т. Сметанин
2. Соҕуруу диэкигэ утары, хоту диэки сытар сир. Места, находящиеся на севере, северный край
Котенко хоту сылдьан үрүҥ бандьыыттар илиилэригэр түбэспитин, тыыннаахтыы уокка уматан өлөрбүттэрэ. Амма Аччыгыйа
Хоту буурҕа түстэҕинэ, икки атахтаах хаххаттан тахсыбат үлүгэрэ буоларын генерал бэркэ билэр. Н. Якутскай
Бүгүн биир ротаны ыытан, хоту диэкиттэн киирбит бандьыыт этэрээтин төттөрү тэйитиэххэ наада. С. Ефремов
Хоту дойду көр дойду. Хоту дойду норуоттара
Кус кэлэр, хоту дойду айылҕата уон араас чэгиэн-чэбдик куолаһынан эмискэ киэркэйэн уһуктар. Н. Заболоцкай
ср. др.-тюрк. ходы ‘вниз’
II
дьөһ.
1. Хайааһын туох эмэ хамсааһынын хайысхатын батыһа оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар, миэстэ сыһыанын көрдөрөр (төрүт биитэр үөскэтэр түһүгү кытта тут-лар). Выражая пространственные отношения, указывает, что действие совершается, следуя направлению движения чего-л. (употр. с имен
или род. п.) (по). Сүүрүк хоту аллара, киһи өлүгэ көбөн тахсыбыта. Н. Якутскай
Салгын хоту дьаараҥныыра, Тыал хоту сытыган сыт ыаллыыра. С. Зверев
Хайааһын туох эмэ диэки туһаайылларын, сыҕарыйарын бэлиэтииргэ туттуллар. Указывает на то, что предмет направлен на что-л., к чему-л. или двигается в сторону чего-л. (к)
Туох буоллаҕай, дьэ, биллэҕим диэн, ол саҥа хоту бардым. Суорун Омоллоон
Өрүс уута биир кэм оргуйар курдук быллыгырыыр. Биһиги ол хоту ытыалаабыппыт. Н. Якутскай
Ылдьаа ол саҥа хоту эргиллибитэ. Н. Заболоцкай
Эдэр киһи эмньик сүрэҕэ кыыс ырыатын хоту аймана сайыста, соҕотох буолбат оҥоһуулааҕын манна өйдөөтө. П. Филиппов
2. Ким эмэ бэйэтин туһаайыытын туһунан хайааһыны оҥорорун бэлиэтииргэ туттуллар. Указывает на то, что кточто-л. совершает действие, движение, придерживаясь направления прямо, вперёд
Сэрэйэн сирэйин хоту [Чүөчээски] баран испитэ. Суорун Омоллоон
Чохчойон олорбут киһи, дьигис гына түһээт, сирэйин хоту ытан хабылыннарда. Н. Якутскай
Үргүбүт көтөрдөр иннилэрин хоту, өрүс диэки, туох да тохтоло суох көтөн күлүгүрэстилэр. Н. Заболоцкай
Хайааһын туох эмэ устун оҥоһулларын көрдөрөр. Указывает на движение предмета вдоль по чему-л. (по)
Аттаахтар кэлбит сирдэрин хоту тэбиннэрэ турбуттара. Н. Заболоцкай
Ол иһин булуук суолун хоту бардым. П. Егоров
Арай кыыс тарааҕын ылан, баттаҕын сааһын хоту өрө анньыммахтыы иһэрин субу-субу бэлиэтии көрө истэ. А. Софронов
3. Сөп түбэһии сыһыанын көрдөрөргө туттуллар. Употребляется для выражения отношений соответствия (по, согласно, сообразно)
Киһи эрэ баҕатын хоту кыайан үөрэҕи сиппэт. Н. Лугинов
Алгыс хоту, дьол хоту Айылҕа биэртэ уолу. П. Тобуруокап
Бу мустан олорооччулар, этэргэ дылы, таҥара көмөтүнэн, сэрии диэки сурах хоту эрэ истибит дьоннор. У. Нуолур
Оҥорбут оҥоһууларын, ыйбыт ыйаахтарын хоту сылдьыам буоллаҕа. Н. Неустроев
Бу күөл аатын хоту, ааттаах бадарааннаах күөл. Н. Заболоцкай
Миэхэ атым дьүһүнүн хоту, кинини Улаан диэн ааттыыбын. Н. Заболоцкай
Бигэ холбоһуктарга туттуллар. Употребляется в устойчивых сочетаниях: өс хоту ‘безотказно’; санаа хоту ‘по желанию, по душе’.
4. Ситим тыл суолтатыгар сөп түбэһии сыһыанын көрдөрөр салаа этиилэри, оборуоттары холбуурга туттуллар. В значении союза употребляется для присоединения оборотов, придаточных предложений соответствия (по тому, как; соответственно тому, как; так же, как; так… как)
Аянитов табылыаккалары, бороһуоктары эмчиттэр этэллэрин хоту иһэрин, наар үрүҥ аһынан кэриэтэ аһыырын үрдүнэн ыйтан ый ахсын ыарыыта улам ылан иһэр. Софр. Данилов
Үрүҥ Аар Тойон! Алҕаабытын хоту Айыы сиэннэрэ аатырдыбыт, Кэскиллээн тэрийбитин хоту Киһихара буолан Кэхтибэккэ тэнийдибит. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Дьаакып:] Ол кэриэтэ талбытын хоту сырыттын. А. Софронов
Ол эрээри Ржев иһин кыргыһыы санаабыт хоту кэбэҕэстик түмүктэммэтэҕэ. Д. Кустуров
Төрүөт суолтата дэгэттэнэр. Имеет оттенок значения причины (поскольку)
Түүлээхтиэхпин диэбитиҥ хоту, Тиийэн кэллим эбээт! Саха фольк. «Былырыын убайа геологическай разведка тугу көрдүүрэ кистэлэҥ буолуохтаах», — диэбитин хоту, тугу да ыйыталаһа, билэкөрө сатаабат. Г. Колесов
Миэстэ сыһыана дэгэттэнэр. Имеет оттенок значения пространственных отношений (туда, куда; по тому, куда)
Онуоха мутук «имнэннэ» быһыылаах, бөрө сиэтэрим хоту истэҕэ дии. Т. Сметанин
Суола суох сиринэн туһулаабыттарын хоту сүүрбүт ньиэмэстэр умса хоруйа түһэллэр, сорохторо илиилэрин өрө ууналлар. Т. Сметанин