м. аборт, оҕо түһэртэрии, оҕо куотуута.

аат. Киһи, кыыл иһигэр үөскүүр паразит чиэрбэ. ☉ Глист
Лиистиги түһэртэрии.  Луук уонна чочунаах симэһиннэригэр баар фитоницидтар дифтерия уонна сэллик үөнүн өлөрөр күүстээхтэр, лиистиги т ү һ эриэхтэрин эмиэ сөп. ФНС ОС
Үөрэ ото аһы буһарар уорган үлэтин тупсарар, лиистиги таһаарар дьайыылаах. ТКП ТДЭҮү. Тэҥн. сойуо, тарыҥ

I
туохт. Ыалдьан баран, үтүөрэн чөлгөр түс (хол., ыалдьыбыт харах үтүөрбүтүн этэргэ). ☉ Полностью восстановиться после болезни (напр., о глазах)
Эрэйи эҥээрбитинэн тыырбыппыт да, торбос соммутун устубатахпыт, буор көһүйэбитин уларыппатахпыт, ньылбараҥ харахпыт өҥүрбэтэҕэ, этирик куҥмут туолбатаҕа. Суорун Омоллоон
II
аат.
1. Үүт ас (хол., кымыс) уһуннук турбут иһитин түгэҕэр, ис эркинигэр сыстыбыт хойуу көлбөх. ☉ Вязкий осадок, клейковина на стенках сосуда, в котором долго хранились молочные продукты (напр., кумыс)
Симиир өҥүрэ. ПЭК СЯЯ
2. Киһи, сүөһү ис уорганнарын салыҥнаах бүрүөтэ. ☉ Слизистая оболочка на стенках внутренних органов человека и животных
Оҕо түһэртэрии кэнниттэн ордук үгүстүк үөскүүр ыарыы – матка салахайдаах өҥүрэ тымныйар. ЮВА ДьГ
монг. өнгөр, кирг., телеут. өҥөр

аат. Дьиэ тутуутугар муннугун таһаарарга бэрэбинэлэр бэйэ-бэйэлэригэр ыга ыпсалларын курдук икки кытыыларыттан оҥо хаһыы. ☉ Выемка, сделанная топором в конце бревён в целях их плотного прилегания по углам строения
[Дьиэ] муннуктара — уобулга түһэртэрии. Саха сэһ. II
Парник бөҕө буоллун диэн уһаты иини сыттык мастар уобулларыгар түһэриллэр. КММ ОК
Кини атын баайда уонна, балаҕан эмэҕирбит, тохто сылдьар уобулуттан тардыһан, …… үөһэ ытынна. А. Фадеев (тылб.)
◊ Моойторук уобул көр моойторук
4. Бу дьиэ муннуктара ампаардыы моойторук уобуллаахтара. Саха сэһ
1977
Улуус управата моойторук уобуллаах, ортотунан салҕааһыннаах ампаар дьиэҕэ баара. «Чолбон»
Баай ыал тэлгэһэтэ. Моойторук уобуллаах дьиэ муннуга көстөр. Н. Туобулаахап. Уобул мун- нук — туох эмэ тутуу оҥо хаһан оҥоһуллубут олуктарга ыпсарыллан ууруллубут муннуга. ☉ Угол рубленых строений, выполненный посредством состыковки брёвен с помощью специальных выемок
[Баай ыаллар] алаас саамай көстүүлээх кырдалыгар уобул муннуктаах нуучча дьиэлээх буолаллар. «Саха с.». Уобул муннуктаах ампаар дьиэни, маска маһы салгыыр албаһы эмиэ билбэттэрэ. Б. Лунин (тылб.)
русск. угол

төгүрүт 1 диэнтэн дьаһ
туһ. Дмитрий Дмитриевич Сивцев учуутал саҥа дьиэ туттараары тутуу маһын кэртэрбитэ, акылаатын түһэртэрбитэ, эркинин икки маһынан төгүрүттэрбитэ. Н. Якутскай

көр сылааһына. Буспут сыалаах эти сылааһыгар сиир үчүгэй
□ Кини итинник быһаарыныыны сылааһыгар ылбакка хаалар буоллаҕына, олох даҕаны мэлийиэн сөп. М. Попов
Кэрэмэс искэ түһэртэрэн, сылааһыгар оччо-бачча ыарыытын билбэккэ, сүүрэн истэ. Р. Кулаковскай

көр акылаат
1.
Манна Маппыайабыс сайылык дьиэ оҥортороору акалаатын түһэртэрэн эрэр. Бэс Дьарааһын
[Ампаар дьиэ:] «Арыылаах» артыала «Араҥас» халдьаайытыгар Акалааппын түһэрбитэ. С. Васильев
2. эргэр. Сыл ахсын харчынан төлөнөр түһээн. ☉ Определенное количество ежегодной денежной повинности, оклад
Биир бүтэй акалаакка таҕыста. ПЭК СЯЯ

иҥнэй диэнтэн көстө түһүү. Маайа бастаан дайбааһыны, иҥнэс гынан биэрэн, хаҥас бүлгүҥҥэ [түһэртэрдэ]. Эрилик Эристиин
Халыҥ тыа бөһүөлэк дьиэлэрин умса сабарайдаабыт, субу иҥнэс гынан ити дьиэлэри барыларын хонноҕун анныгар кистии куду анньыныахха дылы. А. Федоров. Саа тыаһа хабылла түһэрин кытта: «Хайаата буолла?» - диэн иҥнэс гынан көөртө. М. Доҕордуурап

туохт. Саас, ириэрии буолан, инчэй, уулан (хаары этэргэ). ☉ Становиться мокрым, вязким (о снеге во время оттепели)
Ити күн Өлөксөй Ундаарап өссө быһаас, хаар сабыс-саҥа сылбыйалаан эрдэҕинэ тыаттан киллэртэрэн, …… эрбэттэрэн бэлэмнээн сытыарбыт сул тиит бэрэбинэлэринэн биэс хостоох дьиэтин акылаатын түһэртэрбитэ. В. Титов
Сылбыйалаабыт хаар чэҥирэн болоорор. М. Шолохов (тылб.)
ср. казах. шилбий ‘становиться сухощавым’

туохт.
1. Халаачыктыы сыт, түүрүлүн. ☉ Лечь, свернуться калачиком, клубочком
[Ыттар] хара мээчик буолан халаачыктана сыталлар. Н. Якутскай
Кыыс муннукка халаачыктанан истиэнэ диэки хайыһан утуйда. ДьДьДь
2. Халаачык курдук төкүнүй. ☉ Кататься калачиком. Сүүрэн халаачыктанна
□ Туоһапка тыаһа бүтэҥитик чос гынар — төбөҕө түһэртэрбит кыыл аллара халаачыктанар. Ыҥырар ыл.