аат. Дьиэҕэ хостору холбуур, киһи сылдьар уһун синньигэс сирэ. ☉ Коридор
Көрүдүөр устун хобулуктаах атах тыаһа тобугураан кэлэн киирбэккэ аһара барарын долгуйан иһиллиирэ. Н. Лугинов
Эмээхсин сымнаҕас доруосканан тэлгэтиллибит көрүдүөр устун хааман иһэн, биир хос ааныгар кэлэн тохтоото. М. Доҕордуурап

1. аат. Туохха эмэ олох, тэллэх курдук, арыттаах гына тэлгэтиллибит хаптаһын, синньигэс мас (үксүгэр сыарҕаҕа, ороҥҥо). ☉ Дощатый или из жердей настил (обычно на санях, нарах)
   Палаатаҕа кураанах орон сыгынньах адарайа кубарыйа сытара. Софр. Данилов
   Сыарҕа адарайыгар түүтэх от быраҕыллыбыт, ол үрдүгэр туох эрэ таҥастар сууланан сыталлара. П. Аввакумов. Арыт мутук-силис тардан сыарҕалар иҥнэллэр, ылахтар бысталлар, адарайдар тостоллор. Я.Семенов. 2 . даҕ. суолт. Арыттаах гына хаптаһынынан, маһынан тэлгэтиллибит. ☉ Застланный жердями, неровными досками; дощатый
   Нэк Ньукулай, оһох иннинээҕи адарай долбууртан ылан, балык үтэһэтин ыраастыы олордо. В. Протодьяконов
   Ньукуус кирдээх адарай остуолга хайыы-сахха ньалбыччы ирэн эрэр лоскуй эти быһаҕынан кырбастыыр. И. Никифоров
   монг. адайр

аат., кэпс. Дьиэ үөһэ өттүн тутарга эркини тула оҥоһуллар далаһа мастар. ☉ Леса ´ (строительные). Болобууска оҥорорго хаптаһын аҕаллылар
□ Болобууска устун Андаарап үлэлии сылдьар дьону кэрийэ хааман көрө сырытта. В. Протодьяконов
Өһүөлэри таһаарарга анаан хаптаһын болобууска тэлгэтиллэрэ үлэни чэпчэтэр. СГК ТҮЧ. Тэҥн. оскуонньа

аат. Матараас (тэллэх, бэриинэ) үрдүгэр тэлгэтиллэр, үксүгэр үрүҥ өҥнөөх таҥас. ☉ Простыня
Үүрүллэн иһэр үөр тааҥкаттан Ханааба хаарыгар кирийэргит, Маҥан бырастыынаны саптан Фашистары аһаран иһэргит. Дьуон Дьаҥылы
Ып-ыраас бырастыынанан суулана сытан, Миша харчыта бараммытын санаан, үөһэ тыынна. Н. Габышев
Бырастыына быыһыттан үрүҥ бытык көстө түстэ. В. Гаврильева

даҕ. Хаамтахха биир тэҥник күөгэҥниир, тимирчи барар (кута о. д. а. тустарынан). ☉ Зыбкий (о поверхности трясины)
Сиргэ харыйа лабаата кутаҥнас гына тэлгэтиллибит. Софр. Данилов
Кирилл Иванов сайын кутаҥнас туундараҕа, кыһын соччо уйуо суох чигди хаарга үөрэнэн, үөмэн эрэр курдук …… хаамар. Н. Габышев

1. күөдьүт диэнтэн хай. аата. Оһоҕу күөдьүтүү. Иирээни күөдьүтүү
2. Саҕаһа буолар туох эмэ (хол., мас кыспата, кумааҕы, туос). ☉ Материал для растопки (напр., лучина, бумага, береста)
   Хаппыт туос күөдьүтүүлээх кураанах мас көрүөх ыккардыгар умайан күүдэпчилэннэ. «ХС»
   Билигин кумааҕы дэлэй, ыал аайы хаалбыт кумааҕы туохха да баппат, оһох күөдьүтүүтэ буолар атах сотторго тэлгэтиллэр. «ББ»

аат., түөлбэ. Ороҥҥо, сиргэ олорорго тэлгэтиллэр олбох, сыттык. ☉ Коврик, подушка для сидения
Ыал аайы ылар ыалдыт Ырдыыланан кэлэр буолта, Оҕолоох оҕонньор аатыран, Толбонноох түүлээҕинэн Олооҕос кээстэрэн Олоҕор туһаны оҥостубута. С. Зверев
◊ Олооҕос буол — элэй, тааҕытый (олбох түүтүн этэргэ). ☉ Сбиваться, сваляться (о шерсти подушки, коврика для сидения). Олорбут сир олооҕос буолла, сыппыт сир тааҕытыйда. Өс хоһ.

1. кыпчыт диэнтэн дьаһ. туһ. Эһиил от үүммэтэҕинэ кыпчыттарарыгар тиийэр. Болот Боотур
   Сааскы өттүгэр дороххой уонна сүмэһиннээх аһылыктарынан кыпчыттарбат туһугар эбии аһылыгы оҥостууну өссө киэҥник ыытыахха. «Кыым»
   Эбээннэр эрэйдээхтэр табалара өлөн, бултара күрэнэн, ыалдьан-сүтэн улахан кыһалҕаҕа кыпчыттаран эрэллэр. П. Ламутскай (тылб.)
2. Туох эмэ ойоҕос өттүлэрин кыарат, ыга туттар. ☉ Сузить, уменьшить объем
   Итинник сохсону оҥорорго ойоҕос эркиннэрин кыпчыттарар тоһоҕону кытта сэргэ кылгас тоһоҕолору саайыллар, онно туора мастары уурталаан баран, ол үрдүгэр сохсо алын маһын тэлгэтиллэр. ТСКБ

аат. Д ьиэ ист иэ нэ тигэр х амсаабат гына сыста оҥоһуллубут дар мас орон. ☉ Нары
Халыҥ истиэнэлээх тимир оһох, өрдөөҕүтэ тэлгэтиллибит кур оттоох, суоруу, кэтит наара уонна ортотугар халыҥ былаахы остуол. Далан
Дьон наараларыттан тилигирэһэн тураллар. А. Фёдоров
Роман уонна Намыын Уйбаан киирэн наара сыҥаһатыгар сөрүүкүү олороллор. С. Ефремов
◊ Наара орон — наара диэн курдук
Мэхээчээн …… наара оронугар хамнаабакка олордо. В. Протодьяконов
Биир эркинигэр наара орон сыҥаһата баар. С. Ефремов
Кинини наара ороҥҥо сытыарбыттара. А. Сыромятникова

аат., кэпс. Үөл мас лабаата тэлгэтиллибитэ (хол., сиргэ хонорго). ☉ Подстилка из ветвей (берёзовых или лиственничных деревьев)
Чөҥөрө чүөмпэ саҕа Сөҥ сөгөлөөнү оҕустум, Киэҥ тэлгэһэ саҕа Кэтит сэксэни тэрийдим! Өксөкүлээх Өлөксөй
Мин сэрэйдим: кыыл адьырҕата арҕах хастыбакка сэксэ иһигэр кыстыыр. Т. Сметанин
Мас булан, кутаа отуннулар. Ол аттыгар болбукта лабааларынан сэксэ оҥостон, Сиэнньэ утуйарга оҥоһунна. В. Миронов
ср. эвенк. сэктэ ‘хвойная ветвь’, п.-монг. сэксэ ‘шкура барашка’, маньчж. сисхэ ‘подстилка для постели или сиденья, тюфяк’