аат. Кырсаны бултуурга идэтийбит түүлээхсит. ☉ Охотникпромысловик, добывающий песцов
Булчут эмиэ тус-туспа идэлээх: кырсаһыт, тииҥньит, тайахсыт, эсэһит, оттон үгүстэрэ сыарҕаһыт буоллуннар. Нэртэ
Сопхуоска түөрт уонча эдэр ыччат кырсаһыт курдук олус мындыр, элбэх күчүмэҕэйдээх, улахан сындалҕаннаах уустук идэни баһылыыллар. «Кыым»

көр тайахчыт
Ыппын сүтэрэн ыксыы сырыттым! Ааттаах тайахсыт ыт! И. Гоголев
Бу эн түүлээхсиккин дуу, тайахсыккын дуу? С. Никифоров. Булчут эмиэ тус-туспа идэлээх: кырсаһыт, тииҥньит, тайахсыт, эсэһит о. д. а. Л. Попов
Аҕам тайахсыт, эсэһит ыттары иитэлиирэ. ВМП УСС

туохт. Түүлээхсит буол, күндү түүлээҕи бултаа. ☉ Заниматься охотой, охотиться на пушного зверя
[Кини] арыт сыл табаһыттыыра, түүлээхситтии сылдьыбыта эмиэ баара. А. Данилов
Василий Кудрин сопхуос үлэтин арааһын «амсайбыт» уол — түүлээхситтээбитэ, мас кэрдибитэ. «ЭК»

көр аам-даам
Биирдэ ахсынньы ый аан-даам тымныыта ааҥнаан турдаҕына, түүлээхситтэргэ тиэрдиэхтээх таһаҕаспын ырыган табаларга тиэйэн, сатыы баран истэхпинэ, көс буолаат, табаларым сытынан кэбиспиттэрэ. Н. Абыйчанин
Кыһыҥҥы кэм саамай хабыр тымныыта Саха сиригэр ахсынньыга түһээччи. Ол да иһин, ахсынньы аан-даам тымныыта диэн уос номоҕо буолар. «Кыым»
Муустаах муора Аан-даам тымныыгын, Анысхан сата тыалгын, Аргыар муус тыыҥҥын Аттыы «саттыы» айааһыахпыт. Күннүк Уурастыырап

атаар диэнтэн холб. туһ. Өлөксөйтөн ураты бары атаарса таҕыстылар. Амма Аччыгыйа
[Тыйаатыр] ыанньыксыттар, түүлээхситтэр, балыксыттар күннэрин атаарсар, ыччаты аҕа көлүөнэ үгэстэринэн иитиигэ үгүстүк үлэлиир. АҮ
Ардыгар пааркаҕа сиэттиһэн, Буолары-буолбаты сэһэргэһэн, Уһун киэһэни барыыбыт, Уоллаах-кыыс оҕолуу биэбэйдэһэн Хардары-таары атаарсарбыт. П. Тобуруокап

быһ. суох солб. аат. Хайалара эрэ (хас да киһиттэн кими эмэ чуолаан чорботон бэлиэтииргэ). ☉ Один из них, один из нескольких
Кинилэр саҥата суох баран, биирдэрэ турда, иккиһэ олордо. Н. Заболоцкай
Биирдэрэ биэстээх-алталаах, иккиһэ үстээх-түөртээх уол оҕолор уот кытыытыгар баар буола охсубуттар. Амма Аччыгыйа
Ол киэһэ табаһыттар киирэн хоннулар, олортон биирдэрэ ааттаах булчут-түүлээхсит Самсон. Н. Заболоцкай

көр түүлээхсит
Көннөрү булчуттар түүлээхчиттэрдээҕэр аҕыйах тэриллээх буолааччылар. М. Попов
Өскөтүн киһи барыта наука, ускуустуба үлэһитэ эрэ буоларга сорунан турдаҕына, аһы, таҥаһы оҥорооччу: сүөсүһүт, оҕуруотчут, түүлээхчит, суолу-ииһи, дьиэни-уоту тутааччы, массыынаны айааччы уонна үлэлэтээччи ким буолуоҕай? ЧКС ОДьКИи
Биһиги …… түүлээхчиттэрбит Муустаах муора буурҕа саарыстыбата арыыларын тилийэ сүүрэ сылдьан бултууллар. «ХС»

туохт.
1. Кыылы эбэтэр киһини ситэн өлөрөөрү эбэтэр тутаары кэнниттэн батыһан эккирэт. ☉ Следовать, гнаться за зверем или человеком с целью его поимки, уничтожения
Санаабар саһылы сойуолаан, Кыраһа суругун ааҕабын. С. Данилов
Аччыгый быраатым түүлээхсит — Кырыа хаары ойуулаан Кырсаны сойуолуур. С. Васильев
Абаҕаҕа баар кыһыллар этэрээттэрэ үрүҥнэри сойуолуу барбыта. Б. Лунин (тылб.)
2. көсп. Тугунан эмэ абааһы көрөн, өстүйэн, кими-тугу эмэ дьаныһан туран буруйга-сэмэҕэ, кытаанах дьүүлгэ тиксэрэ сатаа. ☉ Преследовать с целью притеснения, подвергать гонениям
[Чолооску:] Былыр Чэҥкээйи аҕатын ууһун көмүскүүрэ диэн сойуолаан сордоотулар. Амма Аччыгыйа
Кинини ыраахтааҕы сууттара кырыктаахтык сойуолаабыттара. «ХС»
Билигин даҕаны сорохтор дьоҥҥо хаҕыстык сыһыаннаһаллар, өссө соруйан туораталлар, сойуолууллар. ЭСЭ

