Якутские буквы:

Якутский → Русский

төһөлүү

нареч. по сколько; төһөлүү балыгы бултаатыгыт? по сколько рыб вы поймали?

Якутский → Якутский

төһөлүү

сыһ. Хастыы (ахсаанынан, сыанатынан). ☉ По сколько (по количеству); за сколько, за какую цену, по какой цене
Быйыл төһөлүү куһу өлөрдүлэр? Далан
[Атыыһыттар:] Тууһу буутун төһөлүү атыылаатахха табыгастаах буолуой? И. Данилов

төһөлөө

туохт. Төһө-хачча буол, төһөҕө-хаччаҕа тиий. ☉ Доходить до какого-л. счёта, быть выполненным, исполненным до какого-л. уровня, в какой-л. мере, степени
[Оҕонньор] харытыгар чыҥ-чаҥ охсон лыҥкынатар чаһылаах да буоллар, күн төһөлөөбүтүн судургутук билэр былыргы үгэһэ тардан, таабырыҥҥа этиллэр көмүс кытах диэки ньолох гынар. П. Аввакумов
«Сааһыҥ төһөлөөтө, кырдьаҕаас?» — диэн ыйыттым мин. И. Данилов
Кэнникинэн сотору-сотору: «Төһөлөөтүбүт?» диэн ыйытар буолбутум. «Чугаһаатыбыт, кытаат!» — диэн хардараллара. Сэмээр Баһылай

Еще переводы:

хастыы да

хастыы да (Якутский → Якутский)

(ДАҔАНЫ, ЭМЭ, ЭРЭ) быһ. суох солб. аат. Биир өлүүгэ төһөлүү түбэһэрэ. ☉ По несколько, по сколько-нибудь. Хастыы да сыарҕа от

түмүктэтэлээ

түмүктэтэлээ (Якутский → Якутский)

түмүктээ диэнтэн төхт
көрүҥ. [Күннэй:] Чэ, кырдьык, төһөлүүнү хомуйбуккутун түмүктэтэлээҥ. Суорун Омоллоон

хастыы

хастыы (Якутский → Якутский)

ыйыт. солб. аат. Төһөлүү (ахсаанынан, сыанатынан). ☉ По сколько (по количеству); за сколько, за какую цену, по какой цене
«Атаас, эккин атыылаа, хастыыный?» — дэһэ-дэһэ Ыстапааны кутугунаттылар. А. Софронов
Улахан ынаҕы хастыы диигин? Амма Аччыгыйа
Бэйи эрэ, хастыыны төлөөтүбүт этэй? — илиитинэн төбөтүн тутунна. М. Попов

лаһырҕас

лаһырҕас (Якутский → Якутский)

I
лаһырҕаа диэнтэн холб. туһ. Дьиэ түннүктэрэ утуу-субуу аһыллан лаһырҕастылар. Амма Аччыгыйа
Тоҥ уҥуоҕу көмүллүүр бөрөлөр аһыылара лаһырҕаһаллар. А. Кривошапкин (тылб.)
II
даҕ.
1. Арыттаан «лас-лас» гынар тыастаах. ☉ Издающий размеренные щёлкающие звуки
Кумааҕы тыаһа хачыгырас, суот тыаһа лаһырҕас. Күндэ
Бирикээһи хатылаат, эргиллэн, лаһырҕас хаамыынан тахсан барабын. Софр. Данилов
2. кэпс. Кэпсиирэ буоллаҕына «туох эмэ атыыга төһөлүү эрэ кэбэҕэстик барар» диэн өйдөбүлгэ туттуллар. ☉ В позиции сказуемого употребляется в значении «легко продающийся, ходовой товар». Баһаарга хортуоппуй киилэтэ иккилии солкуобай лаһырҕас

тааппарай

тааппарай (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Туора-маары туох да бэрээдэгэ суох тардыллыбыт, ииччэҕэй-бааччаҕай. ☉ Хаотичный, беспорядочный; замысловатый. Тааппарай ойуу
□ Борокуоппай …… туран аа-дьуо таҥнар, элбэх сиринэн тааппарай абырахтаах халтаҥ сонун кэтэр. А. Бэрияк
Хонууга кулааһайдар уонна дьиикэй козёллар суоллара бииргэм тааппарай курдук. В. Арсеньев (тылб.)
2. көсп. Олус бутуурдаах, киһи кыайан ырыппат, быһаарбат. ☉ Слишком сложный, запутанный, неясный
Биир тылга төһөлөөх санаа-оноо, киһи ааҕан сиппэт араас тааппарай өйдөбүллэрэ баара буолуой?! В. Тарабукин
Мирнэй уонна Норильскай (икки хотугу куораттар) олохтоохторо кэргэннии дьон дьиэ-уот ол-бу тааппарай боппуруостарыгар сылга төһөлүү бириэмэни ыыталларын чинчийэн көрбүттэрэ. ДьИэБ

