с. 1. (сильное волнение, замешательство) уолуһуйуу, айманыы, ыксааһын; о" ушёл в смятении кини уолуһуйан барда; 2. (паника, растерянность) уолуйуу, айманыы; вызвать смятение в рядах противника өстөөх кэккэтигэр уолуйууну таһаар.

уолуһуй диэнтэн дьаһ
туһ. [Учуутал] орто оҕолору сэдэх соҕустук, оттон мөлтөхтөрү букатын да уолуһуппат. Амма Аччыгыйа
Билигин кинини [Күлүк Сүөдэри] ханнык даҕаны долгун оонньуута оччо уолуһуппат. «ХС»

дьүһ. туохт. Аа-дьуо намыыннык, күөгэлдьийэн хаамп. ☉ Ходить не спеша, спокойно, плавно покачиваясь
Кини хааман н а м с ы л д ь ыйар.  Көрөн-истэн сэгэлдьийбэтэх, көннөрү мөдөөттүк туттар, кыра аайы уолуһуйбатах, аргыый аҕай намсылдьыйбыт ат этэ. И. Федосеев

туохт. Тилир-тилир гын, тыастаахтык хаамп (ыарахан ыйааһыннаах киһи туһунан). ☉ Ходить, передвигаться, громко топая (о грузном человеке)
Таһырдьаттан түргэнник хааман тилиргэйдээн, Миитээс Тааскын уолуһуйбут дьүһүннээх киирэн кэллэ. В. Протодьяконов
Атах тыаһа уулуссаҕа тилиргэйдээн тахсан ырааттар ыраатар. Саһарҕа

сыһ. Аахайбат курдук, болҕомтоҕо ылбат, сэниир курдук. ☉ Как бы пренебрегая, не придавая значения
Чаров, кыыс Ыларовы аахайбаттык саҥарбытыттан арыый уоскуйа майгытыйан, тургута көрөн турда. Р. Баҕатаайыскай
Матрена Матвеевна саһархай уолуһуйбат харахтарынан миигин аахайбаттык көрөөт, тымныытык саҥарда. «ХС»
Анатоль — иннигэр турар остуол муннугун кэрэ, киэҥ харахтарынан аахайбаттык супту одууласпытынан, мичээрдии олордо. Л. Толстой (тылб.)

туохт. Тугу эмэ чинчилээн, сибикилээн бил. ☉ Распознавать что-л. по каким-л. приметам, признакам
[Бурҕаллай] Улуу үрэхтэри Олус үөрэн Уолуһуйа ундаардаата. П. Тобуруокап
Бээ-эрэ, били хара кунан кэлбэтэ ээ, быһыыта. Ону ундаардыы таарыйа сарсын суолга киирэ сылдьыах баҕайы дуу. Айталын
Күнү-дьылы ыыппакка эрэ ундаардыахха эрэ сөп. «Сахаада»

ыгылый диэнтэн хай
аата. Оттон халаан уута буоллаҕына дьону ситэрэ субу курдук хаалбыта. Ыгылыйыы, ыксал, тыын былдьаһыыта диэн дьэ манна кэлбитэ. В. Яковлев
Киһи өй-санаа өттүнэн айманыытын, ыгылыйыытын дьүһүннээн, суруйааччы «уолуһуй» диэн тылы туттар. «ХС»
[Түүлгэ] кыһыл өҥ — ыгылыйыы, ыксааһын бэлиэтэ; санааоноо, кыһалҕа үүйэ тутара. БРИ ТТ

Ис-искиттэн туохтан эрэ аймаһый, уолуһуй. ☉ Сильно разволноваться, обеспокоиться, встревожиться
Эйиигиттэн арахсыам диэтэхпинэ, Ис-испиттэн эймэһийэн, Иэйэ-куойа ытыахпын баҕарабын. Күннүк Уурастыырап
Оҕонньор туохтан эрэ улаханнык эймэһийбитэ сирэйигэр-хараҕар биллэр. А. Фёдоров
Семён Данилов — саҥа үйэ, саҥа олох, саҥа саха ырыаһыта. Кини тугу барытын төрөөбүт норуотун хараҕынан көрөн, өйүнэн өйдөөн, ис сүрэҕиттэн эймэһийэн, долгуйан туран туойар-хоһуйар. «Кыым»

туохт.
1. Куһаҕан быһыылан, түктэри кэмэлдьилэн. ☉ Иметь дурную привычку, дурные наклонности
Ыалларын кытта ыыстаһар ымсыыланна, Аймахтарын кытта анырдаһар адьынаттанна. Өксөкүлээх Өлөксөй
Хаһан аһаабыт удьуордаргын, Хайаан умнар адьынаттанныҥ? Р. Баҕатаайыскай
Атах таҥаһын оҥорооччу Василий Яковлев сотору-сотору арыгы иһэр адьынаттаммыта. ДьИэБ
2. Кэмэлдьилэн, үгэстэн. ☉ Иметь привычку, наклонности
Алгыс ити киэһэттэн Үөһэ тыынар адьынаттанна, Уолуһуйбат бэйэтэ Утуйбат буола муҥнанна. Р. Баҕатаайыскай
Ол эрээри сүрэҕим-быарым Олорон истэҕим ахсын Ааһары барытын Сайыһар адьынаттанан хааллаҕа. Хоһоон т. [Ыстапаан] сатаатар кыайан утуйбат адьынаттанна. И. Никифоров

туохт.
1. Улаханнык долгуйан сүпсүгүр, уолуһуй, ыксаа. ☉ Быть в большом смятении, тревоге, расстройстве
Кэнники диэкинэн дьиэ кэргэнин аймаммыт-саймаммыт олоҕо улам орун-оннугар түһэн испитэ. М. Доҕордуурап
Ытаан-соҥоон, айманан-сайманан, дьон модун сүүрүк курдук, таһырдьа тоҕо анньан таҕыстылар. Э. Войнич (тылб.)
2. Айдаар, күүгүнээ. ☉ Шуметь, поднимать шум
Чуораан чылыгырыы түстэ. Оҕолор айманан-сайманан сырсан киирдилэр, анал миэстэлэригэр олортоон кэбистилэр. Ф. Софронов
3. көсп. Дьалкылын, булкулун, кутулун (хол., өрүс, халаан уутун туһунан). ☉ Переливаться, бурлить, расплескиваться (напр., о половодье)
Аҥхараат-хаҥхараат сирдэрбэр, Айманан-сайманан тураахтаан, Дьигискэн силистэн түлүннэ [халаан уута]. П. Ойуунускай