1. аат.
2. Булду сонордооччу. ☉ Охотник, выслеживающий зверя по следу, следопыт. Сонордьуттар кыылларын кыайан сиппэтэхтэр
   □ Сылдьыбыт сыыһы булар, сонордьут суол хайар. «Кыым»
3. Күндү түүлээҕи бултааччы, түүлээхсит. ☉ Охотник-промысловик
   Оройуон сонордьуттара быйыл өлгөмнүк бултуйдулар. «Кыым»
   Ханнык баҕарар сонордьут бэйэтэ бултуур-алтыыр учаастагын биэс тарбаҕын курдук билэр. «ХС»
   Кырса үгүстүк бултанар сирдэригэр — Бөрөөххө уонна Русскай Устьеҕа — сонордьуттары кытта көрсөн кэпсэттим. «Кыым»
4. даҕ. суолт. Булду сонордуурга үөрүйэх, оннук идэлээх. ☉ Приученный выслеживать зверя по следам
   Баһырҕас диэн сонордьут аатырар ыт үрдэҕинэ, биһиги ааны сэгэтэн үксүгэр сатыы, хам-хаадьаа аттаах киһи иһэрин көрөрбүт. П. Аввакумов

аат.
1. Сытыы-хотуу, күүстээх-уохтаах, туохтан да иҥнэн-толлон турбат эдэр эр киһи. ☉ Молодой человек, находящийся во цвете лет, сильный, энергичный, добрый молодец
Быыкапка, Хара Уулаахха Балыксыт, түүлээхсит эрэттэр Хайдахтаах да буурҕалаахха Бараллар, кэлэллэр, иҥнибэттэр. Күннүк Уурастыырап
Доҕоруҥ туһугар тыыҥҥын да уураргын кэрэйбэт эр-хорсун эрэккин. Эллэй
[Эһэ] кырдьык даҕаны саҕынньахпын устуох эрэт дии санаабыт, кэннинэн тэйбит. Далан
2. элэк. Куһаҕан дьаллыктаах, кэрээнэ, саата суох киһи. ☉ Бесчестный, способный на любой дурной поступок человек, наглец
Таксыыстар наһаалаан эрэллэр: Наадыйбыт дьоннору кыһайан, Эчэйбэт суобастаах эрэттэр Икки бүк элбэххэ тиэйэллэр. Күннүк Уурастыырап
Уолаттар ийэлэрэ эрэйдээх тылын истиэх эрэттэр буолуо дуо, сахсырҕа да саҥатыгар холуйбатахтара, кымаардаан да көрбөтөхтөрө. Далан
Элбэҕин сөҕүөҥ сытаататын, Эрэтим өйдүүрэ алыһын. Баал Хабырыыс
3. элэк. Тугу да сатаабат, олоххо үөрүйэҕэ суох эдэр киһи. ☉ Молодой человек, не приспособленный к жизни, ничего не умеющий
Бүгүн оттон уон аҕыстаах эрэттэр Аты сатаан көлүйбэттэр. И. Гоголев
Мээнэ мэник муҥнаахтар Бэйэлэрэ бэйэлэриттэн Бэркэ диэн дуоһуйаннар, Бөтөрөҥнүүр эрэттэр. Р. Баҕатаайыскай
Орой мэник Мартышка, Осёл, Козёл уонна эһэ Мишка эрэттэр квартеттаары тииспиттэр. И. Крылов (тылб.)
4. кэпс. Күүстээх-уохтаах, хорсун сиэмэх көтөр (хол., хотой). ☉ Сильный, смелый, хищный (о хищных птицах, напр., об орле)
Ханныгын да иһин, аһылыгын эрэйэ суох булунар эрэт буолуо [хотой туһунан]. И. Федосеев
♦ Эрэттэр эрэ буолларгыт — дьон бэртэрэ буолларгыт, кыахтаах дьон буолларгыт (маны гыныҥ, оҥоруҥ; фольк. формулата). ☉ Если вы лучшие из лучших (сделайте это; фольк. формула)
Эрэттэр эрэ буолларгыт, ол (маҥнайгы) ат туоһахтатын бастакы ытыыга таптаргыт эрэ биһиги өрөгөйбүт үрдүөҕэ, биһиги соргубут сонуоҕа. «Чолбон»
ср. др.-тюрк. ерэн ‘муж, мужчина, воин’, ерэт ‘мужи, мужчины, воины’