миигинниин

миигинниин (Якутский → Якутский)

мин диэнтэн холб. түһүк
[Мартыын:] Эн манна дьолгун буларыҥ биллибэт, Миигинниин барыс, эйигиттэн баҕас Тугу кистиэмий, Мохсоҕолу кытта Оҥочо оҥордубут, иккиэммитин уйуо. И. Гоголев
Ыар, сырдык ыырдарбар барытыгар, Ыраас кыыс, мэлдьитин эн баарыҥ. Миигинниин мин аҕам ыыспатыгар Эн төрөөн сытарыҥ. Эллэй
Дьэ, бүгүн бу күөлгэ, аллара Күммүтүн муҥхаҕа барыахпыт. Убайыам, онно муус аллара, Билигин миигинниин барыахпыт. «ЭК»
♦ Миигинниин биэс хааһах диэбиккэ дылы — мин оннооҕор онно тигистим, кыттыгастаах буоллум диэн суолтаҕа туттуллар (бэйэни сэнэнэн этии). ☉ соотв. сбоку припёка (пренебрежительно по отношению к себе)
— Б ы й ы л төһөлүү куһу өлөрдүлэр? — Үгүс, дьон эрэ барыта тииһиннэ. Бэл, миигинниин биэс хааһах диэбиккэ дылы. Далан
[Ыалдьыт Тэрэнтэйгэ:] Оно н, дь э, миигинниин биэс хааһах диэбиккэ дылы, ас бөҕөнү аһаан, тэбис-тэҥҥэ үөрэн-кө төн бэрт үчүгэйдик, сылаастык хонон турдум. М. Чооруоһап

ыыспа

ыыспа (Якутский → Якутский)

аат., эргэр.
1. Көмүлүөк оһохтоох намыһах, кыараҕас балаҕан. ☉ Маленькая, низкая юрта-балаган с печкой-камельком
Дарбааннаах күннэргэ хараҥа ыыспаҕа, үрэх баһыгар бүкпүт баайдар өндөҥнөһөн, дугдуҥнаһан эрэллэр. Амма Аччыгыйа
Тоҕус сыл ыыстаах ыыспаҕар хаайан олорон, сүмэбитин супту уулаатыҥ. Болот Боотур
Кыра-хара дьон түннүгэ-үөлэһэ суох чэҥнээх ыыспаларга олороллор. Эрилик Эристиин
2. Тириини ыыһыыр сир, оҥкучах. ☉ Помещение, яма для окуривания кожи
Ыыспа дьиҥ өйдөбүлэ тириини ыыһыыр оҥкучах диэн эбит. Багдарыын Сүлбэ
3
ыыс I 1 диэн курдук. Ыыспаны, буруону быыһынан Берлин үрдүк дьиэлэрин хороспут турбалара хайа арҕаһын курдук барыһан көстөллөр. С. Васильев
Хотугу тыал обургу буорах хараҥа ыыспатын Дьааҥы өрүскэ үүрэрэ. И. Бочкарёв
Икки өттүттэн төһөлүү киһи киирсэн иһэрин ким билиэй, туох барыта ыыспа, бүдүк-бадык ортотугар. ПИ КТ

үллэһик

үллэһик (Якутский → Якутский)

аат. Тугу эмэ чаас, өлүү араартаан түҥэтии. ☉ Делёж, деление, распределение чего-л.
Оттон мин көлүөнэбэр Тура илик памятник, Албан аат үллэһигэ Үтүрүһэр сэмэйдик. И. Гоголев
«Дохуоттарын үллэһигэ, бириэмийэлэрэ эҥин хайыырый?» — Григорий Данилович чуолкайдаһарын тохтоппото. Р. Баҕатаайыскай
Тардыы түһүүтүгэр, кинээс талыытыгар, сир үллэһигэр бэйэ-бэйэлэрин утары этиспэт этилэр. Н. Павлов
◊ Административнай үллэһик — ханнык эмэ дойду, судаарыстыба нэһилиэнньэни олорор сирдэринэн салайар уорганнара, хабар территориялара (хол., Саха сиригэр нэһилиэк, улуус дьаһалтата). ☉ Административно-территориальное деление
Иккис аан дойду сэриитэ саҕалана илигиттэн Гитлер уонна кини хос моонньохторо Сэбиэскэй Сойуус сиринуотун административнай үллэһигин оҥорбуттара. К. Турсункулов (тылб.)
Буор үллэһик — буор түҥэтик диэн курдук (көр буор). Мантан инньэ, эһиил эҥин, буор үллэһик буолуо. Н. Павлов
Маннык буор үллэһик түмүгэр били I Өспөх нэһилиэгин оттонор сирин үс гыммыттан иккитин ылан олорбут биэс баай Афанасьевтар бас билэр сирдэрэ олус улаханнык сарбыллыбыт. БИГ ӨҮөС
Кылаан түҥэтик (үллэһик) көр кылаан II. [Балыксыт:] Бар дьон, кыра норуот быйылгы күөх сирэм быйаҥыттан улаханнык туһанныбыт. …… Бэрт абырал буолла, кылаан үллэһик таҕыста. П. Ойуунускай
Ол хамыыһыйа нэһилиэк үрдүнэн кылаан (түү) үллэһиги ыыппыта, онно баайдартан элбэх от быһыллыбыта уонна дьадаҥыларга бэриллибитэ. БИГ ӨҮөС. Үллэһик ахсаан аат. — түҥэтиигэ (үллэриигэ) предмет хастыы тиксэрин көрдөрөр, хастыы? төһөлүү? диэн ыйытыыларга хоруйдуур ахсаан аат. ☉ Разделительные числительные.

