геогр. пояс; итии курдааһын жаркий пояс; сымнаһыар курдааһын умеренный пояс.

становиться умеренно тёплым; уу мүлүүнсүйбүт вода стала умеренно тёплой.

1. прич. от ограничить; 2. прил. (незначительный, умеренный) кэмнээх, кэмчи, кыра; ограниченные возможности кэмчи кыахтар; ограниченный срок кыра болдьох; 3. прил. (недалёкий — о человеке) кыра ычалаах, муҥур өйдеөх.

климат || климатический; ичигэс климат тёплый климат; сымнаһыар климат умеренный климат; континентальнай климат континентальный климат; тропическай климат тропический климат; климат поястара климатические пояса.

даҕ., түөлбэ. Кыра соҕус, наһаа буолбатах. ☉ Умеренный, не очень сильный
Ыарыы-сүтүү, дьаҥ-дьаһах да намты соҕус курдук этэ. Күннүк Уурастыырап

прил. 1. (не хвастливый) сэмэй; 2. (не развязный) сэмэй, көрсүө; скромная девушка сэмэй кыыс; 3. (простой) сэмэй; скромный костюм сэмэй көстүүм; 4. (умеренный, небольшой) сөбүгэр, кыра; скромный заработок сөбүгэр хамнас.

прил. 1. күтүр, кэччэгэй; 2. в знач. сущ. м. күтүр киһи, кэччэгэй; 3. перен. (недостаточный) кэрээн, кэрэгэй; скупой свет кэрээн уот; 4. (умеренный в чём-л.) кэрээн, туттунумтуо; он скуп на похвалы кини хай-ҕалыгар кэрээн.

даҕ. Туох эмэ күүһүттэн арыыйда мөлтөх, сөбүгэр соҕус (хол., долгун). ☉ Не слишком сильный, умеренный (напр., о в о лн а х)
«Куттанымаҥ, тыал хайысхата уларыйан эрэр. Бискайскай хомо долгуна намырах соҕус буолуо», — дии, дии старпом ааһар. Н. Якутскай

даҕ., к эпс. Тымныыта суох, сылаас соҕус, сылаастыҥы. ☉ Умеренный, тёплый, чуть тёплый
Сып-сымнаҕас, мүлүүн салгын, күлүмнэс сырдык буолбут. П. Ойуунускай
Хабыалас тымныы сөҕүөрүйэн, мүлүүн салгыннаах, бүтэҥи тыастаах-уустаах, киһи налыччы соҕус хаамыан сөптөөх түүнэ буолбут. В. Яковлев
Дьиэ таһыттан эрэ арыый мүлүүн, тымныы гарааска киһим массыы натын оҥорон хадьыктаһа сылдьар эбит. «ХС»
ср. бур. бүлеэн ‘тёплый’

даҕ. Түргэнэ суох, биир тэҥ бытаан. ☉ Умеренный, неспешный
Сааһыары кыһын таба сыарҕатыгар олорон, сэлбэҥ сэлиинэн түһэрэн испиппит. Н. Заболоцкай
Ыттар маҥнайгы омуннара ааһан, көннөрү сэлбэҥ айаҥҥа киирэн, сааскы халтархай суол устун айаннаан дьалкытан истилэр. «ХС»
ср. ДТС йелмэ ‘подвижный отряд, совершающий набег’