и. д. от уларый = 1) изменение, перемена; биһиги олохпутугар уларыйыы таҕыста в нашей жизни произошла перемена; 2) отмена (напр. приговора).

изменяться, видоизменяться; барыта уларыйа-тэлэрийэ турар всё течёт, всё изменяется.

1) изменяться, меняться; олох уларыйда жизнь изменилась; киһим уларыйан хаалбыт мой товарищ изменился; дьүһүнэ уларыйда его лицо изменилось; салалтабыт уларыйда у нас сменилось руководство; 2) отменяться; суут уурааҕа уларыйда приговор суда отменён.

уларый диэнтэн хай
аата. Ийэм биһиги, былырыыҥҥы кэннэ туох уларыйыы буолбутун билэ охсоору, тула эргичиҥниибит. Далан
Түһээн тимэҕи бэрийии — үлэҕэ биллэр уларыйыы тахсарыгар. БРИ ТТ

туохт.
1. Уруккугуттан атын, уратылаах буол; туохтан эмэ атыннаах, уратылаах буол. ☉ Становиться другим, изменяться, преображаться
Туох да уһуктаах, Барыта баранар, Кэм-кэрдии ситэр, Олох-дьаһах уларыйар. А. Софронов
Өрө дабайан тахсан истэҕин аайы, маһа-ото улам уларыйан истэ. Амма Аччыгыйа
Миша куруутун буоларын курдук, дьон ортотугар киирдэр эрэ уларыйан хаалар. Н. Лугинов
2. Миэстэҕин уларыт, сыҕарый (хол., олорор, турар сиргин). ☉ Пересаживаться, переходить на другое место
«Бу кэрэдэк наһаалаан да эрэр», — диэн баран Андриан оҕонньор омунугар олорор сириттэн уларыйда. М. Доҕордуурап
♦ Дьүһүн кубулун (уларый) көр дьүһүн I
Саха олоҥхотугар удаҕаттар даҕаны, бухатыырдар даҕаны дьүһүн уларыйар кубулҕаттаахтар. «Чолбон»
Сир уларый көр сир II. [Ойуурап:] Ийэ дойдуларын тыатын сытын бэйэлэригэр иҥэрбит оҕолор ханна да сир уларыйыахтара суоҕа. С. Ефремов
Дьон сүбэтин ылынан, мин сир уларыйан, сотору Абыйга кэлэн олохсуйбутум. ИСА
Хаана уларыйар көр хаан I. Аҕам сүрдээҕин кыыһырбыт. Хаана хараара уларыйбыт. Саха фольк. [Кэтириис хаана уларыйан баран:] Ээ, тоҕо эмиэ манна сырыттаҕай? А. Софронов
Оҕонньору кытта кэпсэтэ олорбут киһи хайдах эрэ курус гынан, хаана уларыйа түһэр. Н. Якутскай
◊ Уларыйар саҥа чааһа тыл үөр. — түһүгүнэн эбэтэр сирэйинэн уларыйар саҥа чаастара. ☉ Изменяемые части речи. Саха тылыгар уларыйар саҥа чаастарынан ааттар, туохтуурдар буолаллар. Уларыйбат саҥа чааһа тыл үөр. — түһүктээһиҥҥэ, сирэйдэниигэ бас бэриммэт саҥа чаастара. ☉ Неизменяемые части речи. Сыһыат, дьүһүннүүр тыл, тыаһы үтүктэр тыл, саҥа аллайыы, дьөһүөл, эбиискэ, ситим тыл — уларыйбат саҥа чаастара
ср. чув. улат ‘перемениться, смениться’

туохт. Улаханнык, күүскэ уларый. ☉ Активно меняться, видоизменяться
Уһугун, уоскуй, Уларый-тэлэрий, Урааҥхай уола! А. Софронов
Өйдөө, Өндөрүүс, олох хаһан да күөл уутун курдук хамсаабакка туруо суоҕа. Оннооҕор күөл уута уларыйа-тэлэрийэ турар. Бэс Дьарааһын
Киһини тулалыыр айылҕа туох баара бүтүннүүтэ кэриэтэ хамсаан уларыйа-тэлэрийэ турар. КФП БАаДИ

v. to change