мэнээк

мэнээк (Якутский → Якутский)

  1. сыһ.
  2. Таах мээнэ, туох да сыала-соруга суох. ☉ Просто так, бесцельно, праздно, неизвестно зачем
    Кини манна мэнээк сылдьааччыта суох, ханнык эрэ наадаҕа истэҕэ. Болот Боотур
    Ыксал түрүлүөҥҥэ түбэспит үс-түөрт аттаах киһи …… толоон арҕаа өттүнээҕи тыа диэки мэнээк к ө т үтэ турдулар. Эрилик Эристиин
    Кыыс мэнээк сарыкынайбакка лоп-бааччытык тут тунара, эйэҕэстик мичээрдиирэ. П. Аввакумов
  3. Субу-субу, элбэхтик. ☉ Довольно много
    [Харабыл:] Тоҕо мэнээк сыбыытаан хааллыгыт, көрбөккүт дуо, комбат утуйа сытарын. С. Ефремов. Болҕомтону хатаан, чинчийэн көрдөххө, аат туһунан сахалыы да син мэнээк с у р у л л у б у т. ФЕВ ДьС. Алдан бириискэлэрэ маҥнай үөскээһиннэригэр дьон ту ла өттүттэн мэнээк кэлэрэ. Л енин с.
  4. аат суолт. Туох эмэ олус элбэхтик ыһыллыбыта, мээнэ барбыта (кыылга-сүөлгэ сыһыаннаах). ☉ Переселение, миграция, набег (о животных)
    Ононманан элэҥнэтэн көрө истэҕинэ, куобах ороҕо сүрдэммит, арааһа мэнээк кэлбит быһыылаах. Н. Заболоцкай
    [ Сүөдэрдээх] мэнээккэ ким күҥҥэ төһөлүү куобаҕы өлөрбүтүн, хайа тыа ордук эмис куобахтааҕын ырыттылар. Д. Кривошапкин
    Ол кыһын улахан мэнээк туран, сир-сибиир куобаҕынан ыһыллыбыта. Ф. Постников
    ◊ Куобах (киис) мэнээгэ — куобах (киис) хантан эмэ сыҕарыйан кэлиитэ эбэтэр дэлэйдик үөскээһинэ. ☉ Набег, миграция зайцев (соболей) в большом количестве
    Тус-туспа аҕа ууһун баһылыктара, оччотооҕуга киис мэнээгин с а ҕ ана, кииһи бултаан, куоракка нууччаларга киллэрэн туттараллар эбит. Саха сэһ. II
    Ити дьыл куобах мэнээгэ дохсуннук үөскээн турар этэ, эмиһэ да б э рт э т э. Эрилик Эристиин
    Ол от-бурдук үүммэтэх, куобах мэнээгэ д ь ы л э б итэ үһү. Н. Заболоцкай. Мэнээк эһэ — күһүн кыайан уойбакка арҕахха киирбэтэх, бэйдиэ барбыт эһэ. ☉ Медведь-шатун
    Күһүн ырбыт, кыайан уойбатах кыыллар арҕахха киирбэттэр. Оннук мэнээк эһэлэр киһиэхэ, сүөһүгэ олус кут таллаахтар уонна кыһын тоҥон өлөл лөр. ПАК ЭТ
    ср. эвенк. мэнэк ‘попусту’
төһөлөт

төһөлөт (Якутский → Якутский)

төһөлөө диэнтэн дьаһ
туһ. Сөмөлүөт түһэр сирин төһөлөттүгүт? С. Ефремов