удобный случай, подходящее время; маны түгэн түбэстэҕинэ санатыам при удобном случае я это ему напомню # көрүөх түгэнэ в один миг; кыл түгэни-нэн очень быстро; этиэх түгэнэ в одно мгновение (букв. за время, нужное для выговаривания слова).

I
туохт. Санаабакка сылдьан ханна, туохха эмэ тиий-тигис, түбэс. ☉ Попасть, угодить куда-л., не имея на это намерения
[Маайака:] Ычча, баралларын көрөөрү дэлби тоҥнум, Ньукуум хайдах сылдьар, туохха-туохха тиксэн, түгэнэн иһэр буолла. А. Софронов
Ыйдаҥа мин манна Ыраас ыйы одуулуубун: — Тапталлааҕым ханна, ханна Түгэннэҕэ буолуой? — диибин. Л. Попов
Кыһалҕа обургу кыһайан кыһыл атахтаах, тиийбэтэххэр тиийэн, түгэммэтэххэр түгэнэн эрдэҕиҥ эбээт. Н. Босиков
Өссө көлүөһэ үрдүгэр хас суукка сылдьарбыт, олорорбут биллибэт... Ханна, ханна тиийэрбит, түгэнэрбит эмиэ биллибэт. С. Никифоров
II
аат.
1. Туох эмэ буолар, оҥоһуллар кэмэ. ☉ Время, в которое происходит, совершается что-л., момент
Ийэм тугу эрэ санаан олорбохтуура, ол түгэҥҥэ кырдьа быһыытыйара. И. Гоголев
Ити түгэҥҥэ кыыс төбөтө чуҥ гыммыта да, сыарҕаттан тиэрэ таһылла түспүтэ. С. Никифоров
Болокко кыһалҕалаах түгэн тирээтэ. Н. Заболоцкай
Субу түгэҥҥэ дьиэттэн адьас чугас кусчут саатын тыаһа ньириһийдэ. И. Никифоров
△ Тугу эмэ оҥорорго тоҕоостоох кэм, сөптөөх тоҕоос, быыс. ☉ Удобное время, удобный момент для осуществления чего-л. [Эһэ] ыттарар түгэн биэрбэт, сырбалдьыйан олорор. Л. Попов
Хас эмэ хонугу быһа сииктээх окуопаҕа сыппыт саллаакка кулуһун уотугар иттэ түһэр түгэн тосхойуо — ол дьоло. С. Федотов
Маны кини дьиэтигэр таарыйан хаалларар түгэн булбатаҕа. Н. Заболоцкай
2. Быстах көстүү, түбэлтэ. ☉ Событие, случай, происшествие
Туһугар эмиэ сүдү көстүү! Хор, мин бачча сааспар диэри Эбэм [Өлүөнэ] маннык улуу түгэнин биирдэ даҕаны түбэһэн көрө иликпин. Н. Лугинов
Кыра сылдьан биир маннык түгэн буолбутун билиҥҥэ диэри өйдүүбүн. В. Протодьяконов
Күндьыл ааһан истэҕин аайы сэриилэспит түгэннэргин улам умнан-төннөн, булкуйан иһэҕин. Н. Кондаков
Уочарка — эпическэй литература көрүҥэ, романтан, сэһэнтэн, кэпсээнтэн атына — дьиҥнээх олохтон ылыллыбыт түгэни, дьону көрдөрөр. ВГМ НСПТ
3. көсп. Туох эмэ хайа эмэ туспа өрүтэ, тугунан эмэ уратыланар өттө. ☉ Отдельная сторона какого-л. явления, момент
Кэпсээн олох уустук түгэннэрин уонна киһи ис дууһатын хамсааһынын, өйүн-санаатын көрдөрөр тиэмэҕэ суруллубут. СЛСПҮ. Биһиги оройуоммутугар быһаарылла илик түгэннэр аҕыйаҕа суохтар. «Кыым»
♦ Көрүөх (чыпчылыйыах) түгэ- нэ — бэрт түргэнник, киһи көрүөн икки ардыгар. ☉ соотв. в мгновение ока. Уола көрүөх түгэнэ элэс гынан хаалбыт
□ Күлүмүс гынар күүстээх чаҕылҕаны Көрүөх түгэнэ тутан ылабын. Н. Босиков. Кыл түгэнэ (түгэнигэр) көр кыл. Уол кыл түгэнинэн хабыалыы түһэн ааспыта
□ Киэскэ төбөтүн, саннын тааска өлөрөн, кыл түгэнэ өйүн сүтэрэн ылар. Этиэх түгэнэ — бэрт түргэнник, киһи саҥарыан икки ардыгар. ☉ соотв. не успел слово молвить
Артур, биирдии үктэли көтүөлээн, бэһис этээскэ этиэх түгэнэ элээрэн таҕыста. «ХС»
ср. др.-тюрк. тыгын ‘время, момент’

туохт. Ханна эмэ баар буолан, тиийэн хаал (сыала-соруга суох эбэтэр бэйэҥ баҕаҕынан буолбакка). ☉ Оказаться, очутиться где-л. (без какой-л. цели или не по своей воле). [Маайа:] Ол, убайым аах батан таһаардахтарына, хайдах-хайдах буолан иһэбин, ханна-ханна тиийэбин-түгэнэбин… А. Софронов
Барахсаттар билигин ханна эрэ тиийдилэр-түгэннилэр буолла. «ХС»
«Бу онно-манна тиийэнтүгэнэн сылдьан билиэҕи да билбэппин, көрүөҕү да көрбөппүн», — дии санаатым. «ХС»

туохт. Быстарбакка куруутун үптээх-астаах буол (үксүгэр буолб. ф-ҕа тут-лар). ☉ Иметь достаточно средств для существования (обычно употр. в отриц. ф.)
[Көстөкүүн:] Табаарыстар, бу эһиги туохтан саллар сааскыт тухары тиийиммэккэ-түгэммэккэ эрэй-буруй бөҕөнү көрөргүт буолуой? Күндэ
Элбэх баҕайы иитимньилээх. Өрүү тиийиммэт-түгэммэт. «ХС»

сыһ. Сорох түгэннэргэ, арыт-арыт. ☉ Иногда, временами
Вася уол тылын түгэн-түгэн бэлиэтэнэр. ИИА КК