аат. Ас буһарарга туттуллар элэктэриичэстибэ уотунан эбэтэр гааһынан уматыллар оһох. ☉ Плитка (электрический, газовый нагревательный прибор). Билииккэ оһоххо биэдэрэлээх уу оргуйар

бурҕай диэнтэн төхт
көрүҥ. Дьаамнаах киһи моонньун ыгдаччы туттан, тыалы күлүктүү олорон, икки ытыһын иһигэр уматыллыбыт испиискэнэн табаҕы уматан, тыал хоту аһыы буруо бурҕайталаата. Эрилик Эристиин

үлтүрүт диэнтэн атын
туһ. Биһиги бүтүн гарнизоммутунан да бардахпытына Дьокуускайга тиийбэккэ эрэ аара үлтүрүтүллэрбит биллэн турар. Эрилик Эристиин
Талыллыбыт таас уокка уматыллар уонна кыра гына үлтүрүтүллэр. ИЕВ СУу

туохт. Оҥойон көһүн (хол., айаҕы, төгүрүк хайаҕаһы этэргэ). ☉ Зиять (о небольшом округлом отверстии)
«Уматыллан хаалбыт аҕаҕын аһыйан ытыыгын дуу? Саатыаҥ, тириэрпэтиҥ буолуо?» — диэн баран, кыараҕас айаҕа оҥоллон турда. М. Доҕордуурап

м. сырец (ситэ оҥоһуллубатах оҥо- пук); кирпйч-сырёц уматыллыбатах кирпииччэ.

туохт. Умуллуохча буола-буола, мөлтөхтүк умай. ☉ Слабо светиться, мерцать
Чүмэчи уота симиҥниир, Эркиҥҥэ күлүк эйэҥниир. Болот Боотур
Хоруо буолбут икки-үс хардаҕас оттуллан баран, умайар-умайбат икки ардынан симиҥнии турар. Бэс Дьарааһын
Көрүдүөргэ уматыллыбыт биэс-алта чүмэчи ааһааччылар салгыннарыгар оҕустаран умуллаары симиҥнииллэрэ. И. Никифоров

аат. Буруйдааҕы сэмэлиир миэрэ эбэтэр буруйдаах кими, тугу эмэ эрэйдээн сордооһунмуҥнааһын. ☉ Мера, наказание, пытка
1415 сыл от ыйын алтыс күнүгэр Ян Гус уокка уматыллыбыта. Кини ынырык накаастааһыны эрдээхтик тулуйан өлбүтэ. АЕВ ОҮИ
Бартыһааннар …… накаастааһын кэнниттэн орон киһитэ буолбут Степан Топтыгин диэн бассабыыгы быыһыыр баҕалаахтара. ӨӨ К КҮ. [Русановы] олус кэбилээбиттэрэ, с о рдообуттара, муҥнаабыттара, ол да буол лар өстөөхтөр накаастааһыннарын эр санаанан көрсүбүтэ. К. Т у р с у н к у л о в (тылб.)

аат., байыан. Кыргыһыыга өстөөххүн кыдыйаары эбэтэр билиэн ылаары тула өттүттэн быһан, хааччахтыы хаайыы. ☉ Положение, при котором кто-что-л. изолирован от остальных кольцом вражеских войск, окружение
Төгүрүктээһиҥҥэ түбэстэххэ сокуон биир: ыстаап дьыалата өстөөх илиитигэр киирэр куттала үөскээтэҕинэ, уматыллыахтаах. ДАЛ УуУоО
«Севастопольскай кэпсээннэргэ» төгүрүктээһиҥҥэ түбэспит куорат бэрээдэгэ уонна киэҥ-холку быһыыта чаҕылхайдык суруллаллар. НАИ ЛТНСУП
Сэрии бастакы ыйыгар мин сулууспалаабыт уон иккис аармыйам фашистар төгүрүктээһиннэригэр түбэспитэ. «ХС»

I
аат. Уот уматтарга аналлаах, төбөтүгэр сиэрэлээх синньигэс мас тоһоҕоһо. ☉ Спичка
Ол киирэн, аан аттыгар туран эрэ, испиискэбин уматан баран, өйдөөн көрбүтүм, хаҥас диэки биир өлбүт табаны, сүлбэккэ эрэ ардьаах маска өйөннөрө туруоран кэбиспиттэр. Н. Неустроев
Онтон бэргэһэтин сулбу тардан ылан күлүктэтэ тутан, испиискэ уматта. Амма Аччыгыйа
Моонньун ыгдаччы туттан, тыалы күлүктүү олорон, икки ытыһын иһигэр уматыллыбыт испиискэнэн табаҕын уматан, тыал хоту аһыы буруону бурҕайталаата. Эрилик Эристиин
2. Испиискэ хаатыныын бүтүннүү. ☉ Коробка спичек
Испиискэ, икки-үс кутуу чэй, кыра быһычча быһах биэрэриҥ буоллар, Акулина Николаевна... Амма Аччыгыйа
Маны көрбүтэ, кугас торбос тириитэ матаҕа буолан биэрдэ. Иһигэр испиискэлээх, куруускалаах, куобах туһахтаах уонна хаппыыт-хаппыт килиэптээх. Суорун Омоллоон
Дьэллик маҥнай туох да наһаа куттанна, бэйэтэ да өйдөөбөккө, сиэбиттэн испиискэтин ойутан таһаарда. Н. Заболоцкай
II
аат., түөлбэ. Таҥас ыйыыр көхө. ☉ Деревянный крюк на стене для одежды, вешалка. Үтүлүгүн истэнэҕэ испиискэҕэ ыйаан кэбиспит
русск. спичка (уменьш. от спица 'деревянный гвоздь в стене для вешания одежды; заостренная палочка')

I
1. аат.
1. Элбэх маһы өрөһөлүү мунньан таһырдьа оттуллубут уот. ☉ Большой костер из сложенных в кучу дров
Тумулга тахсан, бүтүн кутаа оттон, чэйин өрө, иттэ олордо. Н. Заболоцкай
Хаппыт куруҥаны охторон киллэрэн, быһыта сынньан кутаа оттубуттара. И. Федосеев
2. көсп. Сэрии, кыргыһыы, кылаассабай охсуһуу күүһэ; сэриилэһэн элбэхтик ытыалаһыы. ☉ Сила, пыл, острота войны, боя, классовой борьбы; сильная пальба во время боя
[Манчаары] Олох сыырын туруорутунан дабайбыт... Охсуһуу кутаатын кыһатыгар умайбыт. Күннүк Уурастыырап
Киллэмҥэ, Майаҕа, Төхтүргэ — хайаҕа Тоҥ буору түөрэммит окуопа хаспыппыт, Булуҥҥа, Бүлүүгэ, Тааттаҕа, Аммаҕа Атаака оҥорон кутааны аспыппыт. С. Васильев
2. даҕ. суолт. Уот салаан эрэрин курдук күүскэ ыалдьар. ☉ Обжигающий огнем (о боли)
Маайа атахтара кутаа уотунан кутан барда, били Дьиэрбиннээххэ хаарга сыппытыгар үлүппүт тарбахтара быһыта ыллылар. Эрилик Эристиин
II
эргэр. Өртөөһүнү ыытарга уматыллар туоһу кыбытарга анаан төбөтө тыырыылаах ураҕас. ☉ Шест с расщепленным концом, в который вставляют бересту, поджигаемую для пускания пала. Хатыҥ ураҕаска биир өттүгэр туоһу кыбытан кутаа оҥорорбут