сыһыан т. Туохха эмэ (хол., этиллибиккэ, күүтүллүбүккэ) утары. ☉ Напротив, наоборот (в противоположность сказанному, ожидаемому)
Кырдьан иһэр киһи, хата, төттөрүтүн, уута көтөр баҕайыта. Софр. Данилов
[Күһүн] сааскы кэми ахтабын, саас буоллаҕына, төттөрүтүн, күһүҥҥэ куудайабын. Н. Габышев
Тойон киниэхэ [кыыска] кыыһырбат, төттөрүтүн, хата эбии сылаанньыйан, хараҕын быһа симириктээн ылар. Н. Заболоцкай

1. даҕ. Кимиэхэ, туохха эмэ утары; олох атын. ☉ Противоположный, другой; противный, дурной
   [Клим] төттөрү сигилилээх, куруубай хааннаах... А. Софронов
   Иккис кэллиэгэм, Егор Петрович, Валентин Николаевичка олох төттөрү хайысхалаах киһи буолан биэрдэ. Н. Лугинов
   [Үрүҥ Уйантай-Куо — убайыгар:] Мин түһүүр түүлүм төттөрү, биттэнэр битим кэдэрги. Эрилик Эристиин
2. сыһ. суолт.
3. Хайыһан турар туһаайыыҥ хоту буолбакка, онно утары. ☉ В обратном направлении, назад, обратно, в другую сторону
   Кэннигэр тыа баһа сатарыйан ыраах тыраахтар тыаһа торулаабытыгар Серёжа төттөрү хаампыта. Н. Лугинов
   Ааныс кэлэйбиттии, төттөрү хайыһан кэбистэ. Н. Заболоцкай
   Тордоохоп …… уҥуоргу хадьымалга тиийэн, төттөрү эргиллэн хотуурун өрө тутан туран, биитин бурууһунан соппохтоото. С. Никифоров
4. Урукку миэстэтигэр, хат (хол., тугу эмэ уур). ☉ На прежнее место, обратно (напр., положить что-л.)
   Этэрбэһин устан хаарын тэбээтэ, угунньалыы-уктастыы охсон, төттөрү кэтэрдэн кэбистэ. Амма Аччыгыйа
   Кузьма Петрович харчытын сиэбигэр төттөрү уктан кэбиһэр. Н. Якутскай
   Кулун тутар ый бүтүүтэ Петя Будищев билиэтин миэхэ төттөрү биэрбитэ. «Чолбон»
5. көсп. Туохха эмэ утары буолар гына, олох атыннык. ☉ Противоположно чему-л., совершенно иначе, наоборот
   Үлэлээбэтэх киһи үлэлээри гыммыта кэм төттөрү ээ. Н. Заболоцкай
   [Харытыан оҕонньор] сааһын тухары үлэҕэ үөрэммит этэ-сиинэ ол көннөрү олороруттан улугуран, төттөрү ыалдьыах курдук буолбута. П. Аввакумов
   [Петя] атаҕа, илиитэ дьаакыр курдук таҥнары тардыһар бэйэлэрэ, билигин төттөрү, уу үрдүн былдьаһаллар. И. Данилов
   ♦ Төттөрү өҕүт кэпс. — ким эмэ тугу эмэ урут ылбытын, былдьаабытын төнүннэрэригэр күһэй. ☉ Заставлять кого-л. отдавать, возвращать долги, возмещать что-л., платить по старым счетам
   Хаһан эрэ, баҕар, төттөрү өҕүтэр дьон көстүөхтэрэ. А. Фёдоров
   Төттөрү сүргүөхтэммит көр сүргүөх. Дьадаҥы киһи …… ырата-баҕата туолар күнэ үүммүтүгэр, дьэ кэлэн төттөрү сүргүөхтэнэн, оҕотун кистиир-саһыарар аакка барбыта хайдах өйдөнүөн сөбүй? ФЕВ УТУ
   Төттөрү сүргүөхтээх көр сүргүөхтээх. Дьиикэй, төрүт да төттөрү сүргүөхтээх этэ. Суорун Омоллоон
   др.-тюрк. тетрү, тертрү, хак. төдир

сыһ. Утарыта баран-кэлэн, барбыт хайысхаҕынан төннөн (хол., хаамп). ☉ То в одну, то в другую сторону, туда-сюда, взад-вперёд (напр., ходить)
[Уулуссаҕа] төттөрүтаары аалсыы, кэлии-барыы баһаамнаабыт. А. Софронов
Киристиэп түүн оскуола уонна таҥара дьиэтин икки ардыгар үгүс дьон төттөрү-таары субуста. Амма Аччыгыйа
Сэмэнчик бииргэ сылдьар доҕоро, атаҕа тоҥон, төттөрү-таары хаама сылдьарыгар тиийэр. Н. Якутскай

1. нареч. обратно; вспять; төттөрү кэл = вернуться обратно; маны төттөрү оҥор = делать что-л. наоборот; төттөрү эт = перечить; төттөрү киһи человек, который любит перечить, возражать; 2. обратный; оборотный; сокуон төттөрү күүһэ суох закон не имеет обратной силы; бу тыл төттөрү өйдөбүллээх это слово имеет обратный смысл # төттөрүтүн модальное сл. наоборот; төттөрүтүн, киэҥник дьүүллэһиэххэ наада наоборот, (это) надо широко обсуждать.

нареч. туда и обратно; взад и вперёд; төттөрү-таары сүүрэкэлээ= бегать взад и вперёд.